AI trong điện ảnh Việt Nam: Bước chuyển mình mở ra cơ hội và thách thức mới

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang từng bước thay đổi phương thức sản xuất phim tại Việt Nam, từ xây dựng bối cảnh, thiết kế nhân vật đến hỗ trợ kỹ xảo và hậu kỳ. Sự xuất hiện của công nghệ này không chỉ mang đến cơ hội sáng tạo mới mà còn đặt ra những câu hỏi về chất lượng nghệ thuật, bản quyền và vai trò của con người trong ngành điện ảnh.

AI trong điện ảnh Việt Nam ngày càng được chú ý

Trong những năm gần đây, AI trong điện ảnh Việt Nam đã trở thành chủ đề thu hút sự quan tâm của các nhà làm phim, chuyên gia công nghệ và khán giả. Nếu trước đây trí tuệ nhân tạo chủ yếu được nhắc đến trong lĩnh vực công nghệ thông tin, hiện nay công cụ này đã từng bước tham gia vào quy trình sản xuất các tác phẩm nghệ thuật.

Khả năng tạo hình ảnh, mô phỏng chuyển động, xử lý kỹ xảo và hỗ trợ xây dựng bối cảnh khiến AI trở thành một lựa chọn đáng chú ý đối với những đoàn phim mong muốn tối ưu nguồn lực.

Đặc biệt, trong bối cảnh kinh phí sản xuất luôn là bài toán khó của nhiều dự án điện ảnh Việt, công nghệ mới mang đến triển vọng hiện thực hóa những ý tưởng từng bị giới hạn bởi nguồn vốn, nhân sự hoặc điều kiện kỹ thuật.

Tuy nhiên, sự phát triển của AI cũng tạo ra không ít tranh luận. Bên cạnh sự hào hứng trước những khả năng mới, một bộ phận khán giả lo ngại việc quá phụ thuộc vào máy móc có thể ảnh hưởng đến cảm xúc, tính chân thực và dấu ấn cá nhân của người nghệ sĩ.

Từ giải pháp tình thế đến công cụ sản xuất chủ động

Giai đoạn đầu, việc ứng dụng AI trong một số dự án phim Việt chủ yếu xuất phát từ nhu cầu xử lý những tình huống phát sinh ngoài kế hoạch.

Năm 2025, bộ phim Chốt đơn thu hút sự chú ý khi ê kíp sử dụng công nghệ nhằm thay đổi hình ảnh nhân vật nữ chính, qua đó giải quyết khó khăn trong quá trình đưa tác phẩm đến khán giả.

Đến tháng 9/2026, dự án Mãi nợ một lời tạm biệt tiếp tục được nhắc đến khi đoàn phim kết hợp AI với kỹ xảo hình ảnh CGI để xử lý phần thể hiện của diễn viên Trương Ngọc Ánh.

Hai trường hợp cho thấy công nghệ có thể trở thành phương án hỗ trợ trong những tình huống mà việc quay lại hoặc điều chỉnh bằng phương pháp truyền thống gặp nhiều trở ngại.

Từ vai trò giải quyết sự cố, AI hiện đang được nhiều nhà sản xuất nghiên cứu và đưa vào kế hoạch thực hiện ngay từ những công đoạn đầu tiên.

Sự chuyển dịch này phản ánh thay đổi đáng kể trong cách nhìn nhận công nghệ của ngành điện ảnh, khi AI không còn đơn thuần là phương án dự phòng mà từng bước trở thành một thành phần trong quá trình sáng tạo.

Nhiều dự án phim Việt thử nghiệm công nghệ AI

Một trong những dấu hiệu rõ ràng về sự phát triển của AI trong điện ảnh Việt Nam là việc các đơn vị sản xuất bắt đầu công bố những dự án có ứng dụng công nghệ này với quy mô khác nhau.

Tháng 9/2026, hãng phim TFS phối hợp cùng Đài Phát thanh và Truyền hình TP.HCM (HTV) giới thiệu dự án Bãi săn. Điểm đáng chú ý là phần hình ảnh của tác phẩm được công bố sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo để sản xuất.

Dự án đánh dấu một hướng thử nghiệm mới, đặt ra khả năng xây dựng tác phẩm bằng những phương pháp khác biệt so với quy trình quay phim truyền thống.

