Đạo diễn, NSƯT Đỗ Thanh Hải là một trong những gương mặt để lại nhiều dấu ấn trong lĩnh vực phim truyền hình Việt Nam. Qua các tác phẩm như Xin hãy tin em, Của để dành, Phía trước là bầu trời và Nhà có ba chị em, anh cho thấy khả năng khai thác những câu chuyện đời thường bằng góc nhìn gần gũi, chân thực và giàu cảm xúc.
Khám phá sự nghiệp, đạo diễn Đỗ Thanh Hải qua 4 bộ phim nổi tiếng: Xin hãy tin em, Của để dành, Phía trước là bầu trời và Nhà có ba chị em.
Đạo diễn, NSƯT Đỗ Thanh Hải
1. Xin hãy tin em (1997) – Khởi đầu ấn tượng của một đạo diễn trẻ
Phát sóng năm 1997 trong chương trình Văn nghệ Chủ nhật trên VTV3, Xin hãy tin em là một trong những tác phẩm đầu tiên đánh dấu vai trò biên kịch và đạo diễn của Đỗ Thanh Hải. Khi bộ phim ra mắt, anh mới 24 tuổi.
Được chuyển thể từ truyện ngắn cùng tên của nhà văn Nguyễn Thị Thu Huệ, bộ phim chỉ gồm ba tập nhưng nhanh chóng thu hút sự chú ý của đông đảo khán giả. Sau khi tác phẩm kết thúc, nhiều người còn gửi thư đến nhà đài, bày tỏ mong muốn có phần tiếp theo và đưa ra những cách kết thúc khác nhau cho câu chuyện. Thành công này giúp Đỗ Thanh Hải sớm được nhìn nhận như một đạo diễn trẻ giàu tiềm năng.
Điểm nổi bật của bộ phim nằm ở cách phản ánh trực diện đời sống sinh viên trong giai đoạn đầu đổi mới. Những khó khăn, sự bồng bột, khát vọng tuổi trẻ và cả những góc khuất trong cuộc sống được thể hiện một cách tự nhiên. Qua đó, hình ảnh sinh viên Việt Nam những năm 1990 hiện lên đa dạng, giàu cá tính và mang đậm hơi thở đời thường.
Hai nhân vật chính cũng góp phần tạo nên sức hút riêng cho tác phẩm. Hoài “Thát chơ”, do Lệ Hằng đảm nhận, là cô sinh viên tỉnh lẻ có tính cách mạnh mẽ, thẳng thắn, đôi khi ngang tàng. Cô biết hút thuốc, đánh bài nhưng đồng thời cũng là người trọng nghĩa tình và giàu lòng trắc ẩn. Hình tượng này khác biệt đáng kể so với những mẫu nhân vật nữ thường thấy trên màn ảnh thời bấy giờ.
Lê Vũ Long vai Phong “Lãng tử” và Lệ Hằng vai “Hoài “Thát chơ” trong phim “Xin hãy tin em”
Với mái tóc ngắn, trang phục bụi bặm cùng vẻ ngoài có phần dữ dằn, Hoài “Thát chơ” từng trở thành hình mẫu được nhiều người nhắc đến. Thậm chí, ngoài đời, những cô gái có cá tính mạnh cũng được gọi bằng biệt danh của nhân vật này.
Đối lập với Hoài là Phong “Lãng tử”, do Lê Vũ Long thủ vai. Là một sinh viên Nhạc viện hào hoa và điềm đạm, Phong tạo nên sự tương phản thú vị với cô gái có tính cách mạnh mẽ. Mối quan hệ giữa hai nhân vật vì thế vừa có những tình huống trớ trêu, vừa mang chiều sâu cảm xúc, để lại nhiều ấn tượng trong lòng khán giả thuộc thế hệ 7X và 8X.
Đáng chú ý, đạo diễn Đỗ Thanh Hải lựa chọn ký túc xá Trường Đại học Ngoại ngữ làm bối cảnh chính, dù nơi đây khá chật hẹp và không có nhiều không gian thuận lợi cho việc ghi hình. Sự ưu tiên dành cho tính chân thực thay vì những khung cảnh trau chuốt đã góp phần tạo nên sức sống cho bộ phim chỉ dài ba tập.
Bên cạnh nội dung và nhân vật, ca khúc Mong ước kỷ niệm xưa do nhóm Tam ca 3A thể hiện cũng trở thành một phần ký ức của nhiều thế hệ học sinh, sinh viên. Bài hát thường được nhắc lại trong những dịp chia tay trường lớp, bạn bè, góp phần kéo dài sức ảnh hưởng của tác phẩm sau khi phim kết thúc.
