Siết chặt kỷ cương thi cử, đề cao trách nhiệm người đứng đầu địa phương
Siết chặt kỷ cương thi cử là yêu cầu được Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh tại Chỉ thị số 37/CT-TTg ban hành ngày 20/10/2026 về tăng cường phòng, chống gian lận trong thi cử, kiểm tra và đánh giá thuộc lĩnh vực giáo dục và đào tạo. Theo chỉ đạo, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố phải chịu trách nhiệm về chất lượng và tính nghiêm túc, công bằng của hoạt động thi cử trong phạm vi quản lý.
Chỉ thị được ban hành trong bối cảnh một số địa phương vẫn xuất hiện những hạn chế trong tổ chức thi, kiểm tra và đánh giá kết quả học tập. Tình trạng vi phạm quy chế, gian lận và những hành vi làm sai lệch kết quả thi không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của thí sinh mà còn gây tổn hại đến uy tín của ngành giáo dục, làm giảm niềm tin của xã hội đối với tính minh bạch của các kỳ thi.
Theo đánh giá trong chỉ thị, nguyên nhân xuất phát từ việc một bộ phận giáo viên, cán bộ quản lý và người đứng đầu cơ sở giáo dục chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm được giao. Bên cạnh đó, ý thức chấp hành pháp luật ở một số nơi chưa nghiêm, trong khi cơ chế giám sát và phòng ngừa vi phạm chưa được triển khai đồng bộ.
Trước thực trạng này, Thủ tướng yêu cầu các địa phương thực hiện nhất quán phương châm “học thật, thi thật, đánh giá thật”, coi đây là nguyên tắc xuyên suốt trong quản lý và tổ chức hoạt động giáo dục.
Thí sinh tham dự kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
5 nhiệm vụ trọng tâm nhằm siết chặt kỷ cương thi cử
1. Nâng cao trách nhiệm của Chủ tịch UBND cấp tỉnh
Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố có trách nhiệm chỉ đạo Sở Giáo dục và Đào tạo cùng các cơ sở giáo dục trên địa bàn tổ chức kiểm tra, đánh giá và thi cử theo đúng quy định. Kết quả phải phản ánh khách quan năng lực thực tế của người học, bảo đảm công bằng và không chạy theo thành tích.
Thủ tướng đồng thời yêu cầu tăng cường hoạt động thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, không có vùng cấm hay ngoại lệ. Các địa phương cần chủ động rà soát quy trình tổ chức thi, xác định những khâu tiềm ẩn nguy cơ gian lận để có biện pháp kiểm soát phù hợp.
Đặc biệt, cán bộ, công chức, viên chức và người làm việc tại các cơ quan, đơn vị liên quan không được lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc vị trí công tác để tác động trái quy định vào kết quả học tập, kết quả thi. Mọi hành vi tiếp tay, bao che hoặc can thiệp nhằm làm sai lệch kết quả đều phải được phát hiện và xử lý theo quy định.
2. Tăng cường giám sát, phát hiện gian lận tại địa phương
Để nâng cao hiệu quả phòng, chống gian lận thi cử, UBND cấp xã và các cơ quan chức năng được yêu cầu theo dõi sát tình hình tại địa bàn trước, trong và sau mỗi kỳ thi. Việc giám sát cần tập trung vào những hành vi như môi giới, tổ chức gian lận, sản xuất, mua bán, cung cấp hoặc sử dụng thiết bị và phần mềm phục vụ mục đích gian lận.
Các địa phương cũng cần đánh giá điều kiện thực tế và nhu cầu sử dụng trang thiết bị phục vụ công tác bảo đảm an toàn kỳ thi. Những phương tiện được xem xét đầu tư gồm hệ thống camera giám sát, thiết bị rà soát kim loại và máy tính phục vụ thi cử, trên cơ sở hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Việc đầu tư phải bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả, phù hợp với mức độ rủi ro và tránh triển khai dàn trải. Mục tiêu là tăng khả năng phát hiện vi phạm, đồng thời nâng cao tính chủ động trong công tác quản lý tại từng điểm thi.
