Giữa dòng chảy hội nhập ngày càng mạnh mẽ của văn học châu Á, câu chuyện bản quyền sách không còn chỉ là chuyện mua – bán tác phẩm. Đó còn là hành trình đưa tiếng nói văn hóa của một dân tộc bước ra thế giới. Và trong hành trình ấy, chương trình giao lưu “Bản quyền sách Việt Nam – Trung Quốc 2026” do Hội Nhà văn TP.HCM phối hợp cùng Chibooks và Trang web dịch vụ thương mại bản quyền Trung Quốc – ASEAN tổ chức đã trở thành một điểm hẹn đáng chú ý của giới văn chương và xuất bản.
Sự kiện nằm trong chuỗi hoạt động “Giao lưu văn chương Việt – Trung 2026”, hướng tới kỷ niệm 76 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước, đồng thời mở ra thêm nhiều kỳ vọng về hành trình đưa sách Việt bước gần hơn với độc giả quốc tế.
Không ồn ào như những sự kiện giải trí, buổi giao lưu quy tụ các nhà văn, dịch giả, đơn vị xuất bản và đối tác bản quyền của hai quốc gia lại mang một ý nghĩa âm thầm nhưng sâu xa: tạo nên cây cầu để sách Việt đi xa hơn khỏi biên giới ngôn ngữ.
Ông Từ Châu, Phó tổng lãnh sự Trung Quốc tại TP Hồ Chí Minh chia sẻ tại buổi giao lưu “Bản quyền sách Việt Nam – Trung Quốc 2026”
XEM THÊM>>Chibooks sắp xuất bản sách văn học Việt Nam sang Trung Quốc
Khi sách Việt bước ra thế giới
Tại chương trình, nhiều ý kiến đã nhắc đến một thực tế đáng suy nghĩ: trong gần 60 năm, từ 1949 đến 2006, chỉ khoảng 150 đầu sách văn học Việt Nam được dịch và phát hành tại Trung Quốc. Một con số quá khiêm tốn nếu đặt cạnh chiều dài văn hóa và kho tàng văn học Việt Nam.
Những tác phẩm kinh điển như Truyện Kiều, Số đỏ hay Chí Phèo từng có mặt tại thị trường Trung Quốc, nhưng sự hiện diện ấy vẫn chưa đủ để tạo nên một dòng chảy văn học Việt bền vững trong lòng độc giả nước bạn. Khoảng trống đó cũng phản ánh phần nào sự thiếu kết nối trong hoạt động dịch thuật, quảng bá và khai thác bản quyền suốt nhiều năm qua.
Nhà văn Trịnh Bích Ngân – Chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM – cho rằng hội nhập văn học không chỉ đơn thuần là dịch sách sang ngoại ngữ, mà còn là quá trình quảng bá bản sắc dân tộc, mở rộng không gian sáng tạo và đưa văn chương Việt tham gia vào dòng đối thoại quốc tế.
Nhà văn Trịnh Bích Ngân, Chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM phát biểu trong buổi giao lưu
Một cánh cửa mới cho sách Việt
Điểm đáng chú ý của chương trình lần này là sự tham gia tích cực của các đơn vị bản quyền và xuất bản Trung Quốc, cùng nhiều dự án hợp tác dịch thuật đã được triển khai trong thời gian qua.
Chibooks được nhắc đến như một trong những đơn vị tiên phong trong việc đưa sách Việt tiếp cận thị trường Trung Quốc. Từ năm 2023, đơn vị này đã trở thành đại diện chính thức tại Việt Nam của Trang web dịch vụ thương mại bản quyền Trung Quốc – ASEAN để tuyển chọn và giới thiệu các sản phẩm văn hóa Việt Nam ra nước ngoài.
Không chỉ sách văn học, nhiều loại hình nội dung khác như phim ảnh, tác phẩm thiếu nhi hay sách văn hóa đời sống cũng được xem là những “đại sứ mềm” giàu tiềm năng.
