Nghệ sĩ Tú Quyên chia sẻ bí quyết đưa cải lương đến gần khán giả trẻ qua sân khấu 4 m²

Giữa nhịp sống sôi động của TP.HCM, một mô hình sân khấu cải lương có diện tích chỉ vỏn vẹn 4 m² vẫn thu hút đông đảo khán giả đến thưởng thức. Không cần hệ thống âm thanh hiện đại hay những màn dàn dựng hoành tráng, Gánh cải lương Thiên Lý lựa chọn cách biểu diễn gần gũi, đề cao giọng ca và cảm xúc của người nghệ sĩ. Trong chương trình Kính Đa Chiều, nghệ sĩ Tú Quyên đã có những chia sẻ thú vị về quá trình xây dựng mô hình sân khấu đặc biệt này.

Trailer chương trình: Góc nhìn đa chiều, sâu sắc từ chuyên gia | Kính Đa Chiều 2026

Thông qua cuộc trò chuyện với host Minh Đức, khán giả có dịp hiểu thêm về những khó khăn trong quá trình dàn dựng, bí quyết tạo chiều sâu cho không gian biểu diễn nhỏ hẹp cũng như những nguyên tắc riêng giúp Gánh cải lương Thiên Lý duy trì sức hút. Đằng sau diện tích sân khấu khiêm tốn là sự tính toán kỹ lưỡng của ê-kíp và mong muốn đưa nghệ thuật cải lương đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Không gian chương trình Kính Đa Chiều, nơi nghệ sĩ Tú Quyên chia sẻ câu chuyện về Gánh cải lương Thiên Lý.

Clip nghệ sĩ Tú Quyên chia sẻ về sân khấu 4 m²:

Sân khấu 4 m² và bài toán tạo chiều sâu bằng thiết kế 3D

Theo chia sẻ của nghệ sĩ Tú Quyên, sân khấu của Gánh cải lương Thiên Lý chỉ có diện tích khoảng 4 m², được bố trí vuông vức trong một không gian khá hạn chế. Đây là thách thức không nhỏ khi đưa những câu chuyện, lớp diễn vốn quen thuộc với sân khấu rộng vào một địa điểm biểu diễn nhỏ.

Để khắc phục giới hạn đó, ê-kíp vận dụng ý tưởng dàn dựng của đạo diễn Leon Quang Lê, tập trung tạo chiều sâu thị giác thay vì mở rộng diện tích thực tế. Các lớp sân khấu được thiết kế theo dạng hộp; phần cánh gà sử dụng những tấm ván nhỏ bố trí úp ngược, gợi hình chữ U. Cách sắp xếp này tạo cảm giác không gian có nhiều lớp lang, đem lại hiệu ứng ba chiều cho người xem.

Cùng với thiết kế, việc tiết chế đạo cụ cũng là yếu tố quan trọng. Những vật dụng không thật sự cần thiết được lược bỏ, chỉ giữ lại các chi tiết phục vụ trực tiếp cho nội dung vở diễn. Nhờ vậy, diễn viên có thêm khoảng trống để di chuyển, đồng thời việc thay đổi bối cảnh không mất quá nhiều thời gian.

Theo nghệ sĩ Tú Quyên, các lần chuyển cảnh có thể hoàn tất trong khoảng một đến hai phút thông qua thao tác kéo màn và sắp xếp lại những chi tiết cần thiết. Nhịp chuyển nhanh giúp tiết mục liền mạch, không làm gián đoạn cảm xúc của khán giả.

Poster giới thiệu cuộc trò chuyện giữa host Minh Đức và nghệ sĩ Tú Quyên trong chương trình Kính Đa Chiều.

Hát mộc giữa lòng chung cư cũ

Một dấu ấn khác của Gánh cải lương Thiên Lý là hình thức biểu diễn không sử dụng micro. Trong bối cảnh nhiều sân khấu phụ thuộc vào thiết bị khuếch đại âm thanh, lựa chọn hát mộc tạo nên trải nghiệm khác biệt, đưa giọng ca và cách xử lý cảm xúc của nghệ sĩ đến gần người nghe.

Nghệ sĩ Tú Quyên cho biết địa điểm biểu diễn nằm trong một khu chung cư cũ của ngành điện lực, có công trình được xây dựng từ thời Pháp. Theo lời kể của nữ nghệ sĩ, hệ thống tường gạch dày và chắc góp phần tạo nên đặc điểm âm học riêng, giúp âm thanh trong không gian trở nên ấm và dễ nghe.

