Không chỉ mang đến những câu chuyện tuổi thơ Doraemon được nhiều thế hệ độc giả yêu mến, họa sĩ Fujiko F. Fujio còn để lại dấu ấn tại Việt Nam thông qua một hoạt động ý nghĩa dành cho trẻ em. Năm 1996, ông cùng Nhà xuất bản Shogakukan và Nhà xuất bản Kim Đồng góp phần đặt nền móng cho quỹ hỗ trợ giáo dục mang tên Doraemon.
Từ thành công của Doraemon đến quỹ hỗ trợ giáo dục
Cuối năm 1992, bộ truyện tranh Doraemon của họa sĩ Fujiko F. Fujio được Nhà xuất bản Kim Đồng giới thiệu đến độc giả Việt Nam. Với những câu chuyện gần gũi về tình bạn, gia đình và hành trình trưởng thành, chú mèo máy đến từ tương lai nhanh chóng trở thành nhân vật quen thuộc với đông đảo thiếu nhi.
Trong giai đoạn 1993–1995, nhiều tập truyện thuộc loạt Doraemon tiếp tục được xuất bản, giúp tác phẩm tiếp cận ngày càng nhiều độc giả trên cả nước.
Trước sự đón nhận của bạn đọc, Nhà xuất bản Kim Đồng đã chủ động liên hệ với tác giả Fujiko F. Fujio và Nhà xuất bản Shogakukan của Nhật Bản để giải quyết vấn đề bản quyền. Theo thông tin được công bố, phía Việt Nam đề xuất khoản tiền bản quyền trị giá 1 tỉ đồng cho giai đoạn phát hành trước đó.
Năm 1996, Fujiko F. Fujio cùng đại diện Nhà xuất bản Shogakukan đến Việt Nam theo lời mời của Nhà xuất bản Kim Đồng. Thay vì chỉ dừng lại ở việc giải quyết vấn đề bản quyền, các bên đã thống nhất sử dụng khoản tiền này để thành lập Quỹ Hỗ trợ giáo dục dành cho trẻ em Việt Nam mang tên Doraemon. Nhà xuất bản Kim Đồng cũng đóng góp thêm kinh phí để xây dựng quỹ.
Sự kiện đánh dấu một bước chuyển đáng chú ý: thành công của một bộ truyện tranh không chỉ mang lại giá trị văn hóa mà còn được chuyển hóa thành nguồn lực hỗ trợ giáo dục cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn.
Fujiko F. Fujio – “cha đẻ Doraemon” đã dành cả tiền bạc và những nụ cười cuối cùng cho trẻ em Việt Nam
Cuộc gặp gỡ với trẻ em Việt Nam trong những tháng cuối đời
Chuyến thăm Việt Nam năm 1996 còn lưu lại những kỷ niệm đặc biệt đối với gia đình họa sĩ Fujiko F. Fujio.
Theo chia sẻ của bà Katsumata Hinako, con gái thứ hai của ông, thời điểm ấy sức khỏe của cha bà đã suy giảm và hoạt động sáng tác cũng bị hạn chế. Dù vậy, ông vẫn quyết định thực hiện chuyến đi đến Việt Nam.
Trong chuyến thăm, sau lễ ký kết thành lập quỹ, Fujiko F. Fujio cùng con gái đến một địa điểm sinh hoạt dành cho thiếu nhi. Tại đây, ông có dịp gặp gỡ, trò chuyện và lắng nghe những câu chuyện của các em nhỏ.
Bà Katsumata Hinako nhớ lại hình ảnh cha mình vui vẻ tiếp xúc với các em. Đó là một khoảnh khắc khác biệt so với hình ảnh người cha mà bà thường thấy trong cuộc sống gia đình, đồng thời trở thành ký ức khó quên đối với bà.
Nụ cười và sự gần gũi của họa sĩ trong buổi gặp gỡ ấy cho thấy ý nghĩa của chuyến đi không chỉ nằm ở những thỏa thuận xuất bản. Đó còn là cơ hội để ông trực tiếp gặp gỡ những độc giả nhỏ tuổi tại một đất nước mà tác phẩm của mình đã được đón nhận rộng rãi.
Tám tháng sau chuyến thăm, Fujiko F. Fujio qua đời. Bởi vậy, việc thành lập Quỹ Doraemon được gia đình ông nhắc đến như một trong những công việc quan trọng cuối cùng mà ông trực tiếp tham gia.
Quỹ Doraemon tiếp tục trao cơ hội học tập
Bên cạnh đóng góp của Fujiko F. Fujio và Nhà xuất bản Shogakukan, ông Nguyễn Thắng Vu, nguyên Giám đốc Nhà xuất bản Kim Đồng, cũng có vai trò quan trọng trong quá trình xây dựng và duy trì quỹ.
Năm 2010, ông Nguyễn Thắng Vu đóng góp thêm 1 tỉ đồng làm vốn cho quỹ. Theo thông tin được công bố trong bài viết nguồn, nguồn vốn của quỹ sau đó đạt 5 tỉ đồng.
Sau ba thập niên hoạt động, chương trình đã trao 14.794 suất học bổng, với tổng giá trị gần 11,5 tỉ đồng. Những con số này phản ánh nỗ lực duy trì một hoạt động hỗ trợ giáo dục được khởi đầu từ câu chuyện bản quyền của bộ truyện tranh nổi tiếng.
Đến năm 2026, Quỹ học bổng Mèo máy thông minh, tên gọi hiện nay của Quỹ Doraemon, tiếp tục triển khai hoạt động trao học bổng cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Theo thông tin được công bố nhân dịp kỷ niệm 30 năm thành lập quỹ, chương trình học bổng năm 2026 dành 490 suất, mỗi suất trị giá 1 triệu đồng, với tổng kinh phí 490 triệu đồng.
Đối tượng nhận học bổng gồm học sinh dân tộc thiểu số, trẻ mồ côi, học sinh thuộc hộ nghèo và cận nghèo, trẻ khuyết tật hoặc mắc bệnh hiểm nghèo có nỗ lực trong học tập.
Việc duy trì chương trình qua nhiều năm cho thấy giá trị của quỹ không chỉ nằm ở nguồn kinh phí ban đầu, mà còn ở khả năng tiếp tục hỗ trợ những học sinh cần được tiếp sức trên con đường học tập.
Di sản Doraemon vượt ra ngoài trang sách
Đối với nhiều độc giả Việt Nam, Doraemon gắn liền với ký ức về những năm tháng đến trường, những giờ đọc truyện cùng bạn bè và trí tưởng tượng về một thế giới có thể giải quyết khó khăn bằng những bảo bối kỳ diệu.
Tuy nhiên, câu chuyện của Fujiko F. Fujio tại Việt Nam còn có một khía cạnh khác: sự kết nối giữa văn hóa đọc và trách nhiệm đối với cộng đồng.
Từ khoản tiền bản quyền của một bộ truyện tranh, Quỹ Doraemon được hình thành với mục tiêu hỗ trợ giáo dục. Qua nhiều năm, chương trình tiếp tục mang đến cơ hội học tập cho những học sinh có hoàn cảnh khó khăn.
Di sản của Fujiko F. Fujio vì thế không chỉ được lưu giữ trong những trang truyện về chú mèo máy màu xanh. Tại Việt Nam, câu chuyện về chuyến thăm năm 1996 và quỹ học bổng mang tên Doraemon còn nhắc nhớ rằng sức lan tỏa của một tác phẩm văn hóa có thể tiếp tục tạo ra những giá trị thiết thực cho xã hội.