Bên cạnh đó, đầu tháng 10/2026, bộ phim hoạt hình Thế giới trần trụi do đạo diễn Nguyễn Quang Dũng thực hiện cũng nhận được sự quan tâm khi công bố những hình ảnh đầu tiên.

Tác phẩm ứng dụng các công nghệ hiện đại, trong đó có AI tham gia hỗ trợ quá trình sản xuất. Những hình ảnh được giới thiệu nhanh chóng trở thành chủ đề thảo luận về tạo hình nhân vật, phong cách đồ họa và chất lượng hình ảnh.

Không ít ý kiến tò mò trước hướng đi mới của hoạt hình Việt, trong khi một số người đặt câu hỏi về mức độ hoàn thiện và khả năng tạo cảm xúc của những sản phẩm có sự tham gia của AI.

Ngoài ra, Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh, ra rạp trong dịp lễ Quốc khánh 2/9/2026, cũng được nhắc đến như một tác phẩm có ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Những dự án này thể hiện sự đa dạng trong cách tiếp cận công nghệ, từ phim truyện, tác phẩm mang yếu tố lịch sử đến hoạt hình và các hình thức sản xuất hình ảnh mới.

Chú thích ảnh: Phim hoạt hình Thế giới trần trụi là một trong những dự án điện ảnh Việt ứng dụng AI trong quá trình sản xuất. Ảnh: Nhà phát hành cung cấp/Báo Thanh Niên.

AI mở ra cơ hội sáng tạo cho các nhà làm phim Việt

Một trong những lợi ích đáng quan tâm nhất của trí tuệ nhân tạo là khả năng hỗ trợ các đoàn phim có nguồn ngân sách hạn chế.

Thông thường, để xây dựng một bối cảnh giả tưởng hoặc tái hiện không gian lịch sử quy mô lớn, nhà sản xuất phải dành nhiều nguồn lực cho thiết kế, dựng cảnh, phục trang, hóa trang và xử lý kỹ xảo.

Đối với những dự án có kinh phí thấp, việc thực hiện các phân cảnh phức tạp có thể trở thành trở ngại lớn.

AI mang đến thêm lựa chọn khi cho phép ê kíp thử nghiệm hình ảnh và xây dựng bản mô phỏng trước khi quyết định đầu tư vào quá trình sản xuất chính thức.

Theo nhận định của Thạc sĩ Nguyễn Trọng Khoa, Chủ nhiệm bộ môn Sản xuất phim kỹ thuật số tại Trường Đại học RMIT Việt Nam, công nghệ AI đang phát triển nhanh trong lĩnh vực điện ảnh, dù việc ứng dụng tại Việt Nam vẫn chủ yếu ở giai đoạn thử nghiệm.

Ông cho rằng công nghệ này có thể hỗ trợ đáng kể những công đoạn đòi hỏi nhiều nguồn lực như phát triển ý tưởng hình ảnh, thiết kế hoạt hình, kỹ xảo và xây dựng bản xem trước cho các phân cảnh.

Giảm áp lực chi phí và thời gian sản xuất

Trong quy trình làm phim truyền thống, một cảnh quay phức tạp có thể cần nhiều ngày chuẩn bị, huy động số lượng lớn nhân sự và thiết bị.

Với sự hỗ trợ phù hợp của AI, một số công đoạn nghiên cứu ý tưởng hoặc thử nghiệm hình ảnh có thể được thực hiện nhanh hơn.

Chẳng hạn, nhà làm phim có thể tạo những phiên bản bối cảnh khác nhau để lựa chọn phong cách phù hợp trước khi xây dựng mô hình thật hoặc triển khai kỹ xảo chuyên sâu.

Các bản mô phỏng cũng giúp đạo diễn và bộ phận sản xuất hình dung rõ hơn về bố cục khung hình, chuyển động máy quay và thiết kế ánh sáng.

Nhờ đó, ê kíp có thêm cơ sở để lập kế hoạch quay và hạn chế những thay đổi tốn kém trong quá trình thực hiện.

Tuy vậy, khả năng tiết kiệm chi phí còn phụ thuộc vào tính chất từng dự án, chất lượng công cụ và thời gian chỉnh sửa sản phẩm do AI tạo ra.