3. Chuyển từ xử lý vi phạm sang phòng ngừa rủi ro từ sớm
Một nội dung đáng chú ý của chỉ thị là yêu cầu đổi mới phương thức quản lý thi cử. Thay vì chủ yếu tập trung phát hiện và xử lý sai phạm sau khi xảy ra, các cơ quan, đơn vị cần chủ động nhận diện nguy cơ, xây dựng phương án ngăn chặn và kiểm soát ngay từ đầu.
Theo đó, trách nhiệm của từng bộ phận trong quy trình tổ chức thi phải được phân định rõ ràng. Những khâu có nguy cơ cao cần thiết lập cơ chế kiểm soát chéo, lưu lại dấu vết hoạt động và thực hiện kiểm tra độc lập nhằm hạn chế khả năng can thiệp trái phép.
Các hành vi như học thay, thi hộ, đạo văn, sửa điểm, làm lộ hoặc lọt đề thi phải được ngăn chặn và xử lý nghiêm. Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh, việc kiểm soát cần được cập nhật thường xuyên để đáp ứng những phương thức gian lận mới, đặc biệt là hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và thiết bị công nghệ cao.
4. Hoàn thiện quy chế thi, ứng dụng công nghệ giám sát
Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao nhiệm vụ rà soát, sửa đổi quy chế thi và kiểm tra, đánh giá trước ngày 15/12/2026. Nội dung sửa đổi cần nhận diện đầy đủ hơn những phương thức gian lận mới, nhất là các thủ đoạn có sự hỗ trợ của AI và thiết bị điện tử hiện đại.
Trước ngày 31/12/2026, Bộ phải hoàn thành hướng dẫn sử dụng camera và thiết bị rà soát kim loại tại các khu vực có nguy cơ cao. Việc triển khai trước mắt tập trung vào kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia và kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Bên cạnh đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần xây dựng lộ trình tổ chức thi trên máy tính, đồng thời hoàn thiện hệ thống dữ liệu phục vụ đối sánh kết quả thi. Hệ thống này hướng tới khả năng phát hiện những dấu hiệu bất thường, hỗ trợ cơ quan quản lý kiểm tra và xác minh khi cần thiết.
Việc ứng dụng công nghệ được kỳ vọng góp phần nâng cao tính minh bạch, giảm sự phụ thuộc vào khâu giám sát thủ công và tăng hiệu quả quản lý trong toàn bộ quá trình tổ chức thi.
5. Tăng cường phối hợp liên ngành, xử lý hành vi có dấu hiệu tội phạm
Bên cạnh trách nhiệm của ngành giáo dục và chính quyền địa phương, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành liên quan phối hợp triển khai những biện pháp chuyên môn nhằm ngăn chặn gian lận.
Bộ Công an có nhiệm vụ chủ trì phối hợp rà soát các quy định về chế tài xử lý, đồng thời tăng cường phát hiện, điều tra những hành vi có dấu hiệu tội phạm. Các trường hợp được chú trọng gồm tổ chức gian lận thi cử, làm giả tài liệu, mua bán đề thi, đưa hoặc nhận hối lộ và lợi dụng chức vụ để can thiệp trái phép vào kết quả thi.
Cơ quan chức năng cũng cần xử lý những hành vi sử dụng công nghệ cao để xâm nhập, sửa đổi dữ liệu trái phép liên quan đến hoạt động thi cử.
Trong khi đó, Bộ Khoa học và Công nghệ được giao chủ trì nghiên cứu các giải pháp kỹ thuật nhằm phát hiện thiết bị gian lận công nghệ cao. Bộ cũng phối hợp rà soát, xử lý hoạt động quảng cáo, môi giới dịch vụ gian lận thi cử và nghiên cứu khoa học trên không gian mạng theo nhiệm vụ được giao.
Sự phối hợp giữa các cơ quan được kỳ vọng tạo thành cơ chế kiểm soát đồng bộ, từ khâu phòng ngừa, phát hiện đến điều tra và xử lý vi phạm.
