Paracetamol là loại thuốc hạ sốt quen thuộc trong nhiều gia đình. Tuy nhiên, không ít cha mẹ vẫn có thói quen tự ý tăng liều, sử dụng lại thuốc cũ hoặc cho trẻ uống thuốc ngay khi vừa phát hiện thân nhiệt tăng. Theo bác sĩ chuyên khoa Nhi, việc sử dụng Paracetamol không đúng cách có thể khiến trẻ đối mặt với nguy cơ quá liều và tổn thương gan.
PARACETAMOL và những hiểu lầm khi tự mua thuốc. Ảnh: chụp màn hình
Không phải cứ trẻ sốt là phải tìm cách hạ sốt ngay
Khi trẻ bị sốt, tâm lý chung của nhiều phụ huynh là lo lắng và muốn nhanh chóng đưa thân nhiệt của con trở về bình thường. Có người tìm đến các phương pháp truyền miệng như xông lá, đắp lá hoặc tìm cách làm cho trẻ ra thật nhiều mồ hôi với suy nghĩ như vậy sẽ giúp hạ sốt.
Tuy nhiên, những cách làm này không nên được áp dụng tùy tiện, đặc biệt đối với trẻ nhỏ. Sốt là phản ứng của cơ thể trước các tác nhân gây bệnh hoặc tình trạng viêm. Nguyên nhân gây sốt ở trẻ khá đa dạng, thường gặp nhất là nhiễm virus như cảm lạnh, cúm, sởi, tay chân miệng, sốt xuất huyết; ngoài ra còn có thể do nhiễm vi khuẩn như viêm họng, viêm tai giữa hoặc viêm phổi.
Theo bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Văn Tấn Cảnh, phụ trách khoa Nhi, Bệnh viện Lê Văn Việt, sốt là một phản ứng sinh lý của cơ thể. Vì vậy, không phải trường hợp nào cũng cần tìm cách cắt sốt ngay lập tức. Khi trẻ sốt cao hoặc cảm thấy khó chịu, bứt rứt, cha mẹ mới cần cân nhắc sử dụng thuốc hạ sốt phù hợp.
Điều quan trọng là phải theo dõi tình trạng của trẻ, thay vì chỉ tập trung vào con số hiển thị trên nhiệt kế.
Tự ý tăng liều Paracetamol có thể gây nguy hiểm
Paracetamol thường được sử dụng để hạ sốt cho trẻ, nhưng đây không phải loại thuốc có thể dùng theo cảm tính. Liều lượng cần được tính toán dựa trên cân nặng của trẻ, không chỉ dựa vào độ tuổi hoặc kinh nghiệm từ những lần sử dụng trước.
Theo chia sẻ của bác sĩ Tấn Cảnh trong chương trình, liều Paracetamol thường dùng được đề cập là khoảng 10 – 15 mg/kg cân nặng mỗi lần. Chẳng hạn, với trẻ nặng 10 kg, lượng thuốc tương ứng sẽ được tính theo cân nặng này. Việc lựa chọn liều cụ thể cần căn cứ vào tình trạng của trẻ và hướng dẫn của bác sĩ.
Tự ý tăng liều Paracetamol có thể gây nguy hiểm cho trẻ. Ảnh: Chụp màn hình
Một sai lầm khá phổ biến là cha mẹ thấy con uống thuốc khoảng 20 – 30 phút nhưng chưa hạ sốt nên sốt ruột cho uống thêm. Theo bác sĩ, thuốc cần có thời gian để phát huy tác dụng, việc tự ý bổ sung thêm liều không giúp thuốc hạ sốt nhanh hơn mà còn làm tăng nguy cơ dùng quá liều.
Đáng lo ngại, Paracetamol khi sử dụng vượt quá liều khuyến cáo có thể gây tổn thương gan, thậm chí dẫn đến viêm gan cấp. Vì vậy, phụ huynh cần tuân thủ hướng dẫn về liều lượng và khoảng cách giữa các lần dùng thuốc, không tự ý điều chỉnh khi thấy trẻ chưa giảm sốt.
Cẩn trọng khi kết hợp nhiều loại thuốc
Không nên tự ý kết hợp nhiều loại thuốc chỉ vì muốn trẻ nhanh khỏi bệnh. Ảnh: Chụp màn hình
Một vấn đề khác dễ bị bỏ qua là Paracetamol có thể đã xuất hiện trong thành phần của một số loại thuốc cảm, thuốc ho hoặc thuốc điều trị triệu chứng khác.