Nhớ lại quá trình tham gia bộ phim, NSƯT Hoa Thúy – người đóng vai Thắm, bạn thân của Hoài “Thát chơ” – bày tỏ sự ngưỡng mộ đối với đạo diễn Đỗ Thanh Hải. Khi tham gia phim, chị mới 17 tuổi, trong khi anh vừa tốt nghiệp đại học.
Theo Hoa Thúy, sự nhiệt tình của một đạo diễn trẻ cùng khả năng quan sát đời sống sinh viên trong thời kỳ đầu mở cửa đã tạo nên phong cách làm phim khác biệt. Chị cho rằng chiều sâu trong cách nhìn nhận cuộc sống của Đỗ Thanh Hải chính là một trong những yếu tố giúp bộ phim vẫn được nhớ đến sau gần ba thập kỷ.
2. Của để dành (1998) – Câu chuyện gia đình giàu giá trị nhân văn
Sau dấu ấn từ Xin hãy tin em, Đỗ Thanh Hải tiếp tục khẳng định khả năng làm phim với Của để dành. Tác phẩm thuộc thể loại tâm lý – tình cảm, được chuyển thể từ truyện ngắn cùng tên của nhà văn Nguyễn Thị Thu Huệ và phát sóng trong chương trình Văn nghệ Chủ nhật trên VTV3.
Ra mắt năm 1998, bộ phim nhanh chóng nhận được sự quan tâm nhờ cách kể chuyện giản dị, gần gũi và chứa đựng nhiều thông điệp nhân văn. Với thời lượng sáu tập, tác phẩm tập trung vào tình mẫu tử trong đời sống hiện đại, thông qua câu chuyện của bà Vi cùng ba người con. Nhân vật bà Vi do cố NSƯT Hoàng Yến thể hiện.
NSND Hồng Tuấn khi 30 tuổi, đóng vai Tiến trong phim truyền hình “Của để dành”
Do tuổi cao, sức khỏe suy yếu và gặp tai nạn khiến bản thân phải nằm một chỗ, bà Vi cần sự chăm sóc thường xuyên từ các con. Tuy nhiên, vì quá bận rộn với công việc riêng, ba người con liên tục tìm cách chuyển trách nhiệm chăm sóc mẹ cho nhau.
Sự thờ ơ ấy khiến bà Vi thất vọng và quyết định rời khỏi nhà. Chỉ đến khi mẹ không còn ở bên, ba người con mới bắt đầu nhận ra những thiếu sót của mình và nhìn lại cách đối xử với đấng sinh thành.
Không cần đến những tình tiết quá phức tạp, Của để dành vẫn tạo được sự đồng cảm nhờ khai thác những vấn đề quen thuộc trong đời sống gia đình. Bộ phim khiến người xem vừa bật cười trước những tình huống đời thường, vừa xúc động trước những tổn thương và tình cảm ẩn sau mỗi nhân vật. Nhiều khán giả cho biết họ có thể xem lại tác phẩm nhiều lần mà vẫn giữ nguyên sự yêu thích.
NSND Hồng Tuấn, người đảm nhận vai Tiến, đánh giá cao tư duy nghệ thuật của Đỗ Thanh Hải trong quá trình thực hiện bộ phim. Theo ông, việc chuyển tải được chiều sâu của những câu chuyện như Xin hãy tin em hay Của để dành đòi hỏi người làm phim phải có khả năng quan sát và thấu hiểu cuộc sống. Điều đáng chú ý là Đỗ Thanh Hải đã thể hiện được điều đó khi mới khoảng 25 tuổi.
Ông cũng nhận xét rằng điện ảnh không chỉ phản ánh hiện thực mà đôi khi còn có thể đi trước thực tế. Chính khả năng nhìn ra những tầng ý nghĩa phía sau câu chuyện của đạo diễn trẻ đã khiến nhiều đồng nghiệp bất ngờ và đánh giá cao năng lực của anh.
Bên cạnh tư duy nghệ thuật, Đỗ Thanh Hải còn được ghi nhận bởi phong cách làm việc chuyên nghiệp. Trên phim trường, anh luôn thể hiện sự nghiêm túc, cẩn thận và quyết đoán, đồng thời yêu cầu các bộ phận sản xuất, hóa trang và đạo cụ phối hợp tập trung để bảo đảm chất lượng công việc.
Dù vậy, anh không tạo ra bầu không khí căng thẳng cho đoàn phim. Theo chia sẻ của NSND Hồng Tuấn, sự dí dỏm và vui vẻ của đạo diễn giúp mọi người giảm bớt áp lực trong quá trình ghi hình, từ đó phát huy tốt hơn khả năng sáng tạo.
