Ốc bươu vàng vốn là loài gây hại cho đồng ruộng, nhưng trong mùa nước nổi năm nay, loại ốc này lại trở thành nguồn thu nhập đáng kể của nhiều hộ dân miền Tây. Hoạt động thu gom diễn ra sôi động, trong khi mục đích tiêu thụ cuối cùng vẫn chưa được làm rõ.
Người dân tranh thủ mùa nước nổi kiếm thêm thu nhập
Tại nhiều khu vực thuộc miền Tây, ốc bươu vàng xuất hiện dày đặc trên những cánh đồng ngập nước. Thay vì chỉ tập trung tiêu diệt loài gây hại này để bảo vệ mùa màng, một bộ phận người dân đã tận dụng nguồn ốc tự nhiên để bán cho các điểm thu mua.
Ông Nguyễn Văn Núi, 70 tuổi, sống tại phường Mỹ Quới, TP Cần Thơ, là một trong những người tranh thủ mùa nước nổi để bắt ốc. Với diện tích ruộng khoảng 100 công, ông cùng cháu nội sử dụng xuồng và dụng cụ chuyên dụng để thu gom ốc mỗi ngày.
Theo thông tin được ghi nhận tại địa phương, sản lượng hai ông cháu có thể đạt 400–500 kg/ngày, mang lại khoản thu nhập gần 2 triệu đồng. Công việc thường bắt đầu từ khoảng 3 giờ sáng, khi thời tiết còn mát, và kết thúc vào buổi sáng.
Giá bán ốc không ổn định qua từng năm. Có thời điểm, người dân bán được 4.000–5.000 đồng/kg, nhưng cũng có năm giá giảm xuống còn khoảng 2.000 đồng/kg. Số tiền kiếm được phụ thuộc vào sản lượng thu gom, kích cỡ ốc và mức giá mà thương lái đưa ra.
Không chỉ những người có diện tích ruộng lớn, nhiều hộ gia đình khác cũng tận dụng thời gian nông nhàn để bắt ốc. Tại xã Long Hưng, TP Cần Thơ, một số người dân tổ chức thu gom vào ban đêm, khi ốc xuất hiện nhiều trên đồng ruộng.
Với mức thu mua khoảng 2.000 đồng/kg được ghi nhận trong bài báo, những chuyến bắt ốc có thể giúp người dân kiếm thêm khoảng một triệu đồng mỗi đêm nếu sản lượng đạt mức cao. Khoản tiền này góp phần trang trải sinh hoạt và chi phí học tập cho con cái trong thời gian chờ vụ mùa tiếp theo.
Bên cạnh lợi ích kinh tế, việc thu gom ốc bươu vàng còn giúp giảm số lượng loài gây hại trên đồng ruộng trước khi nông dân bước vào vụ sản xuất mới.
Các điểm thu mua hoạt động sôi động
Tại phường Ngã Năm, TP Cần Thơ, nhiều cơ sở đã tham gia thu gom và sơ chế ốc bươu vàng. Tùy mô hình kinh doanh, có nơi mua ốc nguyên con, trong khi những cơ sở khác tiến hành luộc rồi tách thịt để bán.
Quy trình sơ chế tạo thêm việc làm cho lao động địa phương. Người làm công được trả tiền theo khối lượng thịt ốc tách được. Theo thông tin được ghi nhận tại một cơ sở, tiền công khoảng 4.000 đồng/kg thịt ốc; người có kinh nghiệm có thể xử lý vài chục kilôgam mỗi ngày.
Tuy nhiên, khâu tiêu thụ sản phẩm vẫn còn nhiều điểm chưa rõ ràng. Một số người làm công chỉ biết công việc của mình là sơ chế, không nắm được thịt ốc sau đó được chuyển đến đâu hoặc sử dụng vào mục đích gì.
Một chủ cơ sở thu mua trên tuyến quốc lộ Quản lộ – Phụng Hiệp cho biết lượng ốc thu gom mỗi ngày có thể đạt khoảng 3–7 tấn. Sau khi tập kết, số hàng này được chuyển tiếp cho thương lái khác.
Thông tin được người thu mua chia sẻ cho thấy ốc có thể được vận chuyển ra ngoài khu vực miền Tây để phục vụ hoạt động nuôi tôm hùm. Tuy nhiên, đích đến cuối cùng và mục đích sử dụng cụ thể của toàn bộ lượng hàng chưa được xác minh đầy đủ.
Ốc bươu vàng đã được luộc sẵn chờ lể lấy thịt tại một cơ sở thu mua ở phường Ngã Năm, TP Cần Thơ
Vì sao ốc bươu vàng được săn mua?
Sự quan tâm của thương lái đối với ốc bươu vàng tạo ra một nghịch lý đáng chú ý: loài vật gây thiệt hại cho sản xuất lúa lại mang đến nguồn thu cho người dân khi được thu gom đúng thời điểm.
Nguồn ốc dồi dào trong mùa nước nổi giúp người dân có thể khai thác mà không cần đầu tư quá nhiều chi phí ban đầu. Trong khi đó, hoạt động thu mua tại địa phương tạo ra chuỗi công việc gồm bắt ốc, vận chuyển, phân loại và sơ chế.
Dẫu vậy, câu hỏi quan trọng vẫn là nhu cầu thực tế của thị trường. Khi các cơ sở thu gom chưa nắm rõ hoặc chưa công khai được đầu ra cuối cùng, người dân khó đánh giá liệu nhu cầu này có duy trì ổn định trong thời gian dài hay không.
Việc giá thu mua tăng hoặc giảm cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của những hộ đang phụ thuộc vào hoạt động bắt ốc theo mùa.
Ốc bươu đen có giá cao hơn nhiều lần
Trong khi ốc bươu vàng được thu mua với giá chỉ vài nghìn đồng mỗi kilôgam, ốc bươu đen tại khu vực phường Ngã Năm có mức giá cao hơn đáng kể.
Theo ghi nhận ngày 28-10-2026, ốc bươu đen được bán với giá khoảng 60.000 đồng/kg. Sau khi luộc sơ và tách thịt, cần khoảng 3–4 kg ốc nguyên con mới thu được 1 kg phần thịt đầu ốc.
Tính theo mức giá nguyên liệu nói trên, giá trị phần thịt ốc bươu đen có thể lên đến khoảng 250.000 đồng/kg, tùy tỷ lệ thu hồi và chi phí sơ chế. Giá bán thực tế còn chịu ảnh hưởng bởi nguồn cung, mùa vụ và nhu cầu của thị trường.
Người kinh doanh cho biết nguồn ốc bươu đen hiện không dồi dào. Vào những thời điểm trái mùa, giá có thể tăng cao hơn mức ghi nhận trong mùa nước nổi.
Sự chênh lệch về giá giữa hai loại ốc cho thấy giá trị thương mại không chỉ phụ thuộc vào khối lượng khai thác mà còn liên quan đến nguồn cung, nhu cầu tiêu thụ và mục đích sử dụng.
Đối với người dân miền Tây, hoạt động bắt ốc bươu vàng đang mở ra cơ hội kiếm thêm thu nhập trong thời gian nông nhàn. Tuy nhiên, để nguồn thu này bền vững, thị trường tiêu thụ cần minh bạch hơn, đồng thời việc khai thác phải gắn với mục tiêu kiểm soát loài gây hại, tránh phát sinh hoạt động nuôi hoặc phát tán ốc bươu vàng ra môi trường.
