Cúm A gây co giật ở trẻ, suy hô hấp ở người lớn: Dấu hiệu cần biết

Bệnh nhân mắc cúm A chuyển nặng điều trị tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương – Ảnh: BVCC

Cúm A thường được xem là bệnh hô hấp theo mùa với các triệu chứng như sốt, ho, đau họng và mệt mỏi. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, bệnh có thể diễn biến nghiêm trọng, gây co giật hoặc tổn thương thần kinh ở trẻ nhỏ, đồng thời dẫn đến viêm phổi và suy hô hấp ở người lớn tuổi, người có bệnh nền.

Thông tin từ các bệnh viện được Tuổi Trẻ Online phản ánh ngày 13-10-2026 cho thấy nhiều bệnh nhân phải nhập viện vì biến chứng cúm A. Đáng chú ý, một số trẻ nhỏ có biểu hiện co giật khi sốt cao, trong khi người cao tuổi mắc bệnh nền có thể bị tổn thương phổi nặng và cần hỗ trợ hô hấp.

Những trường hợp này là lời nhắc nhở rằng mức độ nguy hiểm của cúm A không thể chỉ được đánh giá qua nhiệt độ cơ thể. Nhận biết dấu hiệu bất thường và đưa người bệnh đến cơ sở y tế đúng lúc có ý nghĩa quan trọng trong việc hạn chế nguy cơ biến chứng.

Trẻ nhỏ mắc cúm A có thể gặp biến chứng thần kinh

Theo thông tin từ Bệnh viện Nhi Trung ương được Tuổi Trẻ dẫn lại, bệnh viện ghi nhận khoảng 40 ca cúm mỗi ngày trong thời điểm được phản ánh, phần lớn là trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt ở nhóm dưới 3 tuổi.

Ở trẻ nhỏ, sốt là một trong những triệu chứng thường gặp khi mắc cúm. Tuy nhiên, khi thân nhiệt tăng cao, một số trẻ có thể xuất hiện co giật. Đây là tình trạng khiến cha mẹ lo lắng và cần được đánh giá y tế để xác định nguyên nhân, loại trừ những vấn đề nghiêm trọng khác.

Một biến chứng thần kinh hiếm gặp nhưng đặc biệt nguy hiểm được các bác sĩ cảnh báo là bệnh não hoại tử cấp tính. Tình trạng này có thể liên quan đến phản ứng miễn dịch bất thường sau nhiễm virus, trong đó có virus cúm A. Bệnh có khả năng tiến triển nhanh, gây rối loạn ý thức, co giật, tổn thương não và thậm chí đe dọa tính mạng.

Không phải trẻ nào mắc cúm A hoặc sốt cao cũng gặp biến chứng này. Phần lớn trẻ mắc cúm sẽ hồi phục, nhưng cha mẹ không nên chủ quan nếu trẻ xuất hiện các biểu hiện thần kinh bất thường.

Nếu trẻ co giật, khó đánh thức, lơ mơ, mất ý thức hoặc có dấu hiệu khó thở, gia đình cần gọi cấp cứu hoặc đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay. Trong lúc trẻ co giật, hãy đặt trẻ nằm nghiêng ở nơi an toàn, tránh các vật cứng xung quanh, không ghì giữ tay chân và tuyệt đối không đưa vật hoặc thuốc vào miệng trẻ.

Người cao tuổi và người có bệnh nền đối mặt nguy cơ suy hô hấp

Các bác sĩ khuyến cáo tiêm phòng vắc xin cúm hằng năm – Ảnh: H.K

Không chỉ trẻ em, người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính cũng có nguy cơ cao gặp biến chứng khi nhiễm cúm A.

Theo bài viết của Tuổi Trẻ Online, một bệnh nhân nam 72 tuổi có tiền sử tăng huyết áp và tai biến mạch máu não nhập viện trong tình trạng sốt, ho có đờm và khó thở tăng dần. Sau khi được xác định mắc cúm A, bệnh nhân được chẩn đoán viêm phổi nặng và phải hỗ trợ hô hấp.

Tiền sử bệnh lý có thể khiến việc hồi phục trở nên khó khăn hơn. Chẳng hạn, người từng bị tai biến mạch máu não có thể gặp hạn chế trong việc ho và khạc đờm. Khi nhiễm trùng đường hô hấp làm tăng lượng dịch tiết, đờm dễ ứ đọng, ảnh hưởng đến khả năng thông khí và làm tình trạng hô hấp trở nên nghiêm trọng.

Một trường hợp khác được đề cập có tiền sử hút thuốc lá nhiều năm và mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD). Sau khi nhiễm cúm A, người bệnh khó thở tăng dần và phải được chuyển đến bệnh viện để hồi sức tích cực.

