Tuần này, Lời Cảnh Báo tiếp tục mang đến những chương trình thời sự được dư luận đặc biệt quan tâm, trong đó có Sức khỏe bị ảnh hưởng vì ăn quá nhiều trái cây để giảm cân; Hội chứng ‘cổ công nghệ’ và nguy cơ thoái hóa cột sống sớm.
Lời Cảnh Báo: Hội chứng ‘cổ công nghệ’ và nguy cơ thoái hóa cột sống sớm
XEM THÊM>>Bác sĩ Vui Vẻ TS.BS Tăng Hà Nam Anh bật mí khi nào khớp gối cần…“thay nhớt”?
Sức khỏe bị ảnh hưởng vì ăn quá nhiều trái cây để giảm cân
Với mong muốn lấy lại vóc dáng nhanh chóng, nhiều người đã lựa chọn cắt bỏ hoàn toàn bữa chính và chỉ ăn thuần trái cây theo các trào lưu trên mạng xã hội. Xuất phát từ quan niệm trái cây giàu vitamin, nhiều chất xơ và ít calo, không ít người lầm tưởng đây là phương pháp ép cân an toàn tuyệt đối. Tuy nhiên, việc áp dụng chế độ ăn cực đoan này không những khiến mục tiêu giảm cân thất bại mà còn đẩy cơ thể vào tình trạng kiệt quệ, rối loạn chuyển hóa.
Thực tế, đã có nhiều trường hợp phải gánh chịu hệ lụy sức khỏe vì chạy theo xu hướng thiếu khoa học này. Chị N.N.T.V (TP.HCM) chia sẻ: “Trên mạng xã hội nhiều người chia sẻ chỉ cần ăn trái cây thay cơm là giảm cân rất nhanh nên tôi cũng làm theo. Nhưng sau một thời gian thì thường xuyên thấy mệt, nhanh đói và lúc nào cũng thiếu năng lượng để làm việc”. Tương tự, chị T.T.L (TP.HCM) cũng từng áp dụng cách này và thừa nhận: “Sau này được bác sĩ tư vấn thì tôi mới biết giảm cân an toàn vẫn phải ăn đầy đủ các nhóm chất và không nên làm theo trào lưu trên mạng như vậy”.
Phân tích dưới góc độ y khoa, ThS. BS CKII Nguyễn Bình Phương Thảo (Trưởng Khoa Dinh Dưỡng, Viện Y Dược học Dân tộc TP.HCM) khẳng định: “Với góc độ dinh dưỡng, đây là một chế độ ăn rất sai lầm và tai hại. Thứ nhất, đường trong trái cây khi nạp quá nhiều sẽ chuyển hóa thành mỡ máu, làm tăng đường huyết và đề kháng insulin. Thứ hai là gây mất cơ, vì trái cây không có protein nên cơ thể bắt buộc phải đốt cơ để tạo năng lượng hoạt động, làm cơ thể lỏng lẻo, chảy xệ. Khi trở về chế độ ăn bình thường thì việc tăng cân lại sẽ rất nhanh chóng”.
Để giảm cân lành mạnh, TS. BS. Lê Văn Nhân (Trường Đại học Y Khoa Phạm Ngọc Thạch, TP.HCM) khuyên người dân nên thăm khám chuyên gia để xây dựng lộ trình phù hợp với thể trạng và bệnh lý nền: “Trong khẩu phần ăn phải đảm bảo mức năng lượng cần thiết, làm sao để năng lượng nạp vào ít hơn năng lượng tiêu hao mỗi ngày, đồng thời kết hợp chú ý vận động”.
Bên cạnh đó, bác sĩ Phương Thảo nhấn mạnh mục tiêu cốt lõi là “giảm mỡ chứ không giảm cơ”, tuyệt đối không tẩy chay tinh bột hay chất đạm. Khi dùng trái cây, cần tuân thủ nguyên tắc “3 đúng”: Chọn đúng loại ít ngọt giàu chất xơ (như ổi, bưởi, thanh long, bơ) và ăn nguyên múi thay vì uống nước ép để giữ lại chất xơ làm chậm hấp thu đường; ăn đúng lượng khoảng 200–300g mỗi ngày; và ăn đúng thời điểm vào các bữa phụ kèm một ít hạt dinh dưỡng để ổn định đường huyết. Giảm cân là một hành trình khoa học, đừng vì nôn nóng mà đánh đổi sức khỏe bằng những phương pháp phản khoa học.
