Du học bằng ngân sách nhà nước ghi nhận hơn 14.200 người được cử đi học tập ở nước ngoài trong giai đoạn 2021-2025. Tuy nhiên, mức hỗ trợ tài chính chưa theo kịp chi phí sinh hoạt thực tế tại nhiều quốc gia, gây khó khăn cho người học.
Theo khảo sát của Bộ Giáo dục và Đào tạo tại 65 trường đại học và 12 địa phương, khoảng 98% số người du học bằng ngân sách là giảng viên và sinh viên. Ngoài ra, có 242 học sinh, giáo viên được cử ra nước ngoài học tập và bồi dưỡng chuyên môn.
Phần lớn các chương trình có thời gian ngắn, dưới 12 tháng, chiếm khoảng 87-95% tổng số người tham gia. Đây là hình thức được triển khai nhằm nâng cao trình độ chuyên môn, cập nhật kiến thức và tăng cường năng lực đào tạo.
Bộ Giáo dục và Đào tạo chưa công bố số liệu so sánh trực tiếp để xác định lượng người đi du học bằng ngân sách tăng hay giảm so với giai đoạn trước. Tuy nhiên, thống kê trong giai đoạn 2013-2022 từng ghi nhận hơn 11.600 người được cử đi học bằng nguồn kinh phí này.
Du học bằng ngân sách nhà nước giai đoạn 2021-2025
Du học bằng ngân sách tăng mạnh ở nhóm sinh viên
Dữ liệu khảo sát cho thấy số sinh viên được cử đi học ở nước ngoài bằng ngân sách tăng đáng kể trong giai đoạn 2021-2024. Từ 272 người vào năm 2021, con số này tăng lên gần 4.800 người vào năm 2024, tương đương khoảng 17 lần.
Lượng người tham gia tăng mạnh trong các năm 2022 và 2023, một phần do nhu cầu học tập, trao đổi và nâng cao trình độ được khôi phục sau thời gian gián đoạn bởi đại dịch Covid-19.
Đến năm 2025, số người đi học giảm nhẹ, chủ yếu ở nhóm sinh viên theo các chương trình đào tạo dài hạn. Theo đánh giá của Bộ, diễn biến này cho thấy khả năng tự huy động học bổng và nguồn chi trả của các trường đại học đang gặp giới hạn.
Việc cử sinh viên, giảng viên ra nước ngoài học tập là một trong những phương thức nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Các chương trình cần gắn với mục tiêu đào tạo và nhu cầu phát triển của từng cơ sở giáo dục. Bạn đọc có thể tham khảo thông tin về giáo dục tại Cổng thông tin Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Khó khăn về kinh phí khi du học bằng ngân sách
Một trong những trở ngại lớn nhất đối với người du học bằng ngân sách là mức hỗ trợ tài chính chưa đáp ứng đầy đủ chi phí thực tế. Định mức của Nhà nước được xây dựng từ nhiều năm trước, trong khi tỷ giá và giá sinh hoạt tại nhiều quốc gia đã thay đổi đáng kể.
Hiện mức sinh hoạt phí hỗ trợ cao nhất được nêu trong các chương trình là 1.300 USD mỗi tháng. Tại những quốc gia có chi phí sinh hoạt cao, khoản tiền này có thể không đủ để trang trải tiền nhà ở, ăn uống, đi lại và các nhu cầu thiết yếu khác.
Do đó, người được cử đi học thường phải tự bù thêm chi phí. Áp lực tài chính khiến một số ứng viên có năng lực cân nhắc lại cơ hội học tập và nghiên cứu tại các quốc gia phát triển. Thay vào đó, họ có thể ưu tiên những điểm đến có mức sinh hoạt phí thấp hơn.
Ngoài vấn đề kinh phí, các chương trình cử cán bộ, giảng viên đi đào tạo và nâng cao năng lực như Đề án 599, Đề án 911 và Đề án 89 còn được đánh giá là phân tán, thiếu đồng bộ. Quy mô triển khai và chất lượng đào tạo cũng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu đặt ra.
Thủ tục hành chính phức tạp cùng năng lực ngoại ngữ chưa đồng đều của ứng viên tiếp tục là những rào cản đối với việc tuyển chọn và tổ chức các chương trình du học bằng ngân sách nhà nước.
Đề xuất chính sách hỗ trợ người du học bằng ngân sách
Trước những hạn chế trên, Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất xây dựng chính sách hỗ trợ cho hai nhóm đối tượng chính. Nhóm thứ nhất gồm giảng viên, sinh viên được cử đi học tập và nghiên cứu ở nước ngoài. Nhóm thứ hai là giảng viên tham gia các chương trình trao đổi, thỉnh giảng.
Đối tượng thụ hưởng dự kiến cần đáp ứng điều kiện tu nghiệp tại các quốc gia phát triển, có quan hệ truyền thống với Việt Nam hoặc sở hữu thế mạnh trong những ngành, lĩnh vực trọng điểm.
Theo đề xuất, người tham gia có thể được hỗ trợ vé máy bay hạng phổ thông, lệ phí làm hộ chiếu và thị thực, bảo hiểm y tế cùng sinh hoạt phí hằng tháng. Mức hỗ trợ sinh hoạt phí dự kiến bằng một đến hai lần mức cao nhất áp dụng theo các đề án hiện hành.
Ngoài ra, người được cử đi học có thể được hưởng 40% tiền lương và phụ cấp, nếu có, trong thời gian tham gia chương trình. Thông tin về các chính sách và văn bản liên quan có thể được tra cứu trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ.
Việc điều chỉnh chính sách hỗ trợ được kỳ vọng sẽ giảm bớt gánh nặng tài chính, tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục thu hút ứng viên có năng lực và mở rộng cơ hội học tập quốc tế. Về lâu dài, các chương trình cần được tổ chức đồng bộ, lựa chọn đúng lĩnh vực ưu tiên và gắn kết chặt chẽ hơn với mục tiêu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Xem thêm >> Mỹ nối lại phỏng vấn visa cho du học sinh
