Từ bỏ công việc ngành dược để về quê lập nghiệp, chị Lâm Ngọc Bảo Hân đã phát triển mô hình nuôi cua online tại Cà Mau, giúp khách hàng đặt mua thủy sản từ trước vụ nuôi, theo dõi quá trình chăm sóc và nhận sản phẩm sau khoảng 4 tháng.
Nuôi cua online: Khách đặt trước, người nuôi chủ động đầu ra
Tại xã Cái Đôi Vàm, tỉnh Cà Mau, gia đình chị Lâm Ngọc Bảo Hân, 38 tuổi, đang triển khai mô hình nuôi tôm, cua kết hợp bảo vệ rừng ngập mặn. Trên diện tích vuông nuôi rộng 8 ha, vợ chồng chị áp dụng hình thức bán cua theo đơn đặt hàng trước, đồng thời cập nhật quá trình nuôi để khách hàng theo dõi.
Với gói sản phẩm trị giá 2 triệu đồng, khách hàng sẽ nhận 5 kg cua các loại sau khi kết thúc vụ nuôi. Thời gian từ lúc đặt hàng đến khi thu hoạch khoảng 4 tháng. Sản phẩm được đóng gói, giao tận nơi hoặc khách có thể đến trực tiếp vuông nuôi để trải nghiệm bắt cua và nhận hàng.
Theo chị Hân, yếu tố quan trọng nhất của mô hình là sự minh bạch. Các đơn hàng được thực hiện thông qua hợp đồng, trong đó quy định rõ chất lượng sản phẩm và trách nhiệm giao hàng. Nếu vụ nuôi gặp sự cố khiến sản lượng không đạt cam kết, gia đình sẽ bù đủ lượng cua đã đặt hoặc hoàn tiền cho khách.
Sau 3 vụ triển khai, mỗi vụ kéo dài khoảng 4 tháng, gia đình chị đã tiếp nhận tổng cộng 300 đơn hàng, phần lớn đến từ khách hàng ở miền Bắc. Riêng vụ đầu tiên, mô hình ghi nhận 100 đơn đặt mua.
Hình thức bán hàng này không chỉ giúp người tiêu dùng tiếp cận nguồn thủy sản có thông tin rõ ràng về quá trình nuôi mà còn hỗ trợ người sản xuất chủ động hơn trong việc tính toán chi phí và tìm đầu ra.
Bỏ phố về quê, chấp nhận thua lỗ hơn 1 tỷ đồng
Trước khi gắn bó với nghề nuôi thủy sản, chị Hân và chồng là anh Huỳnh Minh Khôn, 41 tuổi, đều tốt nghiệp ngành dược và có công việc ổn định. Năm 2014, hai vợ chồng quyết định rời thành phố trở về quê, với mong muốn tạo ra nguồn thực phẩm an toàn cho gia đình.
Khu vực sản xuất của gia đình nằm giữa rừng ngập mặn, trên diện tích thuê của Nhà nước theo hợp đồng 20 năm. Đây là môi trường để tôm, cua và nhiều loài cá sinh trưởng tự nhiên giữa những hàng đước.
Tuy nhiên, những ngày đầu khởi nghiệp không hề dễ dàng. Thiếu kinh nghiệm thực tế khiến vợ chồng chị liên tục đối mặt với tình trạng con giống kém chất lượng, nền đáy vuông nuôi xuống cấp, nguồn nước biến động và độ mặn tăng cao vào mùa khô.
Nhiều vụ nuôi thất bại nối tiếp nhau, khiến tổng thiệt hại trong hơn 8 năm thử nghiệm vượt 1 tỷ đồng.
Dù vậy, hai vợ chồng vẫn kiên trì tìm hiểu đặc tính của từng loài thủy sản, điều chỉnh phương pháp chăm sóc và cải thiện môi trường nước. Từng thất bại trở thành kinh nghiệm để gia đình từng bước hoàn thiện quy trình sản xuất.
Chị Hân cho biết, nền tảng kiến thức ngành dược giúp chị chú trọng hơn đến vấn đề sức khỏe người tiêu dùng. Theo chị, hiệu quả kinh tế cần đi đôi với trách nhiệm đối với cộng đồng, không thể đánh đổi sự an toàn của thực phẩm để lấy lợi nhuận.