Một phân cảnh tưởng như dễ thực hiện bằng trí tuệ nhân tạo vẫn có thể cần nhiều công sức để bảo đảm tính nhất quán về nhân vật, ánh sáng, chuyển động và cảm xúc.

Phim lịch sử, giả tưởng và hoạt hình có nhiều tiềm năng

Những thể loại đòi hỏi không gian hình ảnh rộng lớn có thể hưởng lợi đáng kể từ sự phát triển của công nghệ AI.

Đối với phim lịch sử, việc phác họa thành quách, cung điện, chiến trường hoặc khung cảnh sinh hoạt trong quá khứ là công việc đòi hỏi quá trình nghiên cứu kỹ lưỡng.

AI có thể hỗ trợ xây dựng hình ảnh tham khảo và thử nghiệm phương án thiết kế trước khi ê kíp hoàn thiện bằng chuyên môn mỹ thuật và tư liệu lịch sử.

Trong dòng phim khoa học viễn tưởng, công nghệ có thể được sử dụng để hình dung những thành phố tương lai, phương tiện giả tưởng hoặc môi trường chưa từng tồn tại.

Tương tự, phim hoạt hình cũng có thêm cơ hội thử nghiệm phong cách tạo hình nhân vật, chuyển động và thiết kế bối cảnh.

Đây là những hướng ứng dụng có thể giúp các nhà làm phim trẻ mở rộng khả năng kể chuyện bằng hình ảnh mà không phải ngay lập tức đầu tư vào toàn bộ hệ thống kỹ thuật phức tạp.

Tranh luận về chất lượng nghệ thuật khi AI tham gia làm phim

Bên cạnh lợi ích về công nghệ, việc sử dụng AI trong sản xuất phim vẫn đặt ra nhiều vấn đề đáng suy nghĩ.

Điện ảnh không chỉ là sự kết hợp giữa hình ảnh và âm thanh mà còn là nghệ thuật truyền tải cảm xúc, kinh nghiệm sống và góc nhìn của con người.

Một bộ phim hấp dẫn cần có kịch bản chặt chẽ, nhân vật thuyết phục, nhịp kể phù hợp và khả năng tạo đồng cảm với người xem.

Trong khi đó, các công cụ AI tạo sinh chủ yếu hoạt động dựa trên việc xử lý dữ liệu và mô hình hóa những đặc điểm đã học được.

Công nghệ có thể tạo ra hình ảnh bắt mắt, nhưng điều đó không đồng nghĩa sản phẩm cuối cùng sẽ có chiều sâu nghệ thuật.

Nguy cơ hình ảnh thiếu tự nhiên và cảm xúc

Với những cảnh quay tập trung vào nhân vật, yêu cầu về sự tự nhiên của biểu cảm và chuyển động rất quan trọng.

Đôi mắt, ánh nhìn, cử chỉ tay hay thay đổi nhỏ trên gương mặt đều có thể góp phần truyền tải nội tâm nhân vật.

Nếu hình ảnh do AI tạo ra thiếu nhất quán hoặc chưa đạt chất lượng mong muốn, khán giả có thể cảm nhận sự gượng gạo trong quá trình theo dõi.

Bên cạnh đó, việc duy trì diện mạo nhân vật xuyên suốt nhiều cảnh, đồng bộ ánh sáng và bảo đảm chuyển động hợp lý vẫn là những yêu cầu kỹ thuật cần được kiểm soát.

Điều này lý giải vì sao dù công nghệ phát triển nhanh, vai trò của đạo diễn, họa sĩ, biên tập viên và đội ngũ hậu kỳ vẫn rất quan trọng.

Một sản phẩm tốt không chỉ phụ thuộc vào việc tạo được bao nhiêu hình ảnh mà còn ở cách các hình ảnh đó được lựa chọn, kết nối và phục vụ câu chuyện.

AI không thể thay thế toàn bộ năng lực làm phim

Theo góc nhìn chuyên môn được Thạc sĩ Nguyễn Trọng Khoa chia sẻ trên Báo Thanh Niên, sử dụng AI hiệu quả vẫn đòi hỏi người làm nghề nắm vững kiến thức về biên kịch, ngôn ngữ điện ảnh, thiết kế sản xuất, quay phim, ánh sáng, diễn xuất và dựng phim.