Vụ gian lận tại điểm thi ở Tuyên Quang đặt ra yêu cầu siết chặt quản lý
Yêu cầu siết chặt kỷ cương thi cử được đưa ra trong bối cảnh năm 2026 xuất hiện những vụ việc vi phạm quy chế thi gây chú ý. Một trong những vụ việc được đề cập trong bài viết nguồn là sự việc tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Theo thông tin được bài viết nguồn nêu, tại điểm thi này có 147 trong tổng số 328 bài thi môn Toán đạt điểm 10. Quá trình điều tra hành vi móc nối, nhắc bài cho thí sinh dẫn đến việc Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an khởi tố 41 bị can, trong đó có Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tuyên Quang cùng một số cán bộ quản lý, giám sát và giáo viên.
Các bị can bị khởi tố về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”. Theo thông tin trong bài viết nguồn, 328 thí sinh tại điểm thi này cũng phải tham gia thi lại.
Vụ việc cho thấy những lỗ hổng trong quản lý và giám sát có thể gây ảnh hưởng lớn đến tính công bằng của kỳ thi. Khi kết quả đánh giá không phản ánh đúng năng lực thực tế, quyền lợi của những thí sinh tuân thủ quy chế cũng bị tác động, đồng thời đặt ra yêu cầu phải làm rõ trách nhiệm của các cá nhân liên quan.
Thiết bị công nghệ cao tạo thêm thách thức cho công tác phòng, chống gian lận
Không chỉ các hình thức vi phạm truyền thống, sự phát triển của thiết bị điện tử và công nghệ AI còn khiến việc kiểm soát thi cử trở nên phức tạp hơn. Những phương thức được cảnh báo trong bài viết nguồn bao gồm sử dụng tai nghe siêu nhỏ, camera ngụy trang trên trang phục hoặc điện thoại thông minh kết nối phần mềm AI để truyền đề thi ra ngoài và nhận đáp án.
Tình trạng này không chỉ xuất hiện tại Việt Nam. Theo bài viết nguồn, trong tháng 10/2026, các vụ việc thí sinh sử dụng kính thông minh tích hợp AI để gian lận trong kỳ thi tuyển sinh tại một số trường đại học hàng đầu Hàn Quốc, trong đó có Đại học Quốc gia Seoul và Đại học Yonsei, cũng thu hút sự quan tâm của dư luận.
Những phương thức gian lận mới đặt ra yêu cầu nâng cấp giải pháp kỹ thuật, hoàn thiện quy chế và tăng cường năng lực phát hiện vi phạm. Tuy nhiên, thiết bị giám sát chỉ phát huy hiệu quả khi đi kèm quy trình tổ chức chặt chẽ, trách nhiệm rõ ràng và cơ chế xử lý đủ sức răn đe.
Bảo đảm thi thật, đánh giá thật để củng cố niềm tin vào giáo dục
Thông qua Chỉ thị số 37/CT-TTg, Thủ tướng Chính phủ đặt trọng tâm vào trách nhiệm của người đứng đầu, sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý và việc chủ động phòng ngừa rủi ro trong tổ chức thi cử.
Các nhiệm vụ được giao không chỉ hướng tới xử lý những vi phạm đã xảy ra mà còn nhằm xây dựng quy trình kiểm soát minh bạch, tăng khả năng phát hiện bất thường và hạn chế những tác động trái phép vào kết quả đánh giá.
Việc thực hiện nghiêm các yêu cầu về siết chặt kỷ cương thi cử sẽ phụ thuộc vào chất lượng triển khai tại từng địa phương, sự tuân thủ của các cơ sở giáo dục và hiệu quả phối hợp giữa các bộ, ngành. Mục tiêu cuối cùng là bảo đảm kết quả thi phản ánh đúng năng lực người học, giữ vững sự công bằng và củng cố niềm tin của xã hội đối với hệ thống giáo dục.
Nguồn tham khảo: Bài viết của Lê Vượng đăng trên chuyên trang Sinh Viên Việt Nam, ngày 21/10/2026.
Liên kết ngoài đề xuất:
- Cổng thông tin Bộ Giáo dục và Đào tạo: https://moet.gov.vn/
- Cổng thông tin điện tử Chính phủ: https://chinhphu.vn/
Liên kết nội bộ đề xuất: Chèn liên kết đến các bài viết cùng chuyên mục Giáo dục, kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 hoặc quy chế thi trên website của bạn.