Diễn viên Thu Hường, người vào vai Thư – một nhân vật có tính cách đanh đá – cũng nhớ về sự nhạy bén của Đỗ Thanh Hải. Chị cho biết anh thường truyền đạt ý tưởng rất ngắn gọn nhưng đủ để diễn viên hiểu được điều cần thể hiện. Thay vì yêu cầu quay đi quay lại nhiều lần, đạo diễn có thể nhận ra hiệu quả của một cảnh diễn ngay từ lần thực hiện đầu tiên.
Một kỷ niệm đáng nhớ được Thu Hường kể lại là cảnh nhân vật của chị tát bé Luyến, do Hương Mai đóng. Trong lúc tập luyện, hai người chỉ thực hiện động tác giả. Tuy nhiên, trước khi ghi hình chính thức, theo lời đề nghị của đạo diễn, Thu Hường đã thực hiện cú tát thật để cảnh quay đạt cảm giác chân thực hơn.
Cú tát bất ngờ khiến Hương Mai đau và không kịp phản ứng, sau đó bật khóc ngay trong cảnh quay. Chính phản ứng tự nhiên ấy đã tạo nên một phân đoạn giàu cảm xúc. Khi cảnh quay hoàn tất, Thu Hường chủ động xin lỗi bạn diễn nhỏ tuổi vì hành động của mình.
Những câu chuyện hậu trường này phần nào cho thấy sự quyết liệt của Đỗ Thanh Hải trong việc tìm kiếm tính chân thực cho tác phẩm, đồng thời phản ánh cách anh làm việc với diễn viên và ê-kíp sản xuất.
3. Phía trước là bầu trời (2001) – Bức tranh đời sống sinh viên đầu những năm 2000
Sau thành công của Xin hãy tin em, Đỗ Thanh Hải vẫn cảm thấy còn nhiều khía cạnh của đời sống sinh viên chưa được thể hiện trọn vẹn. Mong muốn tiếp tục khai thác đề tài này đã thôi thúc anh tìm kiếm một kịch bản mới.
Cuối cùng, anh lựa chọn kịch bản của biên kịch Diệu Hương để đưa vào sản xuất. Khi ấy, Diệu Hương vừa tốt nghiệp và tác phẩm cũng chính là kịch bản tốt nghiệp mà cô đã dành ba năm để hoàn thành.
Bộ phim Phía trước là bầu trời gồm chín tập, lấy bối cảnh một khu nhà trọ sinh viên vào đầu những năm 2000. Những người trẻ trong câu chuyện đến từ nhiều vùng quê và có hoàn cảnh khác nhau, nhưng đều phải đối mặt với những nỗi lo chung như tiền bạc, công việc và mong muốn xây dựng tương lai.
Thông qua những va chạm trong cuộc sống thường ngày, bộ phim khắc họa một xã hội thu nhỏ với đủ cung bậc cảm xúc. Bên cạnh những khó khăn trong hành trình lập nghiệp, tác phẩm còn làm nổi bật sự sẻ chia, tình bạn và sự ấm áp giữa những con người xa quê cùng sống dưới một mái nhà.
Để bảo đảm sự gần gũi với đời sống thực tế, Đỗ Thanh Hải quyết định lựa chọn những diễn viên chưa chuyên nghiệp cho ba vai nữ chính. Hà Hương đảm nhận vai Nguyệt, Thu Nga vào vai Thương và Kiều Anh thể hiện nhân vật Nhung. Quyết định này góp phần tạo nên nét tự nhiên cho những nhân vật trẻ tuổi trong phim.
Bộ phim Phía trước là Bầu Trời
Đoàn phim lựa chọn một khu nhà trọ trên dãy phố Chính Kinh, phường Nhân Chính, quận Thanh Xuân, Hà Nội làm địa điểm ghi hình chính. Do bối cảnh ban đầu chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của kịch bản, ê-kíp đã bổ sung cây xanh và xây thêm bể nước trong sân khu trọ để hoàn thiện không gian sinh hoạt của các nhân vật.
Khi được phát sóng lần đầu trong chương trình Văn nghệ Chủ nhật năm 2001, Phía trước là bầu trời nhanh chóng thu hút sự quan tâm của khán giả. Bộ phim tiếp tục được phát lại nhiều lần trên truyền hình, trở thành tác phẩm gắn liền với ký ức của nhiều người thuộc thế hệ 8X và 9X.
Sức sống của phim không dừng lại ở thời điểm phát sóng. Nhiều năm sau, các trích đoạn vẫn thu hút lượng người xem lớn trên các nền tảng trực tuyến. Những vấn đề được đề cập trong tác phẩm như nỗi lo tìm việc, áp lực tài chính và khó khăn khi lập nghiệp tại thành phố lớn vẫn gần gũi với giới trẻ hiện nay.
