Giữa thời đại mà một video, một phát ngôn hay một dòng trạng thái có thể lan truyền chỉ trong vài phút, môi trường số đang trở thành “bộ mặt” mới của đời sống xã hội. Nhưng cùng với sự bùng nổ của sáng tạo nội dung là sự xuất hiện ngày càng nhiều của tin giả, nội dung độc hại, hành vi phản cảm và những vụ việc khiến dư luận phải đặt câu hỏi: liệu chúng ta đã thật sự có một chuẩn mực văn hóa trên không gian mạng?
Trong bối cảnh đó, Hội nghị phổ biến Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số; công bố sáng kiến và ra mắt Cổng thông tin nhà sáng tạo nội dung số Việt Nam diễn ra tại TP.HCM ngày 22/5/2026 được xem là bước đi đáng chú ý nhằm xây dựng một hệ sinh thái số văn minh, minh bạch và có trách nhiệm hơn.
Ông Lê Quang Tự Do, Cục trưởng Cục Phát thanh, truyền hình và Thông tin điện tử phát biểu tại hội nghị
Môi trường số: cơ hội lớn nhưng cũng đầy thách thức
Những năm gần đây, môi trường số đã trở thành không gian quan trọng đối với đời sống xã hội, truyền thông, sáng tạo nội dung và phát triển kinh tế số. Các nền tảng mạng xã hội mở ra cơ hội kết nối mạnh mẽ, giúp cá nhân và doanh nghiệp lan tỏa giá trị tích cực nhanh chưa từng có.
Tuy nhiên, đi cùng sự phát triển ấy là hàng loạt vấn đề đáng lo ngại như tin giả, thông tin sai sự thật, nội dung độc hại, hành vi lệch chuẩn, vi phạm bản quyền hay các nội dung câu view phản cảm, đặc biệt ảnh hưởng lớn đến giới trẻ.
Thực tế cho thấy nhiều vụ việc trên mạng chỉ được chú ý và xử lý khi hậu quả đã trở nên nghiêm trọng, thậm chí phải áp dụng các biện pháp hình sự. Điều đó càng cho thấy nhu cầu cấp thiết trong việc xây dựng văn hóa ứng xử và nâng cao trách nhiệm của cộng đồng trên không gian số ngay từ sớm.
Ban hành Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số
Trước thực trạng trên, ngày 05/3/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số theo Quyết định số 423/QĐ-BVHTTDL.
Bộ Quy tắc được xây dựng nhằm định hướng hành vi của tổ chức, cá nhân theo các giá trị văn hóa, đạo đức và pháp luật; góp phần xây dựng môi trường mạng lành mạnh, tôn trọng bản sắc văn hóa Việt Nam và lan tỏa những nội dung tích cực, sáng tạo.
Triển khai Bộ Quy tắc, thừa ủy quyền của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Cục Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử đã tổ chức Hội nghị phổ biến Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số; đồng thời công bố sáng kiến “Chung tay xây dựng môi trường văn hóa trên mạng” và ra mắt Cổng thông tin điện tử cùng cơ sở dữ liệu về nhà sáng tạo nội dung số và quảng cáo trực tuyến Việt Nam.
Diễn đàn kết nối toàn bộ hệ sinh thái sáng tạo số
Hội nghị có sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội quảng cáo, cơ quan báo chí, doanh nghiệp cung cấp nền tảng số, doanh nghiệp quảng cáo, đơn vị truyền thông, công ty quản lý người ảnh hưởng, các nhà sáng tạo nội dung số, KOL/KOC và nhiều tổ chức hoạt động trong hệ sinh thái số tại Việt Nam.
Không chỉ dừng ở việc giới thiệu Bộ Quy tắc, Hội nghị còn là diễn đàn để các bên cùng trao đổi về cách áp dụng những chuẩn mực ứng xử vào thực tế, phù hợp với bối cảnh chuyển đổi số quốc gia.
Bộ Quy tắc tập trung vào bốn nguyên tắc nền tảng gồm: tuân thủ pháp luật, ứng xử văn minh, tôn trọng sự khác biệt và có trách nhiệm với nội dung chia sẻ. Đây được xem là những nguyên tắc cốt lõi để xây dựng văn hóa ứng xử tích cực trên môi trường mạng, không chỉ với người dùng thông thường mà còn với cộng đồng sáng tạo nội dung, người có ảnh hưởng và các nền tảng số.
XEM THÊM>>Ứng xử khi bị nói xấu trên mạng xã hội
“Chung tay xây dựng môi trường văn hóa trên mạng”
Điểm nhấn của Hội nghị là việc công bố sáng kiến “Chung tay xây dựng môi trường văn hóa trên mạng”.
Nếu Bộ Quy tắc đóng vai trò định hướng, thì sáng kiến này được xem là bước chuyển từ lý thuyết sang hành động thực tế với sự tham gia của cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nền tảng số, đơn vị truyền thông và cộng đồng sáng tạo nội dung.
Sáng kiến tập trung vào nhiều nhóm hành động thiết thực như lan tỏa nội dung tích cực; ngăn chặn tin giả và thông tin xấu độc; bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ; xây dựng môi trường quảng cáo minh bạch; chủ động kiểm soát nội dung quảng cáo và biểu diễn nghệ thuật trên không gian mạng; đồng thời thận trọng trong việc hợp tác với những người có ảnh hưởng từng vi phạm quy định pháp luật.
Đáng chú ý, chỉ sau khoảng hai tuần phát động, đã có hơn 30 tổ chức, doanh nghiệp và đơn vị đăng ký tham gia đồng hành cùng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trong việc xây dựng môi trường mạng văn minh, an toàn.
Không gian mạng cần “văn hóa” trước khi phải xử lý bằng pháp luật
Ra mắt Cổng thông tin nhà sáng tạo nội dung số Việt Nam
Cũng tại Hội nghị, Cục Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử chính thức ra mắt Cổng thông tin điện tử và cơ sở dữ liệu về nhà sáng tạo nội dung số và quảng cáo trực tuyến Việt Nam.
Cổng thông tin được xây dựng nhằm kết nối, cập nhật dữ liệu, hỗ trợ minh bạch hóa hoạt động của hệ sinh thái KOL/KOC, quảng cáo số và sáng tạo nội dung tại Việt Nam. Đây cũng được xem là công cụ hỗ trợ cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng trong việc xây dựng môi trường truyền thông số chuyên nghiệp, an toàn và phát triển bền vững hơn trong tương lai.
Không gian mạng hôm nay không còn là thế giới “ảo” đơn thuần mà đã tác động trực tiếp đến nhận thức, hành vi và đời sống xã hội. Chính vì vậy, việc xây dựng văn hóa ứng xử trên môi trường số không thể chỉ dựa vào các biện pháp xử phạt sau vi phạm, mà cần bắt đầu từ ý thức, trách nhiệm và sự đồng hành của toàn bộ hệ sinh thái số.
Từ cơ quan quản lý, nền tảng công nghệ, doanh nghiệp quảng cáo cho đến từng nhà sáng tạo nội dung hay người dùng mạng xã hội, tất cả đều đóng vai trò trong việc tạo nên một môi trường mạng lành mạnh, nhân văn và tích cực hơn cho cộng đồng.