Ở người mắc COPD, đường thở vốn đã bị tổn thương và chức năng phổi suy giảm. Khi nhiễm cúm, tình trạng viêm và tăng tiết dịch có thể khiến đường thở bị tắc nghẽn nặng hơn, làm giảm khả năng trao đổi oxy và dẫn đến suy hô hấp.

Những trường hợp này cho thấy người cao tuổi hoặc người có bệnh nền cần được theo dõi sát khi xuất hiện triệu chứng cúm, ngay cả khi sốt không quá cao.

Không nên đánh giá mức độ nguy hiểm của cúm chỉ bằng sốt

Cúm A có thể gây ra các triệu chứng như sốt, ho, đau họng, sổ mũi, đau đầu, đau cơ và mệt mỏi. Một số người còn có biểu hiện buồn nôn, nôn hoặc tiêu chảy, đặc biệt ở trẻ em.

Phần lớn người khỏe mạnh có thể hồi phục sau vài ngày đến khoảng hai tuần. Tuy nhiên, virus cúm cũng có thể gây viêm phổi trực tiếp hoặc tạo điều kiện cho bội nhiễm vi khuẩn. Trong những trường hợp nặng, người bệnh có thể gặp biến chứng thần kinh, viêm cơ tim, suy hô hấp hoặc làm bệnh mạn tính trở nên trầm trọng hơn.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), những người có nguy cơ cao gặp biến chứng cúm bao gồm trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt trẻ dưới 2 tuổi; người từ 65 tuổi trở lên; phụ nữ mang thai và người mắc một số bệnh mạn tính.

Các dấu hiệu cảnh báo cần được chú ý gồm khó thở, thở nhanh, môi hoặc mặt tím tái, đau tức ngực, lú lẫn, khó đánh thức, co giật hoặc tình trạng bệnh xấu đi sau khi đã có dấu hiệu cải thiện. Ở trẻ nhỏ, dấu hiệu mất nước như không đi tiểu trong nhiều giờ, miệng khô hoặc khóc không có nước mắt cũng cần được quan tâm.

Khi xuất hiện những dấu hiệu nghiêm trọng này, người bệnh cần được cấp cứu kịp thời, không nên tiếp tục tự điều trị tại nhà hoặc chờ sốt tăng cao mới đi khám.

Chủ động phòng cúm A để giảm nguy cơ biến chứng

Tiêm vắc xin cúm hằng năm là một trong những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc cúm và các biến chứng liên quan. Do virus cúm liên tục thay đổi và khả năng bảo vệ của vắc xin giảm dần theo thời gian, thành phần vắc xin được cập nhật định kỳ để phù hợp hơn với các chủng virus dự kiến lưu hành.

Cha mẹ nên trao đổi với nhân viên y tế về lịch tiêm phù hợp cho trẻ. Người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền cũng nên được tư vấn về việc tiêm phòng dựa trên tình trạng sức khỏe của mình.

Bên cạnh tiêm chủng, mỗi người nên rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, giữ không gian sống thông thoáng và hạn chế tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh. Khi có triệu chứng hô hấp, nên nghỉ ngơi, hạn chế lây nhiễm cho người khác và theo dõi diễn biến sức khỏe.

Người nghi mắc cúm, đặc biệt thuộc nhóm nguy cơ cao, nên liên hệ cơ sở y tế sớm để được đánh giá và hướng dẫn điều trị. Thuốc kháng virus có thể được bác sĩ chỉ định trong những trường hợp phù hợp; hiệu quả thường tốt hơn khi điều trị sớm. Không tự ý sử dụng kháng sinh vì thuốc này không có tác dụng tiêu diệt virus cúm.

Phát hiện sớm giúp hạn chế nguy cơ diễn biến nặng

Cúm A không phải lúc nào cũng gây biến chứng nghiêm trọng, nhưng bệnh có thể diễn biến nhanh ở một số người, nhất là trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính. Vì vậy, việc theo dõi các dấu hiệu bất thường quan trọng không kém việc kiểm soát triệu chứng ban đầu.

Gia đình nên chú ý đến khả năng tỉnh táo, nhịp thở, mức độ ăn uống và diễn biến chung của người bệnh. Nếu xuất hiện co giật, rối loạn ý thức hoặc khó thở, cần tìm kiếm sự hỗ trợ y tế ngay lập tức.

Chủ động tiêm phòng, giữ vệ sinh và nhận biết dấu hiệu cảnh báo sẽ giúp mỗi gia đình có sự chuẩn bị tốt hơn trong mùa cúm. Với những người thuộc nhóm nguy cơ cao, việc thăm khám sớm và tuân thủ hướng dẫn điều trị của nhân viên y tế đặc biệt quan trọng.