Doanh nhân Việt kiều: Mang khát vọng vươn xa, vun đắp giá trị quê hương

Doanh nhân Việt kiều đang góp sức phát triển quê hương thông qua đầu tư, chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục và kết nối doanh nghiệp quốc tế. Với kinh nghiệm tích lũy ở nước ngoài cùng mạng lưới hợp tác rộng khắp, cộng đồng doanh nhân Việt Nam ở nước ngoài góp phần thúc đẩy kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh và mở ra nhiều cơ hội phát triển bền vững cho đất nước.

Lập nghiệp ở một đất nước xa lạ chưa bao giờ là hành trình dễ dàng. Để đứng vững trên thương trường quốc tế, mỗi doanh nhân phải vượt qua rào cản ngôn ngữ, thích nghi với văn hóa bản địa, am hiểu pháp luật và kiên trì xây dựng uy tín. Thành công có được là kết quả của nhiều năm nỗ lực, những quyết định khó khăn và cả sự bền bỉ trước những lần thử thách.

Với nhiều doanh nhân Việt Nam ở nước ngoài, hành trình ấy không chỉ hướng đến sự nghiệp cá nhân. Những kinh nghiệm tích lũy, mối quan hệ quốc tế và nguồn lực gây dựng nơi đất khách còn trở thành cầu nối đưa cơ hội đầu tư, công nghệ, giáo dục và tri thức về quê hương. Mỗi dự án hợp tác, mỗi chương trình hỗ trợ người trẻ hay mỗi sáng kiến kết nối doanh nghiệp đều góp phần tạo nên những giá trị thiết thực cho đất nước.

Từ thành công quốc tế đến cơ hội phát triển công nghệ Việt

Trong lĩnh vực công nghệ thông tin, TS. Nguyễn Hữu Lệ, Việt kiều Australia, là một trong những gương mặt có nhiều đóng góp cho ngành công nghệ Việt Nam. Xuất thân từ Phù Mỹ, Bình Định, ông sang Australia học tập tại Đại học Adelaide năm 1967, sau đó tích lũy kinh nghiệm trong lĩnh vực viễn thông quốc tế.

Với mong muốn đưa trí tuệ Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu, ông góp phần đưa các hợp đồng gia công phần mềm về Việt Nam, phát triển TMA Solutions và thúc đẩy xây dựng Công viên Sáng tạo TMA tại Quy Nhơn. Những nỗ lực này mở ra thêm cơ hội cho đội ngũ kỹ sư trong nước tham gia các dự án quốc tế, nâng cao chuyên môn và phát triển năng lực nghiên cứu.

Không chỉ tạo dựng doanh nghiệp, câu chuyện của ông còn cho thấy vai trò của doanh nhân kiều bào trong việc kết nối thị trường quốc tế với nguồn nhân lực Việt Nam. Khi kinh nghiệm và mạng lưới hợp tác được chuyển hóa thành cơ hội thực tế, người lao động trong nước có thêm điều kiện phát triển nghề nghiệp ngay trên quê hương.

TS. Nguyễn Hữu Lệ và các hoạt động phát triển công nghệ tại Việt Nam.

Cũng trong lĩnh vực công nghệ, TS. Trần Việt Hùng, nhà sáng lập công ty Got It tại Thung lũng Silicon, lựa chọn đóng góp cho Việt Nam thông qua giáo dục. Ông sáng lập STEAM for Vietnam, tổ chức phi lợi nhuận hướng đến việc cung cấp chương trình giáo dục STEAM chất lượng quốc tế miễn phí cho trẻ em Việt Nam.

Thông qua các chương trình học tập và hoạt động phổ cập kiến thức, tổ chức hướng đến mục tiêu giúp học sinh tiếp cận sớm với khoa học, công nghệ, kỹ thuật, nghệ thuật và toán học. Đây là những lĩnh vực có vai trò ngày càng quan trọng trong nền kinh tế số.

Với những người làm công nghệ, đầu tư cho giáo dục cũng là cách chuẩn bị nguồn nhân lực cho tương lai. Một học sinh được tiếp cận kiến thức mới hôm nay có thể trở thành kỹ sư, nhà nghiên cứu hoặc người khởi nghiệp trong những năm tới. Giá trị của những chương trình như vậy vì thế không chỉ nằm ở số lượng người được tiếp cận, mà còn ở cơ hội phát triển lâu dài được mở ra cho thế hệ trẻ.

