Hơn 1.200 sinh viên Việt Nam và Trung Quốc tham gia Cuộc thi Dịch văn học Việt – Trung, Trung – Việt lần thứ hai năm 2026. Từ những vần thơ Hàn Mặc Tử đến trang văn Nguyễn Nhật Ánh, từ tác phẩm văn học Trung Quốc đến những bản dịch của người trẻ, mỗi câu chữ được chuyển ngữ là một lần hai nền văn hóa đến gần nhau hơn.
Văn chương vốn không có biên giới, nhưng để một bài thơ chạm đến trái tim người đọc ở một đất nước khác, cần có những người đủ kiên nhẫn lắng nghe từng nhịp điệu, đủ tinh tế để hiểu những tầng nghĩa và đủ yêu thương để chuyển tải trọn vẹn tinh thần của tác phẩm. Đó cũng là hành trình mà hơn 1.200 sinh viên Việt Nam và Trung Quốc đã theo đuổi tại Cuộc thi Dịch văn học Việt – Trung, Trung – Việt lần thứ hai năm 2026.
Sáng 20/10, lễ trao giải cuộc thi diễn ra tại Trường Đại học Hoa Sen (TP.HCM), đồng thời kết nối trực tuyến với Trường Đại học Ngoại ngữ Bắc Kinh (Trung Quốc). Trong không gian giao lưu văn chương xuyên biên giới, những gương mặt trẻ xuất sắc được vinh danh, mở ra thêm hy vọng về một thế hệ dịch giả mới – những người có thể đưa vẻ đẹp văn học của mỗi dân tộc đến với đông đảo độc giả quốc tế.
Toàn cảnh lễ trao giải Cuộc thi Dịch văn học Việt – Trung, Trung – Việt lần thứ hai năm 2026 tại Trường Đại học Hoa Sen, sáng 20/10.
Khi một câu thơ tìm thấy tiếng nói mới
Cuộc thi nằm trong khuôn khổ chương trình “Giao lưu văn chương Việt – Trung, Trung – Việt lần thứ hai năm 2026”, do Tổng Lãnh sự quán Trung Quốc tại TP.HCM và Công ty Cổ phần Văn hóa Chi (Chibooks) phối hợp cùng Trường Đại học Hoa Sen, Trường Đại học Ngoại ngữ Bắc Kinh, Hội Nhà văn Trung Quốc, Hội Nhà văn TP.HCM và Câu lạc bộ Đọc sách Văn học Trung Quốc tại Việt Nam tổ chức.
Được phát động ngày 21/4/2026, cuộc thi thu hút 1.288 thí sinh, gồm 1.000 sinh viên Việt Nam đến từ 52 trường đại học và 288 sinh viên Trung Quốc đến từ 30 trường đại học. Con số ấy cho thấy sức hấp dẫn của một sân chơi học thuật dành cho những người trẻ không chỉ yêu ngoại ngữ mà còn muốn khám phá thế giới tinh thần của một nền văn hóa khác.
Bước sang mùa thứ hai, cuộc thi được nâng cao độ khó với hai vòng thi, gồm dịch thơ và dịch văn xuôi. Thí sinh phải chuyển tải tác phẩm theo các tiêu chí về độ chính xác, tính mạch lạc và chất văn chương. Đây không đơn thuần là việc tìm từ tương đương giữa hai ngôn ngữ, mà còn là thử thách về khả năng cảm thụ, diễn đạt và nắm bắt những sắc thái văn hóa ẩn sau từng câu chữ.
Ở hạng mục dịch Trung – Việt dành cho sinh viên Việt Nam, các thí sinh tiếp cận sáng tác của nhiều cây bút Trung Quốc đương đại như Đông Tây, Điền Nhĩ, Lý Ước Nhiệt, Khâu Hoa Đông và Cát Địch Mã Gia. Ở chiều ngược lại, các thí sinh Trung Quốc thử sức với những tác phẩm quen thuộc của văn học Việt Nam như “Mùa xuân chín” của Hàn Mặc Tử, “Từ ấy” của Tố Hữu, “Đôi bờ” của Quang Dũng, “Bếp lửa” của Bằng Việt, “Vội vàng” của Xuân Diệu, “Huyền thoại phố phường” của Nguyễn Huy Thiệp và “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh” của Nguyễn Nhật Ánh.
Mỗi tác phẩm đặt ra một bài toán riêng. Với thơ, người dịch phải tìm cách giữ được nhạc điệu, hình ảnh và cảm xúc. Với văn xuôi, thử thách nằm ở giọng kể, bối cảnh, tính cách nhân vật và những lớp nghĩa đôi khi chỉ có thể cảm nhận bằng sự am hiểu văn hóa. Một bản dịch tốt vì thế không chỉ giúp người đọc hiểu tác phẩm nói gì, mà còn giúp họ cảm nhận được tác phẩm ấy đẹp như thế nào.
Các sinh viên đạt giải Cuộc thi Dịch văn học Việt – Trung, Trung – Việt lần thứ hai năm 2026.
