Huấn luyện robot đang trở thành một công việc mới tại Trung Quốc, thu hút người thất nghiệp, sinh viên và lao động muốn tìm kiếm nguồn thu nhập linh hoạt. Thay vì trực tiếp vận hành máy móc phức tạp, người làm nghề này đeo thiết bị ghi nhận chuyển động rồi thực hiện những thao tác quen thuộc như nhặt cốc, mở nắp chai, rửa bát và lau bàn. Dữ liệu thu được sẽ được sử dụng để huấn luyện robot học cách thực hiện các công việc tương tự trong tương lai.
Theo thông tin được South China Morning Post (SCMP) đăng ngày 14-10-2026, mức thu nhập được quảng cáo cho công việc này dao động từ 4.000 đến 6.000 nhân dân tệ mỗi tháng, tương đương khoảng 600–900 USD. Dù có cơ hội làm việc linh hoạt, nghề mới vẫn khiến nhiều người đối mặt với áp lực do phải lặp lại cùng một động tác hàng trăm lần mỗi ngày.
1. Huấn luyện robot là công việc gì?
Khác với hình dung về những kỹ sư lập trình robot trong phòng thí nghiệm, người làm công việc huấn luyện robot có thể bắt đầu bằng những nhiệm vụ rất đời thường. Họ được trang bị vòng cảm biến chuyển động ở cổ tay, thiết bị gắn trên ngón tay hoặc các công cụ ghi nhận hoạt động của cơ thể.
Một robot đang được huấn luyện thực hiện các công việc thường ngày
Trong quá trình làm việc, người lao động thực hiện theo hướng dẫn trên màn hình máy tính. Những hành động như cầm một chiếc cốc, di chuyển đồ vật, mở nắp chai, lau mặt bàn hay rửa bát đều được ghi lại thành dữ liệu.
Sau khi được thu thập và xử lý, dữ liệu này có thể trở thành nguồn đầu vào cho quá trình huấn luyện robot. Mục tiêu là giúp máy móc học cách phối hợp chuyển động, nhận biết thao tác và thực hiện những nhiệm vụ trong môi trường thực tế.
Chẳng hạn, khi robot cần học cách cầm một chiếc cốc, dữ liệu về cách con người đưa tay đến vị trí đồ vật, nắm lấy cốc và di chuyển nó có thể cung cấp thông tin hữu ích cho quá trình đào tạo.
Theo bài viết của South China Morning Post về nghề huấn luyện robot tại Trung Quốc, những dữ liệu này được sử dụng để phát triển khả năng thực hiện các công việc từ nhà bếp đến nhà máy và siêu thị.
2. Thu nhập của nghề huấn luyện robot có thể đạt 900 USD mỗi tháng
Một trong những lý do khiến công việc này thu hút sự chú ý là mức thu nhập được quảng cáo tương đối hấp dẫn đối với người đang tìm việc hoặc cần nguồn thu nhập bổ sung.
Các tin tuyển dụng trên mạng xã hội và nền tảng việc làm tại Trung Quốc đưa ra mức lương khoảng 4.000–6.000 nhân dân tệ mỗi tháng, tương đương 600–900 USD. Tuy nhiên, khoản thu nhập thực tế có thể khác nhau tùy địa điểm, khối lượng công việc, hình thức làm việc và yêu cầu của từng đơn vị.
Trường hợp của bà Liu Yun, 40 tuổi, tại Bắc Kinh cho thấy nghề huấn luyện robot có thể trở thành lựa chọn đối với người gặp khó khăn khi tìm công việc mới. Sau khi mất việc trong ngành ô tô, bà chuyển sang làm công việc ghi nhận chuyển động để tạo dữ liệu cho robot.
Trong khi đó, Sun, một sinh viên 22 tuổi đến từ tỉnh Sơn Tây, nhận công việc này trong kỳ nghỉ hè. Anh được trả 120 nhân dân tệ cho ca ngày và 135 nhân dân tệ cho ca đêm, tương đương khoảng 18 USD và 20 USD theo mức quy đổi được bài báo đưa ra.
Mức tiền công theo ca có thể giúp sinh viên kiếm thêm thu nhập hoặc hỗ trợ những người đang tìm kiếm cơ hội việc làm. Dù vậy, khi đánh giá nghề huấn luyện robot, người lao động cũng cần cân nhắc thời lượng làm việc, cường độ lặp lại và mức thu nhập thực nhận thay vì chỉ nhìn vào con số tối đa được quảng cáo.
3. Làm việc lặp đi lặp lại khiến nhiều người kiệt sức
Thoạt nhìn, công việc chỉ bao gồm những thao tác đơn giản nên có vẻ không đòi hỏi nhiều kỹ năng. Tuy nhiên, khó khăn nằm ở việc phải thực hiện chính xác cùng một hành động trong thời gian dài, đồng thời bảo đảm dữ liệu ghi nhận đạt yêu cầu.
Theo bài báo, người lao động thường phải hoàn thành 160 mẫu dữ liệu mỗi ngày. Những người có năng suất cao có thể vượt 260 mẫu.
Bà Liu Yun cho biết mình phải liên tục di chuyển cốc, lau bàn và thực hiện những thao tác theo hướng dẫn của hệ thống. Việc rửa bát và lau mặt bàn khoảng 200 lần mỗi ngày đã trở thành giới hạn chịu đựng của bà.
