Sapo: Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến dự thảo quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp, trong đó đề xuất nếu tổ chức thi tuyển sinh lớp 10 thì kỳ thi chỉ gồm hai môn Toán và Ngữ văn. Phương án này hướng đến việc giảm áp lực thi cử, giúp học sinh chủ động hơn trong học tập và giảm nguồn lực tổ chức kỳ thi.
Thí sinh tham dự kỳ thi vào lớp 10 năm 2026 – Ảnh: NGUYÊN BẢO
Thi tuyển sinh lớp 10 dự kiến chỉ còn hai môn
Theo dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp giáo dục phổ thông đang được Bộ Giáo dục và Đào tạo lấy ý kiến, tuyển sinh lớp 10 có thể được thực hiện theo ba phương thức gồm xét tuyển, thi tuyển hoặc kết hợp xét tuyển với thi tuyển.
Đáng chú ý, nếu địa phương lựa chọn phương thức thi tuyển vào các trường THPT không chuyên, thí sinh dự kiến chỉ thi hai môn là Toán và Ngữ văn. Đây là điểm thay đổi đáng chú ý so với quy định hiện hành, khi kỳ thi có ba môn gồm Toán, Ngữ văn và một môn thi hoặc bài thi thứ ba do Sở Giáo dục và Đào tạo lựa chọn.
Nội dung thi theo dự thảo không vượt quá yêu cầu cần đạt của chương trình giáo dục phổ thông cấp THCS. Thời gian làm bài môn Ngữ văn dự kiến là 120 phút, trong khi môn Toán có thể kéo dài 90 hoặc 120 phút tùy phương án tổ chức.
Thông tin về phương án thi tuyển sinh lớp 10 hai môn cũng đã được Bộ GD-ĐT đưa ra trong quá trình lấy ý kiến các địa phương trước khi công bố dự thảo mới. Xem thông tin về dự thảo thi lớp 10 hai môn từ Báo điện tử Chính phủ
Vì sao đề xuất bỏ môn thi thứ ba?
Một trong những lý do được đưa ra cho phương án mới là giảm áp lực thi cử đối với học sinh cuối cấp THCS. Thay vì phải chuẩn bị cho ba môn thi, học sinh nếu tham gia kỳ thi tuyển sẽ tập trung vào Toán và Ngữ văn, qua đó có thêm thời gian củng cố kiến thức và chuẩn bị cho giai đoạn học tập ở THPT.
Bên cạnh việc giảm áp lực cho học sinh, việc rút số môn thi cũng có thể giúp các địa phương giảm nguồn lực dành cho tổ chức kỳ thi. Khi số lượng môn thi ít hơn, công tác xây dựng đề, bố trí phòng thi, giáo viên coi thi, chấm thi và các khâu liên quan có thể được tổ chức gọn hơn.
Tuy nhiên, việc chỉ thi hai môn không đồng nghĩa với việc học sinh có thể xem nhẹ các môn học còn lại. Nội dung thi vẫn được xây dựng trên yêu cầu cần đạt của chương trình THCS, trong khi kết quả học tập và quá trình học tập của học sinh vẫn có thể đóng vai trò trong những phương thức tuyển sinh khác.
Bộ GD-ĐT cũng lý giải phương án hai môn theo hướng tạo sự ổn định để học sinh chủ động trong quá trình học tập, đồng thời giảm nguồn lực tổ chức kỳ thi. Xem thêm lý giải về phương án thi Toán và Ngữ văn từ Thanh Niên
Địa phương được lựa chọn phương thức tuyển sinh
Điểm đáng chú ý khác trong dự thảo là Bộ GD-ĐT không quy định tất cả địa phương phải áp dụng duy nhất một phương thức tuyển sinh lớp 10. Thay vào đó, địa phương có thể căn cứ vào điều kiện thực tế để lựa chọn xét tuyển, thi tuyển hoặc kết hợp hai phương thức.
Cách tiếp cận này nhằm phù hợp với sự khác nhau về quy mô học sinh, số lượng trường THPT, khả năng tiếp nhận và nhu cầu học tập ở từng địa phương. Những nơi có đủ trường lớp và khả năng tiếp nhận có thể ưu tiên xét tuyển, trong khi nơi số học sinh đăng ký vượt quá khả năng tiếp nhận có thể tổ chức thi tuyển.
