Thị trường sách quốc tế trong năm 2026 ghi nhận sự phân hóa rõ rệt giữa các thể loại. Trong khi tiểu thuyết và truyện tranh tiếp tục thu hút người đọc, sách phi hư cấu, đặc biệt là sách phát triển bản thân, đang chịu áp lực tại nhiều thị trường.
Thói quen đọc sách của độc giả trên thế giới đang có những thay đổi đáng chú ý. Thay vì tập trung vào các đầu sách cung cấp kiến thức thực tế hoặc hướng dẫn cải thiện bản thân, nhiều người đọc đang dành sự quan tâm cho tiểu thuyết, truyện tranh và những tác phẩm có khả năng tạo sức lan tỏa trong cộng đồng.
Theo dữ liệu từ NielsenIQ BookData và GfK Entertainment được Tuổi Trẻ Online dẫn lại, doanh thu sách in tăng tại 11 trong tổng số 19 thị trường được khảo sát trong nửa đầu năm 2026. Ấn Độ dẫn đầu với mức tăng 16,7%, tiếp theo là Brazil với 12,6%. Ngược lại, doanh thu tại Ba Lan giảm 11,7% và Pháp giảm 5,4%.
Những con số này cho thấy thị trường xuất bản không phát triển đồng đều giữa các quốc gia. Sự khác biệt còn thể hiện ở lựa chọn thể loại, khi tiểu thuyết và truyện tranh có nhiều tín hiệu tích cực hơn so với một số dòng sách phi hư cấu.
Thị trường sách quốc tế ghi nhận sự phân hóa giữa các thể loại trong năm 2026 – Ảnh: Thomas Lohnes
Tiểu thuyết tiếp tục giữ sức hút với độc giả
Tiểu thuyết dành cho người trưởng thành đang giữ vị trí quan trọng trong thị trường sách in quốc tế. Theo số liệu được công bố trong bài viết của Tuổi Trẻ, thể loại này chiếm hơn một phần ba tổng lượng sách in bán ra tại các thị trường khảo sát. Doanh thu tiểu thuyết tăng tại khoảng ba phần tư số thị trường được thống kê.
Trong đó, trinh thám, giật gân và kỳ ảo là những dòng sách nổi bật. Các thể loại này thường xây dựng cốt truyện có nhiều nút thắt, nhân vật dễ tạo sự đồng cảm hoặc thế giới tưởng tượng đủ hấp dẫn để người đọc muốn theo dõi đến cuối.
Một số tác phẩm còn duy trì sức hút qua nhiều tập, giúp độc giả tiếp tục quay lại với cùng một câu chuyện. Loạt sách The Housemaid của nhà văn Mỹ Freida McFadden là ví dụ đáng chú ý khi xuất hiện trong nhóm 20 sách bán chạy nửa đầu năm 2026 tại 13 thị trường.
Các tác phẩm thuộc loạt The Housemaid góp phần đưa tên tuổi Freida McFadden vào nhóm tác giả có sách bán chạy tại nhiều thị trường – Ảnh: Amazon
Bên cạnh đó, dòng lãng mạn kỳ ảo, trong đó có loạt Empyrean của Rebecca Yarros, cũng góp phần duy trì sự quan tâm đối với tiểu thuyết thể loại.
Sự phát triển của các cộng đồng đọc sách trên mạng xã hội cũng góp phần đưa tác phẩm đến gần hơn với công chúng. Trên TikTok, cộng đồng BookTok chia sẻ cảm nhận, giới thiệu sách và thảo luận về nhân vật, tình tiết hoặc những đoạn truyện gây bất ngờ. Một cuốn sách có thể được độc giả biết đến rộng rãi nhờ các video đánh giá, từ đó tiếp cận thêm người đọc ở nhiều quốc gia.
Tuy nhiên, sức lan tỏa trên mạng xã hội không đồng nghĩa mọi tác phẩm được nhắc đến đều trở thành sách bán chạy. Hiệu quả thương mại còn phụ thuộc vào chất lượng nội dung, khả năng phân phối, mức giá và thị hiếu của từng thị trường.