Vinh danh những gương mặt trẻ yêu văn chương
Ở hạng mục dịch văn học Trung – Việt, giải Nhất thuộc về Nguyễn Ngọc Kim Ánh, sinh viên Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP.HCM. Những tác phẩm dự thi của Kim Ánh gồm “Khúc họa cây” của Đông Tây ở vòng một và “Gửi người da đỏ” của Cát Địch Mã Gia ở vòng hai.
Hai giải Nhì được trao cho Nguyễn Khánh Huyền, sinh viên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, với các tác phẩm “Nuông chiều” của Điền Nhĩ và “Vạn vật tương giao” của Khâu Hoa Đông; cùng Nguyễn Thị Bảo Nhi, sinh viên Trường Đại học Đồng Tháp, với “Sơn thủy hữu tương phùng” của Lý Ước Nhiệt và “Gửi người Anh-điêng” của Cát Địch Mã Gia.
Hai giải Ba thuộc về Trần Thị Thanh Hoa, sinh viên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, và Bạch Thùy Kim Ngọc, sinh viên Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP.HCM.
Năm giải Khuyến khích được trao cho Đoàn Thị Phương Linh (Trường Đại học Mở Hà Nội), Trần Thị Bích Vy và Nguyễn Quyên Quyên (Trường Đại học Ngoại ngữ – Tin học TP.HCM), Nguyễn Quỳnh Như (Trường Đại học Hà Nội) và Trần Thị Yến Linh (Trường Đại học Thủ Dầu Một).
Trong khi đó, ở hạng mục dịch văn học Việt – Trung dành cho sinh viên Trung Quốc, giải Nhất thuộc về Trần Oánh Oánh (陈莹莹), sinh viên Trường Đại học Ngoại ngữ Tứ Xuyên, với các tác phẩm “Mùa xuân chín” của Hàn Mặc Tử và “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh” của Nguyễn Nhật Ánh.
Giải Nhì thuộc về Thượng Giai Kỳ (尚佳琦), sinh viên Trường Đại học Ngoại ngữ Bắc Kinh, với “Đôi bờ” của Quang Dũng và “Huyền thoại phố phường” của Nguyễn Huy Thiệp.
Hai giải Ba được trao cho Liêu Cạnh Phi (廖竞菲), sinh viên Trường Đại học Vân Nam, với bài thơ “Từ ấy” của Tố Hữu và trích đoạn “Cõi người rung chuông tận thế” của Hồ Anh Thái; cùng Trần Mẫn Giai (陈敏佳), sinh viên Trường Đại học Sư phạm Vân Nam, với “Mùa xuân chín” của Hàn Mặc Tử và “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh” của Nguyễn Nhật Ánh.
Năm giải Khuyến khích thuộc về Trần Hoài Anh (陈怀瑛), Lữ Hiên Lâm (吕轩霖), La Phân (罗芬), Đoàn Dương Hy (段杨熙) và Dương Lam Bình (杨岚平), đến từ các trường đại học tại Trung Quốc.
Với tổng giá trị giải thưởng công bố là 41 triệu đồng, cuộc thi không chỉ ghi nhận nỗ lực của các thí sinh mà còn mở ra cơ hội để những gương mặt đoạt giải, đặc biệt là các giải Nhất, Nhì, Ba, tham gia chương trình “Hành trình đỏ nghiên cứu học tập tại Trung Quốc” vào mùa hè năm tới.
Giá trị của cuộc thi, vì thế, không dừng lại ở bảng xếp hạng. Với người trẻ đang theo đuổi ngoại ngữ, mỗi vòng thi còn là một lần kiểm chứng kiến thức, rèn luyện khả năng cảm thụ và tiến gần hơn đến con đường dịch thuật chuyên nghiệp.
Dịch thuật không chỉ chuyển ngữ, mà còn chuyển tải tâm hồn
Phát biểu tại buổi lễ, Tiến sĩ – Phó Giáo sư Nguyễn Tuấn Đức, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Hoa Sen, nhấn mạnh: “Ngôn ngữ không chỉ là phương tiện giao tiếp mà còn là cầu nối giữa các nền văn hóa”.
Theo ông, văn học lưu giữ những giá trị tinh thần, lịch sử, tâm hồn và bản sắc của mỗi dân tộc. Thông qua dịch thuật, các tác phẩm Việt Nam có thêm cơ hội tiếp cận độc giả Trung Quốc, đồng thời những giá trị đặc sắc của văn học Trung Quốc cũng được giới thiệu rộng rãi hơn tại Việt Nam. Đây cũng là hoạt động thiết thực giúp sinh viên phát triển năng lực giao tiếp liên văn hóa trong quá trình hội nhập quốc tế.
Từ điểm cầu Trung Quốc, Tiến sĩ Tô Oánh Oánh, Viện trưởng Viện Châu Á, Trường Đại học Ngoại ngữ Bắc Kinh, đánh giá cao sự đầu tư của các thí sinh trong quá trình dự thi. Bà cho rằng những bản dịch xuất sắc không chỉ thể hiện năng lực ngôn ngữ mà còn phản ánh quá trình đọc, nghiên cứu và trau chuốt nghiêm túc, qua đó góp phần đưa văn hóa Việt Nam và Trung Quốc đến gần nhau hơn.