Đây cũng là vấn đề quan trọng đối với quá trình đào tạo nhân lực điện ảnh trong tương lai.

Một người có khả năng sử dụng công cụ AI chưa chắc đã có đủ năng lực để xây dựng một bộ phim hoàn chỉnh.

Ngược lại, người có nền tảng chuyên môn tốt có thể tận dụng công nghệ để thể hiện ý tưởng theo cách linh hoạt hơn.

Do đó, việc phát triển kỹ năng sáng tạo và hiểu biết công nghệ cần được thực hiện song song, thay vì xem AI là phương pháp thay thế cho quá trình học tập và rèn luyện chuyên môn.

Bản quyền và trách nhiệm pháp lý trở thành vấn đề quan trọng

Khi trí tuệ nhân tạo tham gia sâu vào quá trình sản xuất phim, câu chuyện bản quyền ngày càng thu hút sự chú ý.

Các công cụ AI có thể tạo ra hình ảnh, âm thanh hoặc nội dung dựa trên mô hình được huấn luyện bằng lượng dữ liệu lớn.

Điều này đặt ra những câu hỏi về nguồn dữ liệu, quyền sử dụng tác phẩm, hình ảnh cá nhân và trách nhiệm đối với sản phẩm cuối cùng.

Đặc biệt, các trường hợp tái tạo gương mặt hoặc giọng nói của diễn viên cần được xem xét cẩn trọng về quyền hình ảnh, sự đồng ý và các thỏa thuận liên quan.

Một tác phẩm ứng dụng AI vẫn cần tuân thủ những yêu cầu pháp lý tương ứng trong quá trình sản xuất và phổ biến đến công chúng.

Cơ quan quản lý nhìn nhận AI là xu hướng tất yếu

Theo thông tin Báo Thanh Niên đăng tải ngày 14/10/2026, ông Đặng Trần Cường, Cục trưởng Cục Điện ảnh, đánh giá ứng dụng trí tuệ nhân tạo là xu hướng phát triển tất yếu của ngành.

Quan điểm được nhấn mạnh là cần tạo môi trường để công nghệ phát triển đúng hướng, hỗ trợ hoạt động sáng tạo và mang lại lợi ích tích cực cho xã hội.

AI có thể góp phần tối ưu chi phí, rút ngắn một số quy trình sản xuất và tạo thêm cơ hội cho các nhà làm phim trẻ.

Tuy nhiên, trách nhiệm đối với nội dung và chất lượng của tác phẩm không vì thế mà chuyển hoàn toàn sang công nghệ.

Các tổ chức, cá nhân tham gia sáng tạo và phổ biến phim vẫn phải bảo đảm những quy định liên quan đến nội dung, phân loại phim, bản quyền và quyền lợi của các bên liên quan.

Đặc biệt, những nội dung có khả năng gây ảnh hưởng tiêu cực đến trẻ em và người chưa thành niên cần được kiểm soát phù hợp.

Việc khuyến khích đổi mới công nghệ vì vậy cần song hành với yêu cầu minh bạch, trách nhiệm và tuân thủ pháp luật.

Điện ảnh Việt Nam cần làm gì để tận dụng AI hiệu quả?

Trong giai đoạn các công nghệ tạo sinh tiếp tục phát triển, ngành điện ảnh Việt Nam đứng trước cơ hội cải thiện năng lực sản xuất và mở rộng phương thức kể chuyện.

Tuy nhiên, để AI thực sự mang lại giá trị lâu dài, các đơn vị sản xuất cần xây dựng chiến lược ứng dụng phù hợp thay vì chạy theo xu hướng.

Đầu tư vào con người và năng lực sáng tạo

Yếu tố quan trọng đầu tiên vẫn là đội ngũ nhân sự có chuyên môn.

Các nhà làm phim cần hiểu rõ thế mạnh cũng như giới hạn của công nghệ để lựa chọn khâu ứng dụng hợp lý.

Đạo diễn và biên kịch phải giữ vai trò định hướng nội dung, trong khi những bộ phận thiết kế, kỹ xảo và hậu kỳ cần kiểm soát chất lượng hình ảnh.

Đối với các trường đào tạo điện ảnh và truyền thông, việc cập nhật kiến thức về AI có thể giúp sinh viên làm quen với phương thức sản xuất mới.