Manga và truyện tranh mở rộng tệp độc giả
Không chỉ tiểu thuyết, truyện tranh và tiểu thuyết đồ họa cũng ghi nhận diễn biến tích cực tại nhiều thị trường. Theo thông tin được Tuổi Trẻ dẫn lại, doanh thu của nhóm này tăng hơn 30% tại một số nơi.
Manga từ lâu đã xây dựng được cộng đồng độc giả lớn tại Nhật Bản, Pháp và nhiều quốc gia khác. Những thương hiệu như One Piece, Jujutsu Kaisen và Thanh gươm diệt quỷ có lượng người theo dõi rộng rãi, đồng thời góp phần đưa văn hóa truyện tranh Nhật Bản đến gần hơn với công chúng quốc tế.
Điểm hấp dẫn của manga nằm ở sự kết hợp giữa hình ảnh, lời thoại và cách kể chuyện theo từng tập. Người đọc có thể theo dõi hành trình phát triển của nhân vật, khám phá các thế giới hư cấu hoặc tiếp cận những chủ đề về tình bạn, gia đình, trưởng thành và các mối quan hệ xã hội.
Tuy nhiên, thị trường manga không tăng trưởng theo cùng một chiều hướng ở tất cả quốc gia. Tại Pháp và một số khu vực nói tiếng Pháp, doanh số manga đã suy giảm sau khi đạt đỉnh vào năm 2022. Trong khi đó, doanh số manga bản in tại Brazil, Colombia và Mexico có dấu hiệu phục hồi.
Manga tiếp tục thu hút độc giả tại nhiều thị trường, góp phần thúc đẩy doanh số truyện tranh quốc tế – Ảnh: Publishers Weekly
Sự khác biệt này cho thấy sức hút của truyện tranh vẫn hiện hữu nhưng không bảo đảm tăng trưởng liên tục. Thị trường còn chịu ảnh hưởng từ số lượng đầu sách mới, sức mua của người tiêu dùng, giá bán, hoạt động phát hành và sự cạnh tranh của các hình thức giải trí khác.
Truyện tranh cũng không chỉ dành cho độc giả trẻ. Tại Anh và Ireland, truyện đồ họa dành cho thiếu nhi chiếm 21% doanh thu sách hư cấu phục vụ nhóm độc giả trung học cơ sở theo số liệu được bài viết dẫn lại. Điều đó cho thấy hình thức kể chuyện bằng hình ảnh có thể tiếp cận nhiều nhóm tuổi, tùy vào nội dung và cách phát hành.
Sách phát triển bản thân đối mặt với nhiều thách thức
Trái với diễn biến của tiểu thuyết và truyện tranh, sách phi hư cấu chỉ ghi nhận doanh thu tăng tại 4 trong số 19 thị trường được khảo sát. Riêng dòng sách phát triển bản thân suy giảm tại phần lớn thị trường, ngoại trừ New Zealand.
Sách phát triển bản thân từng thu hút nhiều người đọc nhờ cung cấp các phương pháp quản lý thời gian, xây dựng thói quen, cải thiện kỹ năng giao tiếp, phát triển sự nghiệp và chăm sóc sức khỏe tinh thần. Tuy nhiên, sự suy giảm doanh thu hiện nay đặt ra câu hỏi về khả năng duy trì sức hút của dòng sách này trong bối cảnh nhu cầu tiếp nhận thông tin của độc giả đang thay đổi.
Một yếu tố cần tính đến là sự cạnh tranh từ nội dung số. Những kiến thức về kỹ năng, quản lý tài chính cá nhân hay phát triển bản thân hiện có thể được tiếp cận qua video, podcast, khóa học trực tuyến và các cộng đồng chia sẻ kinh nghiệm. Người dùng có nhiều lựa chọn hơn để tìm kiếm thông tin mà không nhất thiết phải mua một cuốn sách in.