Nhờ khả năng phản ánh chân thực những trải nghiệm của người trẻ, Phía trước là bầu trời trở thành một trong những tác phẩm tiêu biểu trong sự nghiệp đạo diễn Đỗ Thanh Hải, đồng thời củng cố vị trí của anh trong dòng phim truyền hình về đề tài sinh viên.
4. Nhà có ba chị em (2007) – Những bi kịch phía sau một gia đình nhiều thế hệ
Năm 2007, Đỗ Thanh Hải trở lại với màn ảnh truyền hình sau khoảng năm năm vắng bóng bằng bộ phim Nhà có ba chị em. Tác phẩm được chuyển thể từ kịch bản sân khấu cùng tên của tác giả Thu Phương và lần đầu phát sóng lúc 15 giờ ngày 18/2/2007 trong chương trình Văn nghệ Chủ nhật trên VTV3.
Bộ phim có sự tham gia của Mai Thu Huyền, người mẫu Bình Minh và Trung Hiếu. Trong đó, Mai Thu Huyền và Bình Minh được chính đạo diễn mời ra Hà Nội để đảm nhận các vai diễn chính.
Nội dung phim xoay quanh một gia đình có ba thế hệ cùng chung sống, trong đó ba chị em gái mỗi người mang một hoàn cảnh riêng và phải đối diện với những bi kịch khác nhau trong cuộc đời.
Người cha dành tình yêu thương cho các con nhưng cũng phải trải qua nỗi đau khi chứng kiến hạnh phúc của họ dần tan vỡ. Trong khi đó, mỗi người con gái lại theo đuổi một quan niệm riêng về hạnh phúc, mải miết tìm kiếm điều mình mong muốn giữa những biến cố của cuộc sống.
Một cảnh trong phim “Nhà Có 3 Chị Em”
Thông qua câu chuyện gia đình, tác phẩm đề cập đến những khác biệt trong suy nghĩ, lựa chọn và cách mỗi người đối diện với cuộc đời. Những xung đột giữa tình thân, khát vọng cá nhân và thực tế cuộc sống tạo nên chiều sâu cho nội dung bộ phim.
Nhà có ba chị em từng giúp Đỗ Thanh Hải giành Huy chương vàng tại Liên hoan Truyền hình toàn quốc, tiếp tục khẳng định năng lực của anh trong lĩnh vực phim truyền hình. Dù mức độ lan tỏa không mạnh mẽ như một số tác phẩm trước đó, bộ phim vẫn để lại dấu ấn với những khán giả yêu thích phong cách làm phim của anh.
Dấu ấn chung trong sự nghiệp đạo diễn Đỗ Thanh Hải
Nhìn lại bốn tác phẩm tiêu biểu, có thể nhận thấy Đỗ Thanh Hải thường hướng sự chú ý đến những câu chuyện gần gũi với đời sống. Từ tính cách bồng bột của tuổi trẻ trong Xin hãy tin em, tình cảm gia đình trong Của để dành, hành trình lập nghiệp của sinh viên trong Phía trước là bầu trời cho đến những biến cố trong Nhà có ba chị em, mỗi bộ phim đều khai thác một khía cạnh khác nhau của con người và xã hội.
Hình ảnh đạo diễn Đỗ Thanh Hải
Điểm chung trong các tác phẩm là sự quan tâm đến tâm lý nhân vật, những mối quan hệ đời thường và các vấn đề có khả năng tạo sự đồng cảm với khán giả. Thay vì chỉ tập trung vào những tình tiết kịch tính, các câu chuyện thường được xây dựng từ những hoàn cảnh quen thuộc, qua đó làm nổi bật cảm xúc, lựa chọn và những thay đổi của con người.
Bên cạnh khả năng kể chuyện, những chia sẻ từ các diễn viên cũng cho thấy Đỗ Thanh Hải là người có tư duy nghệ thuật rõ ràng, cách làm việc nghiêm túc và khả năng tạo điều kiện để ê-kíp phát huy năng lực sáng tạo.
Chính sự kết hợp giữa góc nhìn thực tế, khả năng khai thác tâm lý và tinh thần làm nghề chỉn chu đã góp phần tạo nên dấu ấn riêng của Đỗ Thanh Hải trong lĩnh vực phim truyền hình Việt Nam. Dù thời gian đã trôi qua, nhiều câu chuyện do anh kể vẫn giữ được sự gần gũi và tiếp tục khơi gợi những cảm xúc quen thuộc nơi khán giả.