Theo dự thảo, việc thi tuyển hoặc kết hợp thi tuyển với xét tuyển được định hướng áp dụng khi số lượng học sinh đăng ký vượt khả năng tiếp nhận và các phương án điều phối, phân bổ học sinh vẫn chưa giải quyết được nhu cầu chỗ học.
Quy định này cho thấy tuyển sinh lớp 10 trong thời gian tới có thể được tổ chức linh hoạt hơn thay vì áp dụng một mô hình giống nhau cho tất cả các tỉnh, thành. Xem chi tiết phương án địa phương lựa chọn hình thức tuyển sinh từ VOV
Thi lớp 10 hiện nay vẫn có ba môn
Dù dự thảo đang đề xuất phương án mới, học sinh và phụ huynh cần lưu ý rằng đây chưa phải quy định chính thức. Quy chế hiện hành vẫn đang được áp dụng cho đến khi văn bản mới được ban hành.
Theo quy định hiện hành, kỳ thi tuyển sinh lớp 10 gồm Toán, Ngữ văn và một môn thi hoặc bài thi thứ ba do Sở Giáo dục và Đào tạo lựa chọn. Môn thứ ba không được lựa chọn lặp lại quá ba năm liên tiếp.
Như vậy, điểm khác biệt lớn nhất giữa quy định hiện hành và dự thảo mới nằm ở môn thi thứ ba. Nếu phương án mới được thông qua, thi lớp 10 theo hình thức thi tuyển sẽ chỉ còn Toán và Ngữ văn đối với trường THPT không chuyên.
Quy định hiện hành về ba môn thi và phương án dự kiến hai môn đã được nêu rõ trong thông tin của VietnamPlus. Xem thông tin về quy định hiện hành và dự thảo mới từ VietnamPlus
Trường chuyên vẫn có môn thi riêng
Việc giảm xuống hai môn không có nghĩa tất cả học sinh thi vào lớp 10 đều chỉ làm hai bài thi. Đối với trường THPT chuyên, học sinh dự kiến vẫn phải thực hiện hai môn chung là Toán và Ngữ văn, đồng thời thi thêm môn chuyên tương ứng với lớp chuyên đăng ký.
Môn chuyên có vai trò riêng trong quá trình tuyển chọn học sinh có năng khiếu. Vì vậy, học sinh có dự định đăng ký vào trường chuyên vẫn cần chuẩn bị kiến thức chuyên sâu bên cạnh hai môn thi chung.
Cách tổ chức này giúp phân biệt giữa yêu cầu tuyển sinh đại trà và yêu cầu tuyển chọn học sinh vào các lớp chuyên. Phương án trường chuyên thi thêm môn chuyên cũng đã được đề cập trong dự thảo được các cơ quan báo chí thông tin. Xem chi tiết phương án thi vào trường chuyên từ VOV
Thi hai môn có thực sự giảm áp lực?
Nếu xét riêng số lượng môn thi, phương án thi lớp 10 2 môn chắc chắn giúp giảm khối lượng ôn tập trực tiếp cho kỳ thi. Học sinh có thể tập trung nhiều hơn vào Toán và Ngữ văn thay vì phải phân bổ thời gian cho thêm một môn thi thứ ba.
Tuy nhiên, áp lực tuyển sinh lớp 10 không chỉ đến từ số lượng môn thi. Một nguyên nhân quan trọng khác là sự chênh lệch giữa số lượng học sinh có nhu cầu vào trường THPT công lập và khả năng tiếp nhận của từng địa phương.
Nếu số lượng học sinh vẫn cao trong khi số trường, lớp và chỉ tiêu không tăng tương ứng, cạnh tranh đầu vào vẫn có thể lớn dù kỳ thi chỉ gồm hai môn. Vì vậy, giảm môn thi có thể giảm một phần áp lực ôn tập nhưng chưa chắc giải quyết hoàn toàn áp lực tuyển sinh.
Vấn đề này cũng được đặt trong mối liên hệ với khả năng tiếp nhận của hệ thống giáo dục. VOV dẫn ý kiến cho rằng giải pháp căn cơ còn liên quan đến việc tăng trường lớp, đội ngũ và cơ sở vật chất để mở rộng cơ hội học tập cho học sinh. Xem phân tích về áp lực tuyển sinh lớp 10 từ VOV
Học sinh lớp 9 nên chuẩn bị thế nào?