Với diện tích nhỏ và khoảng cách giữa nghệ sĩ với người xem khá gần, cách hát không micro cũng tạo nên sự kết nối trực tiếp. Khán giả có thể cảm nhận rõ hơn giọng hát, lời thoại và biểu cảm của diễn viên. Đây là trải nghiệm có phần khác biệt so với việc thưởng thức cải lương tại những nhà hát lớn.

Nghệ sĩ Tú Quyên chia sẻ về những trải nghiệm biểu diễn tại Gánh cải lương Thiên Lý.

Sức hút của mô hình còn được thể hiện qua cơ cấu khán giả. Theo chia sẻ của Tú Quyên, mỗi suất diễn hằng tuần thường có khoảng 50% người xem từng đến trước đó và 50% khán giả mới. Một số nhóm khán giả còn đăng ký giữ chỗ cho nhiều buổi diễn trong tháng.

Những thông tin được nữ nghệ sĩ nhắc đến cho thấy mô hình đang tạo dựng được một nhóm công chúng ổn định, đồng thời tiếp tục thu hút người xem mới. Đây cũng là tín hiệu tích cực đối với nghệ thuật cải lương trong bối cảnh các loại hình giải trí hiện đại ngày càng đa dạng.

Nữ nghệ sĩ kể về cách tổ chức biểu diễn và những nét riêng trong hoạt động của Gánh cải lương Thiên Lý.

Không điện thoại để giữ trọn trải nghiệm thưởng thức

Bên cạnh cách dàn dựng và biểu diễn, Gánh cải lương Thiên Lý còn duy trì quy định không quay phim, chụp ảnh hoặc livestream trong suốt thời gian diễn. Đây là nguyên tắc được đặt ra nhằm bảo đảm sự tập trung của cả nghệ sĩ lẫn khán giả.

Nghệ sĩ Tú Quyên lý giải, do người xem ngồi rất gần khu vực biểu diễn, việc giơ điện thoại lên ghi hình có thể khiến diễn viên mất tập trung, đồng thời che khuất tầm nhìn của những người xung quanh. Trong một không gian nhỏ, chỉ một hành động tưởng chừng đơn giản cũng có thể ảnh hưởng đến trải nghiệm chung.

<<Xem thêm>>

Từ góc nhìn của host Minh Đức, thưởng thức nghệ thuật bằng sự tập trung và cảm xúc trực tiếp là cách để mỗi người lưu giữ tác phẩm trong ký ức. Khi không bị chi phối bởi màn hình điện thoại, khán giả có thể dành trọn sự chú ý cho lời ca, diễn xuất và những chuyển biến trên sân khấu.

Host Minh Đức trao đổi cùng khách mời về trải nghiệm thưởng thức nghệ thuật trực tiếp.

Host Minh Đức trao đổi cùng khách mời về trải nghiệm thưởng thức nghệ thuật trực tiếp. (Ảnh: Tư liệu chương trình)

Câu chuyện từ Gánh cải lương Thiên Lý cho thấy việc đưa nghệ thuật truyền thống đến gần công chúng không nhất thiết phải bắt đầu bằng những sân khấu quy mô lớn hay công nghệ phức tạp. Đôi khi, sự sáng tạo trong cách tổ chức không gian, lựa chọn hình thức biểu diễn và xây dựng mối quan hệ với khán giả mới là yếu tố tạo nên khác biệt.

Với sân khấu chỉ 4 m², Gánh cải lương Thiên Lý đang thử nghiệm một cách tiếp cận giản dị nhưng giàu tính kết nối. Những chia sẻ của nghệ sĩ Tú Quyên trong Kính Đa Chiều cũng mở ra góc nhìn về nỗ lực duy trì sức sống của cải lương trong đời sống đô thị hiện đại, nơi khán giả có nhiều lựa chọn giải trí và thói quen thưởng thức nghệ thuật không ngừng thay đổi.

Chương trình Kính Đa Chiều tập 181 dự kiến phát sóng lúc 20 giờ thứ Năm, ngày 5/11/2026 trên kênh VTV9. Chương trình do VTV9 phối hợp cùng Jet Studio thực hiện.