Bà mô tả cảm giác làm việc giống như đang dạy một đứa trẻ hai tuổi hơn là huấn luyện máy móc. Nhận xét này phần nào phản ánh sự kiên nhẫn cần thiết khi hướng dẫn robot học những hành động tưởng chừng rất đơn giản.
Với người làm nghề huấn luyện robot, yêu cầu công việc không chỉ là thực hiện thao tác mà còn phải duy trì tính nhất quán. Một chuyển động thiếu chính xác hoặc dữ liệu không đạt chuẩn có thể khiến mẫu thu thập không đáp ứng yêu cầu.
Sun cũng nhận thấy thu nhập mình nhận được chưa tương xứng với mức độ mệt mỏi về thể chất và tinh thần. Theo thông tin trong bài báo, nhiều đồng nghiệp của anh đã nghỉ việc chỉ sau vài tuần.
Điều này cho thấy bên cạnh mức lương, điều kiện lao động và chỉ tiêu sản xuất là những yếu tố quan trọng cần cân nhắc trước khi lựa chọn công việc.
4. Công việc linh hoạt giúp người lao động cân bằng cuộc sống
Dù có những mặt hạn chế, nghề huấn luyện robot vẫn thu hút người lao động nhờ khả năng tổ chức công việc linh hoạt. Một số vị trí được triển khai tại cơ sở thu thập dữ liệu, trong khi những hình thức khác cho phép người làm việc thực hiện nhiệm vụ ngay tại nhà.
Bà Guo Hongjuan ở tỉnh Giang Tô là một ví dụ. Bà làm việc tại nhà khoảng sáu giờ mỗi ngày và kiếm được khoảng 4.000 nhân dân tệ mỗi tháng, tương đương gần 600 USD theo thông tin được công bố.
Hình thức này giúp bà có thêm thu nhập mà vẫn có thời gian chăm sóc con. Đối với những người có trách nhiệm gia đình hoặc khó di chuyển đến nơi làm việc cố định, sự linh hoạt có thể là lợi thế đáng kể.
Tuy nhiên, làm việc tại nhà không đồng nghĩa với việc công việc hoàn toàn nhẹ nhàng. Người lao động vẫn phải đáp ứng yêu cầu về số lượng, độ chính xác và chất lượng dữ liệu theo hướng dẫn.
Vì vậy, trước khi nhận việc, ứng viên nên tìm hiểu rõ cách tính lương, chỉ tiêu công việc, thời gian làm việc và điều kiện nghiệm thu dữ liệu. Đây là những yếu tố quyết định thu nhập thực tế cũng như khả năng duy trì công việc lâu dài.
5. Con người dạy robot làm việc, nhưng robot có thể thay thế con người?
Hoạt động thu thập dữ liệu phục vụ huấn luyện robot tại Trung Quốc đang mở rộng ra ngoài các công việc trong gia đình. Tại Thâm Quyến, công nhân quét đường được trang bị thiết bị ghi nhận chuyển động nhằm giúp robot học cách xử lý những tình huống ngoài môi trường thực tế.
Khác với những thao tác diễn ra trong không gian được sắp xếp sẵn, công việc vệ sinh đường phố có thể phát sinh nhiều tình huống bất ngờ. Việc ghi nhận chuyển động của con người khi xử lý các tình huống này giúp cung cấp thêm dữ liệu phục vụ quá trình phát triển robot.
Sự phát triển của nghề huấn luyện robot cũng làm nảy sinh một nghịch lý đáng chú ý: con người đang thực hiện những công việc lặp lại để đào tạo máy móc, trong khi chính những cỗ máy đó có thể đảm nhận một phần nhiệm vụ của con người trong tương lai.
Một bộ phận người dùng mạng xã hội Trung Quốc ví công việc này như dây chuyền sản xuất trong thời đại số. Thay vì sản xuất hàng hóa trực tiếp, người lao động tạo ra dữ liệu để phục vụ quá trình phát triển công nghệ.
Dù vậy, việc thu thập dữ liệu chưa đồng nghĩa robot đã có thể thay thế hoàn toàn con người trong mọi tình huống. Khả năng thực hiện công việc còn phụ thuộc vào chất lượng dữ liệu huấn luyện, năng lực của hệ thống và mức độ phức tạp của môi trường sử dụng.
Ở góc độ thị trường lao động, sự xuất hiện của nghề huấn luyện robot cho thấy quá trình phát triển tự động hóa có thể tạo ra những loại việc làm mới bên cạnh nguy cơ thay đổi các công việc truyền thống.
Trong tương lai, nhu cầu dữ liệu phục vụ robot có thể tiếp tục mở rộng cùng với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và tự động hóa. Tuy nhiên, người lao động vẫn cần cân nhắc tính ổn định của công việc, mức thù lao và cơ hội tích lũy kỹ năng có giá trị lâu dài.
Nghề huấn luyện robot tại Trung Quốc vì thế vừa mở ra cơ hội kiếm thêm thu nhập, vừa phản ánh những thay đổi đáng chú ý của thị trường lao động trong thời đại AI. Mức lương lên đến 900 USD mỗi tháng có thể hấp dẫn, nhưng phía sau đó là hàng trăm thao tác lặp lại, những yêu cầu về năng suất và câu hỏi lớn về tương lai việc làm khi robot ngày càng đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ hơn.