Lời Cảnh Báo được phát sóng lúc 19h50 Thứ Hai và Thứ Tư hàng tuần trên kênh THVL1
Hội chứng ‘cổ công nghệ’ và nguy cơ thoái hóa cột sống sớm
Trong nhịp sống hiện đại, điện thoại thông minh và máy tính đã trở thành vật bất ly thân của giới văn phòng, học sinh, sinh viên. Tuy nhiên, thói quen duy trì tư thế cúi đầu nhìn màn hình suốt nhiều giờ liền đang âm thầm hủy hoại hệ cơ xương khớp, dẫn đến sự gia tăng đáng báo động của hội chứng “cổ công nghệ”. Là một trường hợp điển hình, chị T.T.H (TP.HCM) chia sẻ: “Công việc của tôi phải dùng máy tính gần như cả ngày, chưa kể lúc rảnh lại cầm điện thoại lướt mạng. Dạo gần đây tôi hay bị đau mỏi cổ vai gáy”.
Lý giải về cơ chế gây đau nhức này, TS. BS. Trương Thị Ngọc Lan – Phó Giám đốc Viện Y Dược học Dân tộc TP.HCM phân tích: “Khi đầu giữ thẳng, các cơ vùng cổ phía sau chỉ phải kéo sức nặng khoảng 8 kg. Nhưng khi gập đầu 45 độ, vùng cơ cổ phải chịu sức nặng lên tới 24 kg. Việc lạm dụng thiết bị quá lâu khiến cơ bắp phải gồng cứng kéo 24 kg suốt 8 đến 10 tiếng mỗi ngày, làm máu huyết lưu thông kém và gây ra hiện tượng đau mỏi”.
Nếu chủ quan bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo ban đầu, tổn thương sẽ tiến triển thành những bệnh lý mạn tính khó lường. TS. BS. Lê Văn Nhân (Trường Đại học Y Khoa Phạm Ngọc Thạch TP.HCM) cảnh báo: “Về lâu dài, việc duy trì tư thế ‘cổ rùa’ sẽ dẫn đến tổn thương cột sống rất khó hồi phục. Tình trạng bất động kéo dài gây thoái hóa đĩa đệm, thoái hóa đốt sống cổ, dẫn đến thoát vị đĩa đệm và chèn ép dây thần kinh”. Đáng lo ngại hơn, tình trạng thoái hóa khớp hiện không còn là câu chuyện của tuổi già mà đang trẻ hóa mạnh mẽ ở nhóm tuổi 30 – 40 do lối sống ít vận động, thừa cân hoặc điều trị chấn thương thể thao không triệt để, dễ đẩy người bệnh vào vòng xoắn yếu cơ, biến dạng khớp và tàn phế.
Để bảo vệ cột sống trước khi quá muộn, việc thay đổi thói quen sinh hoạt là yếu tố tiên quyết. Các chuyên gia khuyến cáo người dùng cần đặt màn hình ngang tầm mắt với khoảng cách từ 50 đến 70 cm, luôn giữ thẳng lưng và cổ khi làm việc. Đồng thời, TS.BS. Trương Thị Ngọc Lan khuyên: “Đừng bắt cơ cổ làm việc quá dài, hãy cho nó thời gian nghỉ ngơi. Sau khoảng 30 phút đến 1 tiếng làm việc, chúng ta nên dành 3 đến 5 phút tập các động tác cúi, ngửa, nghiêng và xoay cổ nhẹ nhàng để các cơ đang gồng cứng được nhả ra”. Song song đó, người trẻ cần duy trì cân nặng hợp lý, vận động khoa học và chủ động thăm khám y tế ngay khi có dấu hiệu đau khớp kéo dài, tuyệt đối không tự ý mua thuốc giảm đau để tránh làm lu mờ triệu chứng bệnh.