Kết nối doanh nghiệp, mở rộng cánh cửa hợp tác quốc tế

Bên cạnh công nghệ, mạng lưới doanh nhân kiều bào còn đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối doanh nghiệp Việt Nam với các thị trường nước ngoài.

Tại Pháp, ông Nguyễn Hải Nam, người có hơn 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực ngân hàng, đã dành nhiều tâm sức xây dựng Hội Doanh nhân Việt Nam tại Pháp (ABVietFrance). Trước khi thành lập hội, ông dành nhiều tháng gặp gỡ, trao đổi với khoảng 400 người Việt và Pháp nhằm tìm kiếm những người có chung định hướng.

Việc tập hợp những cá nhân có kinh nghiệm trong nhiều lĩnh vực tạo nền tảng để doanh nghiệp hai nước trao đổi thông tin, tìm kiếm đối tác và tiếp cận cơ hội kinh doanh. Đối với doanh nghiệp Việt Nam đang muốn mở rộng ra thị trường châu Âu, sự am hiểu môi trường kinh doanh địa phương và khả năng kết nối của cộng đồng doanh nhân là nguồn lực đáng quý.

Các đại biểu tham dự Diễn đàn kinh tế kiều bào lần thứ II, kết nối địa phương và doanh nghiệp Việt Nam với khu vực Kyushu, Nhật Bản, năm 2023.

Tại Hàn Quốc, TS. Trần Hải Linh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân và Đầu tư Việt Nam – Hàn Quốc (VKBIA), cùng các cộng sự thúc đẩy kết nối doanh nghiệp Hàn Quốc với các địa phương trong nước. Nhờ am hiểu đặc điểm của hai thị trường, các hoạt động kết nối góp phần giúp doanh nghiệp tìm hiểu nhu cầu, xác định lĩnh vực hợp tác và xây dựng quan hệ đối tác phù hợp.

Trong bối cảnh hợp tác kinh tế quốc tế ngày càng mở rộng, vai trò của những người am hiểu cả thị trường sở tại lẫn Việt Nam càng trở nên cần thiết. Họ không chỉ giới thiệu cơ hội mà còn có thể hỗ trợ các bên hiểu rõ khác biệt về văn hóa kinh doanh, phương thức làm việc và yêu cầu của từng thị trường.

Những kết nối hiệu quả có thể tạo tiền đề cho các dự án đầu tư, hoạt động thương mại và chuyển giao kinh nghiệm quản lý. Quan trọng hơn, sự hợp tác bền vững giúp doanh nghiệp Việt Nam từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh, thay vì chỉ dừng lại ở những thỏa thuận ngắn hạn.

Đầu tư vào giáo dục, tạo nền tảng cho thế hệ tương lai

Với doanh nhân Việt kiều Canada Nguyễn Hoài Bắc, sự gắn bó với quê hương được thể hiện qua hơn 25 năm đầu tư tại Việt Nam. Một trong những dấu ấn của ông là Trường Trung cấp nghề Việt Nam – Canada tại Hải Dương, được Công ty cổ phần Đại Sơn đầu tư xây dựng năm 2009, với mục tiêu đào tạo nghề và tạo thêm cơ hội việc làm cho người trẻ.

Trong quá trình hoạt động, trước những khó khăn thực tế, ông cùng các cộng sự điều chỉnh mô hình, duy trì một phần trường nghề và chuyển đổi một phần cơ sở thành Trường phổ thông liên cấp Trí Đức nhằm đáp ứng nhu cầu giáo dục tại địa phương.

Câu chuyện này cho thấy đầu tư giáo dục không phải lúc nào cũng diễn ra theo một lộ trình bằng phẳng. Để duy trì hoạt động và đáp ứng nhu cầu xã hội, các mô hình giáo dục cần linh hoạt trước những thay đổi của thị trường, đồng thời tìm được hướng đi phù hợp với điều kiện thực tế.

Ngoài hoạt động kinh doanh, ông Nguyễn Hoài Bắc còn đóng góp ý kiến về những vướng mắc trong thủ tục đầu tư, với mong muốn xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch và ổn định hơn. Đây cũng là vấn đề được nhiều doanh nhân kiều bào quan tâm, bởi khả năng thu hút nguồn lực từ nước ngoài không chỉ phụ thuộc vào tiềm lực của nhà đầu tư mà còn gắn với chất lượng môi trường kinh doanh trong nước.