Dịch giả Nguyễn Lệ Chi, Giám đốc Công ty Cổ phần Văn hóa Chi (Chibooks), Phó Chủ tịch Hội đồng Văn học dịch Hội Nhà văn TP.HCM, cũng đặt nhiều kỳ vọng vào thế hệ dự thi năm nay. Bà chia sẻ: “Chúng tôi mong mỏi và tin tưởng rằng cuộc thi này sẽ như một chiếc cầu nối bắc nhịp cầu thấu hiểu từ văn học vào cuộc sống, từ trang sách vào nhà trường, từ những vần thơ tới lối sống đẹp, từ ước mơ tới hiện thực”.
Theo dịch giả Nguyễn Lệ Chi, việc duy trì cuộc thi thường niên còn hướng đến mục tiêu khuyến khích người trẻ học ngoại ngữ, nuôi dưỡng tình yêu văn chương và từng bước đào tạo đội ngũ dịch giả cho cả hai nước. Chibooks mong muốn tiếp tục tạo điều kiện để các thí sinh đoạt giải tham gia những chương trình giao lưu, học tập và nghiên cứu thực tế, qua đó mở rộng hiểu biết về đất nước, con người và văn hóa của nhau.
Dịch giả Nguyễn Lệ Chi trao giải Ba hạng mục dịch Trung-Việt
Đại diện Tổng Lãnh sự quán Trung Quốc tại TP.HCM, Quyền Tổng Lãnh sự Từ Châu, cũng nhấn mạnh vai trò của văn học và dịch thuật trong giao lưu nhân dân. Theo ông, một tác phẩm dịch xuất sắc không chỉ truyền tải vẻ đẹp của ngôn từ mà còn chuyển tải tư tưởng và chiều sâu văn hóa, giúp người dân hai nước hiểu biết và gắn bó với nhau hơn.
Ông Từ Châu phát biểu
XEM THÊM>>Từ những trang sách mở ra nhịp cầu văn hóa Việt – Trung
Từ trang sách hôm nay đến những nhịp cầu ngày mai
Buổi lễ còn có sự tham dự của nhà văn Trịnh Bích Ngân, Chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM; nhà văn Trầm Hương, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM; Tiến sĩ Nguyễn Thị Hiền, Chủ tịch Hội đồng Văn học dịch Hội Nhà văn TP.HCM; cùng nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, nhà văn Tống Phước Bảo, các nhà văn, nhà thơ, dịch giả và đại diện nhiều cơ sở giáo dục.
Các văn nghệ sĩ bày tỏ mong muốn tiếp tục đồng hành, tư vấn và giới thiệu những tác phẩm văn học Việt Nam có giá trị để sinh viên Trung Quốc có thêm cơ hội tiếp cận, chuyển ngữ và giới thiệu đến độc giả nước mình. Sự kết nối giữa giới sáng tác, dịch giả, nhà trường và các tổ chức văn hóa được kỳ vọng sẽ giúp những tác phẩm hay vượt ra khỏi phạm vi ngôn ngữ ban đầu.
Nhà văn Nguyễn Nhật Ánh giao lưu
Cuộc thi năm nay cũng mang ý nghĩa đặc biệt khi nằm trong chuỗi hoạt động giao lưu văn chương Việt – Trung, hướng đến kỷ niệm 76 năm thiết lập quan hệ ngoại giao hai nước và thúc đẩy giao lưu nhân văn giữa các thế hệ trẻ.
Một bài thơ có thể bắt đầu bằng nỗi nhớ quê hương, một truyện ngắn có thể kể về tuổi thơ bình dị, tình mẫu tử hay những biến chuyển của đời sống. Nhưng khi được chuyển ngữ bằng sự thấu hiểu, những câu chuyện riêng của một dân tộc có thể trở thành cảm xúc chung của nhiều dân tộc.
Lễ trao giải Cuộc thi Dịch văn học Việt – Trung, Trung – Việt lần thứ hai năm 2026 diễn ra sáng 20/10 tại Trường Đại học Hoa Sen, TP.HCM, kết nối trực tiếp với Trường Đại học Ngoại ngữ Bắc Kinh, Trung Quốc.
Và có lẽ, đó chính là điều đẹp nhất mà cuộc thi muốn gửi gắm: người dịch không chỉ đưa một tác phẩm từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác, mà còn mở thêm một cánh cửa để con người bước vào thế giới của nhau. Khi người trẻ còn say mê đọc, còn kiên nhẫn với từng câu chữ và còn mong muốn hiểu một nền văn hóa khác, những nhịp cầu hữu nghị sẽ không chỉ được dựng lên trong hôm nay, mà còn tiếp tục nối dài qua nhiều thế hệ.
Hiếu Nghĩa