Áp dụng phương pháp nuôi thủy sản gắn với bảo vệ rừng ngập mặn
Để nâng cao hiệu quả sản xuất, gia đình chị Hân thử nghiệm sử dụng than sinh học làm từ trấu được đốt trong điều kiện yếm khí, kết hợp các chế phẩm vi sinh nhằm cải thiện môi trường vuông nuôi. Gia đình cũng hạn chế sử dụng kháng sinh và hóa chất độc hại.
Trong quá trình chăm sóc, cua được bổ sung thức ăn định kỳ từ cá rô phi và lúa nấu, thay vì sử dụng thức ăn công nghiệp. Các biện pháp nuôi được điều chỉnh dựa trên điều kiện nguồn nước và đặc điểm của hệ sinh thái rừng ngập mặn.
Khâu chọn con giống cũng được gia đình quan tâm. Tôm giống được mua từ những cơ sở có uy tín, ưu tiên kích cỡ lớn để rút ngắn thời gian nuôi. Đối với cua giống, chị đặt hàng riêng tại cơ sở sản xuất, yêu cầu bảo đảm sạch bệnh và có kích cỡ phù hợp.
Những thay đổi trong quy trình chăm sóc và lựa chọn giống đã góp phần giảm tỷ lệ hao hụt, giúp hoạt động nuôi tôm, cua dần ổn định hơn.
Bên cạnh việc cải tiến kỹ thuật, chị Hân tích cực tham gia các chương trình khởi nghiệp, kết nối với khách hàng và giới thiệu phương pháp sản xuất của gia đình. Nhờ đó, những người quan tâm đến nguồn gốc thực phẩm dần trở thành khách hàng thường xuyên, tạo nền tảng cho mô hình đặt mua cua trước vụ nuôi.
Mỗi vụ nuôi có thể lãi 150-200 triệu đồng
Sau khoảng 3 năm hoạt động ổn định hơn, sản lượng cua của gia đình đạt gần 2 tấn qua 3 vụ nuôi mỗi năm. Ngoài cua, vuông nuôi còn cung cấp tôm sú và nhiều loại cá khác.
Theo tính toán của chị Hân, một vụ nuôi kéo dài khoảng 4 tháng, với quy mô 200 đơn hàng, có thể mang lại lợi nhuận từ 150 đến 200 triệu đồng sau khi trừ chi phí. Tính chung hoạt động nuôi tôm, cua và cá, gia đình hiện thu lãi hơn 700 triệu đồng mỗi năm.
Nguồn tiền đặt trước giúp người nuôi chủ động hơn trong việc mua con giống, chuẩn bị thức ăn và chế phẩm vi sinh. Đồng thời, lượng đơn hàng đã xác nhận cũng giúp gia đình dự tính một phần sản lượng cần cung cấp khi thu hoạch.
Tuy nhiên, theo chị Hân, nhận tiền trước đồng nghĩa với việc người sản xuất phải có trách nhiệm cao hơn. Chất lượng thủy sản, thời gian giao hàng và khả năng thực hiện đúng cam kết là những yếu tố quyết định sự tin tưởng của khách hàng.
Từ kinh nghiệm của mình, vợ chồng chị đang chia sẻ kiến thức về chọn giống, chăm sóc thủy sản và xử lý môi trường nước với các hộ dân lân cận. Hiện gia đình liên kết với hàng chục hộ dân để phát triển mô hình nuôi thủy sản gắn với bảo vệ rừng.
Được FAO vinh danh trong lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn
Những nỗ lực khởi nghiệp của chị Hân tiếp tục được ghi nhận khi ngày 15/10, tại Rome, Italy, chị được Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) vinh danh trong chương trình “100 phụ nữ tiêu biểu trong hệ thống nông nghiệp, thực phẩm và phát triển nông thôn”.
Chương trình nhằm ghi nhận những phụ nữ có đóng góp nổi bật trong lĩnh vực nông nghiệp, hệ thống thực phẩm và phát triển cộng đồng nông thôn.
Từ quyết định bỏ nghề dược để về quê làm nông, chị Hân từng bước xây dựng mô hình sản xuất thủy sản kết hợp bảo vệ rừng ngập mặn. Cách bán cua theo đơn đặt hàng trước không chỉ mở ra hướng tiếp cận khách hàng mới mà còn góp phần tăng tính chủ động trong sản xuất.
Câu chuyện của nữ dược sĩ Cà Mau cho thấy việc kết hợp kinh nghiệm thực tế, cải tiến quy trình nuôi và xây dựng niềm tin với người tiêu dùng có thể tạo thêm cơ hội phát triển cho nông nghiệp địa phương.