Sách phi hư cấu, đặc biệt là dòng phát triển bản thân, gặp khó tại nhiều thị trường – Ảnh: INQ
Dù vậy, chưa thể khẳng định nội dung số là nguyên nhân trực tiếp khiến doanh số sách phát triển bản thân giảm. Muốn xác định nguyên nhân cần có thêm dữ liệu về hành vi độc giả, mức giá sách, lượng phát hành và tình hình kinh tế tại từng quốc gia.
Brazil là một ví dụ về sự thay đổi cơ cấu tiêu thụ sách. Theo số liệu được Tuổi Trẻ đề cập, sách phi hư cấu từng chiếm hơn một nửa tổng lượng sách bán ra tại nước này cách đây khoảng 5 năm, nhưng tỷ trọng hiện giảm còn khoảng 40%.
Diễn biến trên cho thấy vị trí của các dòng sách có thể thay đổi theo thời gian. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa độc giả đã hoàn toàn quay lưng với sách phi hư cấu. Nhiều tác phẩm thuộc nhóm lịch sử, khoa học, tiểu sử hoặc kiến thức chuyên ngành vẫn có những nhóm độc giả riêng.
Mạng xã hội đang tác động đến cách độc giả chọn sách
Trong môi trường truyền thông số, việc lựa chọn sách ngày càng chịu ảnh hưởng từ cộng đồng trực tuyến. Một bài đánh giá, video giới thiệu hoặc cuộc thảo luận về tình tiết bất ngờ có thể khiến một tác phẩm được chú ý chỉ trong thời gian ngắn.
BookTok là ví dụ tiêu biểu cho cách cộng đồng mạng tham gia vào quá trình quảng bá sách. Người đọc không chỉ tiếp nhận thông tin từ nhà xuất bản hoặc cửa hàng sách mà còn tham khảo trải nghiệm của những người có cùng sở thích.
Cách thức này tạo thêm cơ hội cho các tác phẩm mới, nhất là những cuốn có nội dung dễ tạo thảo luận hoặc thuộc các thể loại đang được quan tâm. Đồng thời, nó cũng khiến thị hiếu có thể thay đổi nhanh hơn, khi một dòng sách đang phổ biến có thể nhường sự chú ý cho xu hướng khác.
Dù vậy, mạng xã hội chỉ là một trong nhiều yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua sách. Nội dung, giá bán, chất lượng bản dịch, khả năng tiếp cận và thói quen đọc lâu dài vẫn có vai trò quan trọng đối với thị trường xuất bản.
Thị trường sách cần thích ứng với thị hiếu mới
Những diễn biến trong nửa đầu năm 2026 cho thấy thị trường sách quốc tế đang phân hóa theo cả khu vực lẫn thể loại. Tiểu thuyết và truyện tranh có lợi thế tại nhiều thị trường, trong khi sách phi hư cấu, đặc biệt là sách phát triển bản thân, cần tìm cách duy trì sự quan tâm của độc giả.
Đối với các đơn vị xuất bản, việc theo dõi dữ liệu bán hàng và xu hướng đọc có thể giúp lựa chọn danh mục phù hợp hơn. Bên cạnh việc phát triển những tác phẩm thuộc thể loại đang được yêu thích, nhà xuất bản cũng cần chú trọng chất lượng nội dung, hình thức trình bày, giá bán và cách tiếp cận độc giả trên các nền tảng số.
Về phía người đọc, sự phổ biến của tiểu thuyết hay manga không nhất thiết phải được xem là sự thay thế hoàn toàn cho sách phát triển bản thân. Mỗi thể loại đáp ứng những nhu cầu khác nhau: có cuốn mang lại kiến thức thực tế, có tác phẩm mở rộng trí tưởng tượng, trong khi những cuốn khác giúp người đọc thư giãn hoặc nhìn nhận cuộc sống từ góc độ mới.
Điều đáng chú ý không phải là độc giả ngừng đọc một thể loại, mà là cách họ lựa chọn sách đang trở nên đa dạng hơn. Trong bối cảnh đó, khả năng đáp ứng nhu cầu và tạo ra trải nghiệm đọc có giá trị sẽ tiếp tục là yếu tố quan trọng đối với ngành xuất bản.