Khi các điều kiện đầu tư thuận lợi hơn, những nguồn lực về vốn, kinh nghiệm quản trị và mạng lưới quốc tế có thể được huy động hiệu quả hơn cho các lĩnh vực cần thiết của nền kinh tế.

Giữ gìn bản sắc Việt, vun đắp sức mạnh cộng đồng

Đóng góp của doanh nhân kiều bào không chỉ được thể hiện qua quy mô doanh nghiệp hay giá trị các dự án đầu tư. Ở nhiều quốc gia, họ còn là những người tích cực xây dựng cộng đồng, gìn giữ tiếng Việt và quảng bá văn hóa dân tộc.

Tại Cộng hòa Czech, ông Hoàng Đình Thắng gắn bó với hoạt động kinh doanh song song với công tác cộng đồng. Trên cương vị Chủ tịch Liên hiệp Hội người Việt Nam tại châu Âu, ông tham gia thúc đẩy sự đoàn kết giữa các tổ chức hội, đồng thời góp phần tăng cường kết nối cộng đồng người Việt với quê hương.

Những hoạt động này có ý nghĩa đặc biệt đối với người Việt sinh sống xa Tổ quốc. Một cộng đồng đoàn kết, có uy tín và hòa nhập tốt với xã hội sở tại sẽ tạo điều kiện để các thành viên phát triển sự nghiệp, hỗ trợ lẫn nhau và duy trì mối liên hệ với Việt Nam.

Doanh nhân Hồ Văn Lâm, Chủ tịch Hội Người Việt Nam toàn Thái Lan.

Tại Udon Thani, Thái Lan, doanh nhân Hồ Văn Lâm tiếp nối nghề làm nem nướng của gia đình, phát triển thương hiệu VT Namnueng và đưa ẩm thực Việt đến gần hơn với người dân địa phương. Trung tâm thương mại do ông xây dựng vừa là nơi quảng bá hàng Việt, vừa trở thành điểm gặp gỡ của cộng đồng người Việt.

Trên cương vị Chủ tịch Hội Người Việt Nam toàn Thái Lan, ông còn tham gia các hoạt động gắn kết cộng đồng, thúc đẩy việc dạy và học tiếng Việt, gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống.

Từ một sản phẩm ẩm thực quen thuộc, hoạt động kinh doanh có thể mở rộng thành cầu nối văn hóa, giúp người dân nước sở tại hiểu hơn về Việt Nam. Đây cũng là cách doanh nghiệp góp phần nâng cao sự hiện diện của hàng hóa, văn hóa và hình ảnh Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Tại Hungary, TS. Phan Bích Thiện, người gắn với hoạt động kinh doanh khách sạn và công tác cộng đồng, dành nhiều tâm huyết cho việc kết nối phụ nữ Việt Nam ở nước ngoài. Với vai trò Chủ tịch Hội Phụ nữ Việt Nam tại Hungary và Chủ tịch Diễn đàn Phụ nữ Việt Nam tại châu Âu, bà góp phần tạo không gian để phụ nữ gặp gỡ, chia sẻ kinh nghiệm và mở rộng cơ hội hợp tác.

Năm 2024, bà được giới thiệu trong một cuốn sách về 21 phụ nữ có những đóng góp đặc biệt tại Hungary. Sự ghi nhận này cho thấy những đóng góp của người Việt ở nước ngoài có thể vượt ra ngoài phạm vi nghề nghiệp, lan tỏa qua các hoạt động văn hóa, xã hội và kết nối cộng đồng.

Trong khi đó, tại Nhật Bản, GS. Trần Đăng Xuân, công tác tại Đại học Hiroshima và giữ vai trò Chủ tịch Hội Chuyên gia Việt Nam – Nhật Bản, chú trọng kết nối các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp hai nước. Thông qua hoạt động hợp tác khoa học, chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực, ông góp phần tạo thêm cơ hội học tập, nghiên cứu cho người Việt Nam.

Đối với các học viên và nghiên cứu sinh Việt Nam, sự hướng dẫn của những chuyên gia có kinh nghiệm quốc tế không chỉ hỗ trợ quá trình nghiên cứu mà còn giúp họ hiểu hơn về con đường phát triển học thuật, cơ hội học bổng và khả năng ứng dụng kiến thức vào thực tiễn.