Điều quan trọng hơn cả là tư duy làm sách đã bắt đầu thay đổi. Thay vì chờ tác phẩm được tìm đến, nhiều đơn vị xuất bản Việt Nam đang chủ động xây dựng chiến lược bản quyền, kết nối dịch giả, tham gia hội chợ sách quốc tế và tìm kiếm đối tác nước ngoài. Đó là bước chuyển từ tư duy “xuất bản nội địa” sang tư duy “công nghiệp nội dung văn hóa”.
Dịch giả Lệ Chi và ông Hà Khải Tuấn, Phó ban Bản quyền, NXB Khoa Học Kỹ thuật Quảng Tây
XEM THÊM>>Chibooks tiếp tục hành trình xuất khẩu sách Việt ra nước ngoài
Dịch thuật – chiếc chìa khóa của hành trình đi xa
Một cuốn sách muốn bước qua biên giới không chỉ cần nội dung hay, mà còn cần một bản dịch đủ tinh tế để giữ được “linh hồn” văn hóa nguyên bản. Đây cũng là vấn đề được nhắc nhiều tại chương trình giao lưu năm nay.
Bởi có những vẻ đẹp rất Việt nằm trong cách nói, trong nhịp sống, trong chiều sâu văn hóa mà nếu dịch sơ sài sẽ dễ đánh mất cảm xúc nguyên bản. Văn học vì thế không chỉ cần tác giả giỏi, mà còn cần những dịch giả đủ hiểu văn hóa của cả hai dân tộc để làm cầu nối.
Trong bối cảnh độc giả trẻ Trung Quốc ngày càng quan tâm đến văn học Đông Nam Á, đây có thể xem là thời điểm thuận lợi để sách Việt tìm kiếm cơ hội mới. Những câu chuyện mang đậm hơi thở Việt Nam – từ lịch sử, đời sống đô thị đến văn hóa gia đình – hoàn toàn có khả năng chạm đến độc giả quốc tế nếu được đầu tư đúng hướng.
Các tác phẩm văn học dịch Việt Nam – Trung Quốc được trưng bày tại buổi giao lưu
Để sách Việt không còn “đi lẻ”
Từ một buổi giao lưu bản quyền sách, điều còn đọng lại không chỉ là những cái bắt tay hợp tác hay các biên bản ghi nhớ được ký kết, mà sâu xa hơn là khát vọng đưa văn học Việt bước ra thế giới bằng một tâm thế tự tin và chủ động hơn bao giờ hết.
Bởi hành trình của một nền văn học chưa bao giờ chỉ được đo bằng số lượng tác phẩm xuất bản, mà còn nằm ở khả năng chạm đến trái tim độc giả ở những vùng đất khác nhau. Để đi được hành trình ấy, văn học Việt không thể chỉ dựa vào vài tác phẩm nổi tiếng hay những nỗ lực đơn lẻ, mà cần một hệ sinh thái bền vững từ nhà văn, dịch giả, đơn vị xuất bản đến chiến lược quảng bá và kết nối quốc tế dài hơi.
Đại diện Chibooks tặng sách cho các khách mời
Khi những cánh cửa bản quyền được mở ra, cũng là lúc những câu chuyện mang tâm hồn Việt có thêm cơ hội vượt qua ranh giới ngôn ngữ để đến gần hơn với bạn đọc thế giới. Và biết đâu, từ những cuộc gặp gỡ hôm nay, sẽ có thêm nhiều trang sách Việt hiện diện trên kệ sách nước ngoài, để tiếng Việt, văn hóa Việt và những lát cắt đời sống rất Việt tiếp tục được kể lại bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau, như một cách lặng lẽ nhưng bền bỉ để văn học trở thành nhịp cầu nối những tâm hồn vượt qua mọi biên giới.
Hiếu Nghĩa