Tuy nhiên, nội dung đào tạo vẫn cần chú trọng tư duy nghệ thuật, khả năng kể chuyện và kiến thức nền tảng về điện ảnh.

Xây dựng quy trình sử dụng AI minh bạch

Một hướng đi cần được quan tâm là xây dựng quy trình kiểm soát việc sử dụng AI ở từng công đoạn.

Chẳng hạn, ê kíp có thể xác định rõ công cụ nào được dùng để tạo bản phác thảo, công cụ nào phục vụ hậu kỳ và những nội dung nào cần có sự chấp thuận về quyền sử dụng hình ảnh.

Việc lưu trữ thông tin về nguồn dữ liệu, quyền khai thác tài sản sáng tạo và các thỏa thuận liên quan cũng có thể giúp giảm thiểu tranh chấp.

Trong trường hợp AI tạo ra nội dung có khả năng gây hiểu nhầm về con người hoặc sự kiện có thật, nhà sản xuất cần cân nhắc cách công bố thông tin phù hợp.

Minh bạch không chỉ hỗ trợ quản trị rủi ro mà còn góp phần xây dựng sự tin tưởng của khán giả.

Tạo điều kiện cho nhà làm phim trẻ thử nghiệm

Những công cụ sáng tạo mới có thể giúp người trẻ tiếp cận một số công đoạn sản xuất vốn đòi hỏi nhiều nguồn lực.

Phim ngắn, hoạt hình độc lập, video âm nhạc, quảng cáo và các dự án giới thiệu ý tưởng là những lĩnh vực có thể thử nghiệm AI với quy mô linh hoạt.

Thông qua quá trình thực hành, người làm phim có cơ hội đánh giá mức độ hiệu quả của công nghệ trước khi triển khai ở những dự án lớn hơn.

Tuy nhiên, việc phổ biến các công cụ AI cũng tạo ra môi trường cạnh tranh mới, khi khả năng tiếp cận công nghệ không còn là lợi thế duy nhất.

Chất lượng ý tưởng, phong cách nghệ thuật và năng lực tổ chức sản xuất sẽ tiếp tục là những yếu tố tạo ra sự khác biệt.

Tương lai AI trong điện ảnh Việt Nam sẽ ra sao?

Sự xuất hiện của các dự án phim ứng dụng trí tuệ nhân tạo cho thấy ngành điện ảnh Việt Nam đang bắt đầu bước vào giai đoạn thử nghiệm những phương thức sản xuất mới.

Từ các trường hợp sử dụng AI để xử lý hình ảnh diễn viên đến những dự án chủ động đưa công nghệ vào quá trình xây dựng tác phẩm, phạm vi ứng dụng đang dần mở rộng.

Trong tương lai, AI có thể trở thành công cụ quen thuộc ở nhiều công đoạn như xây dựng kịch bản phân cảnh, thiết kế ý tưởng, tạo hình ảnh tham khảo, dựng bản xem trước và hỗ trợ kỹ xảo.

Dù vậy, mức độ thành công của công nghệ không nên chỉ được đánh giá bằng số lượng phân cảnh do AI tạo ra hay chi phí tiết kiệm được.

Điều quan trọng hơn là việc công nghệ có giúp câu chuyện trở nên hấp dẫn, mở rộng khả năng thể hiện nghệ thuật và nâng cao trải nghiệm của khán giả hay không.

Đối với điện ảnh Việt, đây có thể là cơ hội để thử sức ở những đề tài từng khó thực hiện do hạn chế nguồn lực, đồng thời tạo thêm không gian phát triển cho các nhóm sáng tạo độc lập.

Nhưng song hành với cơ hội là yêu cầu nâng cao năng lực chuyên môn, hoàn thiện quy trình quản lý và bảo vệ quyền lợi của người làm nghề.

AI trong điện ảnh Việt Nam không đơn thuần là câu chuyện đưa công nghệ mới vào sản xuất, mà còn phản ánh quá trình ngành phim thích nghi với những thay đổi của thời đại số. Khi được sử dụng đúng mục đích, trí tuệ nhân tạo có thể trở thành trợ thủ sáng tạo hữu ích, còn giá trị cốt lõi của một tác phẩm điện ảnh vẫn nằm ở con người và câu chuyện mà họ muốn truyền tải.