Những đóng góp như vậy có thể không luôn tạo ra kết quả tức thời, nhưng lại mang ý nghĩa lâu dài trong việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và tăng cường hợp tác khoa học giữa Việt Nam với các quốc gia.

GS. Trần Đăng Xuân và các hoạt động hợp tác chuyên gia Việt Nam – Nhật Bản.

Những người trẻ lập nghiệp nơi đất khách cũng hướng về quê nhà

Bên cạnh những doanh nhân đã có vị thế trên thương trường quốc tế, nhiều người Việt trẻ đang từng bước khởi nghiệp ở nước ngoài. Họ phải đối mặt với những khó khăn về vốn, khách hàng, cạnh tranh và sự khác biệt trong môi trường kinh doanh. Tuy nhiên, bằng tinh thần học hỏi và sự nghiêm túc trong công việc, nhiều người vẫn từng bước xây dựng được chỗ đứng của mình.

Với họ, đóng góp cho quê hương không nhất thiết phải bắt đầu bằng những dự án lớn. Đó có thể là việc giới thiệu sản phẩm Việt đến khách hàng quốc tế, hỗ trợ đồng hương tìm kiếm cơ hội việc làm, chia sẻ kinh nghiệm kinh doanh hoặc kết nối một doanh nghiệp trong nước với đối tác nước ngoài.

Mỗi hoạt động dù nhỏ đều có thể trở thành một mắt xích trong mạng lưới hợp tác rộng lớn hơn. Khi những cá nhân cùng chung mong muốn đóng góp biết kết nối và hỗ trợ lẫn nhau, nguồn lực của cộng đồng người Việt ở nước ngoài sẽ có thêm điều kiện phát huy hiệu quả.

Sự thành công của một doanh nhân vì thế không chỉ được đo bằng quy mô doanh nghiệp hay tài sản tích lũy, mà còn ở những giá trị được tạo ra cho cộng đồng, những cơ hội được mở rộng cho người khác và uy tín mà người Việt gây dựng tại nước sở tại.

<<Xem thêm>>

Chung tay xây dựng tương lai Việt Nam

Nhân Ngày Doanh nhân Việt Nam 13/10, những câu chuyện về doanh nhân kiều bào là dịp để nhìn nhận rõ hơn vai trò của cộng đồng người Việt ở nước ngoài trong quá trình phát triển đất nước. Mỗi người có một hành trình riêng, hoạt động trong những lĩnh vực khác nhau, nhưng đều có thể tìm thấy điểm chung ở mong muốn sử dụng thành quả lao động để tạo ra giá trị vượt ra ngoài phạm vi cá nhân.

Người góp sức bằng công nghệ, người đầu tư cho giáo dục, người mở rộng hợp tác thương mại, người gìn giữ tiếng Việt và bản sắc dân tộc. Những cách đóng góp ấy tuy khác nhau nhưng cùng hướng đến việc củng cố mối liên hệ giữa cộng đồng người Việt ở nước ngoài với quê hương.

Để phát huy tốt hơn nguồn lực này, Việt Nam cần tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động đầu tư, khuyến khích hợp tác nghiên cứu, mở rộng cơ hội kết nối doanh nghiệp và xây dựng môi trường minh bạch để kiều bào yên tâm đồng hành lâu dài. Đồng thời, việc ghi nhận và phát huy kinh nghiệm của các chuyên gia, doanh nhân ở nước ngoài cũng có thể góp phần mở rộng mạng lưới tri thức phục vụ phát triển kinh tế – xã hội.

Dù sinh sống ở đâu, mỗi người Việt vẫn có thể hướng về quê hương bằng những việc làm thiết thực. Khi kinh nghiệm quốc tế được kết nối với tiềm năng trong nước, khi thành công cá nhân tạo thêm cơ hội cho cộng đồng và khi tình yêu đất nước được thể hiện bằng hành động cụ thể, nguồn lực kiều bào sẽ tiếp tục trở thành một phần ý nghĩa trong hành trình phát triển Việt Nam.

Bởi sau những thành quả được gây dựng nơi đất khách, điều còn lại không chỉ là dấu ấn của một sự nghiệp thành công, mà còn là những giá trị được trao đi, những thế hệ được tiếp sức và những nhịp cầu bền vững nối liền người Việt với Tổ quốc.