Trong thời điểm dự thảo chưa được ban hành chính thức, học sinh lớp 9 không nên vội thay đổi hoàn toàn kế hoạch học tập chỉ vì thông tin thi tuyển sinh lớp 10 có thể giảm xuống hai môn.
Trước mắt, học sinh vẫn nên duy trì việc học đầy đủ các môn theo chương trình THCS. Toán và Ngữ văn có thể được chú trọng hơn nếu mục tiêu là thi vào trường THPT theo phương thức thi tuyển, nhưng việc bỏ bê các môn khác là không nên.
Đặc biệt, học sinh cần xây dựng nền tảng kiến thức thay vì chỉ tập trung học theo dạng đề. Nếu phương án hai môn được thông qua, mức độ cạnh tranh ở hai môn này có thể cao hơn bởi kết quả thi sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc phân loại thí sinh.
Phụ huynh cũng nên hạn chế việc cho con chạy theo các thông tin chưa chính thức trên mạng xã hội. Những thay đổi về môn thi, thời gian thi, cách tính điểm hay phương thức tuyển sinh cần được xác nhận từ Bộ GD-ĐT và Sở GD-ĐT địa phương.
Khi nào phương án thi lớp 10 được xác định?
Hiện phương án hai môn vẫn đang nằm trong dự thảo được Bộ GD-ĐT lấy ý kiến. Vì vậy, chưa thể khẳng định chắc chắn kỳ thi tuyển sinh lớp 10 trong thời gian tới sẽ chính thức chỉ có Toán và Ngữ văn.
Bộ GD-ĐT đang tiếp nhận ý kiến góp ý đối với dự thảo Quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp. Sau quá trình lấy ý kiến, cơ quan soạn thảo có thể tiếp tục điều chỉnh nội dung trước khi ban hành văn bản chính thức.
Theo thông tin được công bố, thời hạn lấy ý kiến dự thảo mới kéo dài đến ngày 1/11/2026. Do đó, học sinh và phụ huynh cần chờ quy định chính thức trước khi xác định chắc chắn phương án ôn thi và đăng ký tuyển sinh.
Thông tin mới nhất về dự thảo ngày 23/10 cũng khẳng định phương án hai môn hiện vẫn đang ở giai đoạn lấy ý kiến. Đọc bài gốc về đề xuất thi Toán và Ngữ văn từ Tuổi Trẻ
Tuyển sinh lớp 10 có thể thay đổi theo hướng linh hoạt hơn
Nếu được thông qua, phương án mới sẽ tạo ra thay đổi đáng kể trong cách tổ chức tuyển sinh lớp 10. Thay vì tập trung vào một kỳ thi chung với ba môn, địa phương có thể căn cứ điều kiện thực tế để lựa chọn phương thức phù hợp.
Điều này cũng đặt ra yêu cầu các địa phương phải chủ động hơn trong việc dự báo số lượng học sinh, khả năng tiếp nhận của trường học và nhu cầu đăng ký của phụ huynh. Khi số lượng học sinh tăng nhanh, bài toán không chỉ nằm ở việc tổ chức kỳ thi mà còn ở việc bảo đảm đủ chỗ học.
Với học sinh, sự thay đổi này có thể giúp giảm áp lực ôn thi nếu địa phương lựa chọn phương thức thi tuyển hai môn. Tuy nhiên, kết quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào văn bản chính thức và phương án tuyển sinh cụ thể của từng địa phương.
Kết luận
Đề xuất thi tuyển sinh lớp 10 chỉ gồm Toán và Ngữ văn đang nhận được sự quan tâm lớn từ học sinh, phụ huynh và các nhà trường. So với quy định hiện hành, việc bỏ môn thi thứ ba có thể giúp giảm áp lực ôn tập và giảm nguồn lực tổ chức kỳ thi.
Tuy vậy, đây mới là phương án trong dự thảo, chưa phải quy định chính thức. Học sinh lớp 9 vì thế vẫn nên duy trì việc học đầy đủ, tập trung xây dựng nền tảng Toán và Ngữ văn nhưng không nên bỏ qua các môn học khác.
Khi Bộ GD-ĐT hoàn tất quá trình lấy ý kiến và ban hành quy định chính thức, các địa phương sẽ có cơ sở để xây dựng phương án tuyển sinh cụ thể. Khi đó, học sinh và phụ huynh mới có thể xác định chính xác môn thi, phương thức tuyển sinh và kế hoạch ôn tập cho kỳ thi vào lớp 10.