Nếu cha mẹ không kiểm tra thành phần mà tiếp tục cho trẻ uống thêm Paracetamol khi trẻ bị sốt, tổng lượng hoạt chất đưa vào cơ thể có thể vượt mức cần thiết. Điều này làm tăng nguy cơ quá liều dù mỗi loại thuốc được sử dụng riêng lẻ theo suy nghĩ của người chăm sóc.
Bác sĩ khuyến cáo, khi trẻ đang sử dụng thuốc điều trị bệnh khác, phụ huynh cần kiểm tra thành phần của thuốc và tuân thủ đơn được kê. Không nên tự ý kết hợp nhiều loại thuốc chỉ vì muốn trẻ nhanh khỏi bệnh.
Việc sử dụng lại thuốc từng có hiệu quả trong lần sốt trước cũng không phải lúc nào phù hợp. Bởi sốt chỉ là biểu hiện bên ngoài, còn nguyên nhân gây sốt mới là yếu tố quan trọng cần xác định. Lần trước trẻ có thể bị cảm thông thường, nhưng lần sau tình trạng sốt có thể xuất phát từ một bệnh lý khác cần được thăm khám.
Bên cạnh đó, trẻ em liên tục phát triển và cân nặng có thể thay đổi theo thời gian. Liều thuốc từng phù hợp trước đây chưa chắc còn phù hợp ở thời điểm hiện tại.
Dấu hiệu nào cho thấy trẻ cần được đưa đến cơ sở y tế?
Không phải mọi trường hợp trẻ sốt đều cần nhập viện. Nếu trẻ vẫn tỉnh táo, ăn uống được, chơi đùa bình thường và đáp ứng tốt với việc chăm sóc, cha mẹ có thể tiếp tục theo dõi tại nhà theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
Tuy nhiên, phụ huynh không nên chủ quan nếu trẻ xuất hiện những biểu hiện bất thường. Theo bác sĩ Tấn Cảnh, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế khi có các dấu hiệu như:
- Trẻ sốt cao nhưng không đáp ứng với thuốc hạ sốt.
- Trẻ lừ đừ, li bì, mệt mỏi hoặc có biểu hiện khác thường.
- Ăn uống kém, nôn ói nhiều hoặc không thể ăn uống.
- Sốt cao kèm co giật.
- Thở nhanh, thở mệt, khó thở hoặc tím tái.
- Trẻ vẫn sốt nhiều sau khoảng 2 – 3 ngày và tình trạng không có dấu hiệu cải thiện.
Dấu hiệu nào cho thấy trẻ cần được đưa đến cơ sở y tế. Ảnh chụp màn hình
Đây là những biểu hiện cần được chú ý, bởi việc chỉ tập trung dùng thuốc hạ sốt mà bỏ qua nguyên nhân gây bệnh có thể khiến tình trạng của trẻ trở nên nghiêm trọng hơn.
Sử dụng thuốc đúng cách để bảo vệ sức khỏe của trẻ
Paracetamol có nhiều dạng bào chế như viên uống, dạng gói, viên sủi hoặc thuốc đặt. Mỗi dạng có cách sử dụng và những lưu ý riêng. Với viên sủi, bác sĩ hướng dẫn cần hòa tan thuốc trong khoảng 150 – 200 ml nước, chờ thuốc sủi tan hoàn toàn rồi mới sử dụng. Dạng thuốc này cũng cần được cân nhắc ở trẻ có một số bệnh lý nền do thành phần natri trong thuốc.
Sau khi cho trẻ uống thuốc, cha mẹ cần tiếp tục theo dõi thân nhiệt và biểu hiện toàn thân, không nên chỉ dựa vào việc trẻ đã uống thuốc để mặc định tình trạng bệnh đang được kiểm soát.
Điều quan trọng nhất là không tự ý tăng liều, không dùng thuốc theo kinh nghiệm truyền miệng và không lấy đơn thuốc cũ áp dụng cho những lần sốt sau. Khi chưa chắc chắn về loại thuốc, liều lượng hoặc cách sử dụng, phụ huynh nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ.
Khi chưa chắc chắn về loại thuốc, liều lượng hoặc cách sử dụng, phụ huynh nên hỏi bác sĩ. Ảnh: Chụp màn hình
Sốt ở trẻ có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Vì vậy, hạ sốt chỉ là một phần trong quá trình chăm sóc, không thay thế cho việc tìm hiểu và điều trị nguyên nhân gây bệnh. Sự bình tĩnh, quan sát đúng dấu hiệu và sử dụng thuốc hợp lý sẽ giúp cha mẹ chăm sóc con an toàn hơn.
