Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến dự thảo thông tư về quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp giáo dục phổ thông, trong đó đề xuất không kiểm tra, đánh giá hoặc tuyển chọn trẻ khi vào lớp 1. Đối với lớp 6, việc tuyển chọn chỉ được thực hiện trong những trường hợp đặc biệt nhằm phát hiện, bồi dưỡng học sinh có năng khiếu và thành tích nổi bật.
Không kiểm tra, đánh giá trẻ khi vào lớp 1
Học sinh Trường tiểu học Chu Văn An (Việt Hưng, Hà Nội) – Ảnh: NGUYÊN BẢO
Theo dự thảo, việc tiếp nhận trẻ vào lớp 1 sẽ căn cứ vào độ tuổi, địa bàn và kế hoạch tuyển sinh đầu cấp của địa phương. Các trường sử dụng thông tin trong hồ sơ do cơ sở giáo dục mầm non bàn giao, đồng thời phối hợp với các cơ quan liên quan để vận động trẻ trong độ tuổi đến trường.
Điểm đáng chú ý là cơ sở giáo dục không được tổ chức kiểm tra, đánh giá, phân loại hoặc tuyển chọn trẻ dưới bất kỳ hình thức nào để làm căn cứ tiếp nhận vào lớp 1.
Đề xuất này hướng đến việc bảo đảm cơ hội học tập cho trẻ đúng độ tuổi, hạn chế tình trạng tạo áp lực học trước chương trình tiểu học hoặc tổ chức các bài khảo sát nhằm sàng lọc học sinh ngay từ đầu cấp.
Thay vì đánh giá khả năng đọc, viết hay tính toán trước khi nhập học, việc tiếp nhận sẽ dựa trên hồ sơ và kế hoạch phân bổ học sinh tại địa phương. Sau khi trẻ vào lớp 1, nhà trường có trách nhiệm tổ chức dạy học phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi, hỗ trợ các em làm quen với môi trường mới và từng bước hình thành nền nếp học tập.
Học sinh lớp 1 trường Tiểu học Đặng Trần Côn, quận 4, trong ngày tựu trường. Ảnh: Nhà trường cung cấp
Cách tiếp cận này cũng đặt ra yêu cầu phối hợp giữa gia đình, trường mầm non và trường tiểu học để quá trình chuyển tiếp của trẻ diễn ra thuận lợi hơn.
Tuyển chọn vào lớp 6 chỉ áp dụng với trường hợp đặc biệt
Đối với học sinh vào lớp 6, dự thảo cũng đề xuất không phân loại hoặc tuyển chọn học sinh theo cách thông thường. Tuy nhiên, một số cơ sở giáo dục có thể được thực hiện tuyển chọn trong trường hợp đặc biệt.
Cụ thể, ngoại lệ áp dụng với những trường được cấp có thẩm quyền giao nhiệm vụ phát hiện, bồi dưỡng học sinh có năng khiếu hoặc có thành tích nổi bật, phục vụ mục tiêu phát triển giáo dục mũi nhọn của địa phương.
Học sinh tại TP.HCM – Ảnh: DUYÊN PHAN
Trong trường hợp này, việc tiếp nhận học sinh được thực hiện theo phương thức xét tuyển và phải được xác định trong kế hoạch tiếp nhận học sinh đầu cấp của địa phương. Hoạt động tuyển chọn không được làm ảnh hưởng đến quyền học tập của những học sinh trong độ tuổi trên địa bàn.
Các tiêu chí xét tuyển dự kiến do Sở Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn, bảo đảm tính công bằng, khách quan, minh bạch và phù hợp với điều kiện thực tế.
Như vậy, theo nội dung dự thảo, việc tuyển chọn học sinh lớp 6 không phải quyền áp dụng tùy ý của mọi trường. Cơ sở giáo dục cần thuộc diện được giao nhiệm vụ phù hợp và phải tuân thủ kế hoạch, tiêu chí theo quy định.
Phân bổ học sinh khi trường có nhiều điểm trường
Dự thảo cũng đề cập cách phân bổ học sinh tại những trường có nhiều phân hiệu hoặc điểm trường, đặc biệt trong trường hợp số lượng đăng ký vượt quá khả năng tiếp nhận ở một địa điểm.
Theo đề xuất, hiệu trưởng căn cứ vào địa bàn cư trú, chỉ tiêu tiếp nhận, điều kiện cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, đội ngũ giáo viên, khoảng cách đi lại và mức độ an toàn để phân bổ học sinh giữa các điểm trường.
Nếu số học sinh đăng ký tại một điểm vượt quá khả năng tiếp nhận, hiệu trưởng cần báo cáo cơ quan quản lý trực tiếp và chủ động điều phối sang điểm trường khác thuộc cùng cơ sở giáo dục nếu còn chỗ. Việc bố trí phải hướng đến sự thuận tiện, an toàn và bảo đảm quyền học tập của học sinh.
Trong trường hợp không thể sắp xếp trong cùng một trường, cơ quan quản lý giáo dục theo phân cấp sẽ rà soát khả năng tiếp nhận của các cơ sở giáo dục khác trên địa bàn để bố trí phù hợp.
Nếu vẫn còn học sinh đủ điều kiện nhưng chưa có chỗ học sau khi điều phối, cơ quan có thẩm quyền phải xem xét phương án giải quyết trong phạm vi trách nhiệm; trường hợp vượt thẩm quyền cần báo cáo cấp có thẩm quyền để quyết định giải pháp.
Đáng chú ý, việc phân bổ học sinh giữa các trường không được dựa trên tiêu chí tuyển chọn hoặc loại bỏ những em đã đáp ứng điều kiện tiếp nhận.
Hướng đến tuyển sinh công bằng, bảo đảm quyền học tập
Tuyển sinh đầu cấp là vấn đề được nhiều phụ huynh quan tâm, bởi đây là giai đoạn học sinh chuyển từ mầm non lên tiểu học hoặc từ tiểu học lên trung học cơ sở. Những hình thức khảo sát đầu vào không phù hợp có thể khiến gia đình lo lắng và tạo áp lực chuẩn bị cho trẻ từ sớm.
Nếu được ban hành theo hướng đề xuất, quy chế mới sẽ làm rõ hơn nguyên tắc tiếp nhận học sinh đầu cấp, đồng thời giới hạn trường hợp được phép tuyển chọn vào lớp 6. Trọng tâm của việc phân bổ học sinh sẽ là độ tuổi, địa bàn, khả năng tiếp nhận của nhà trường và quyền được học tập.
Tuy nhiên, việc không tổ chức kiểm tra đầu vào không đồng nghĩa mọi học sinh có thể tự do chọn bất kỳ trường nào. Việc tiếp nhận vẫn phải thực hiện theo kế hoạch và phương án phân bổ của địa phương, phù hợp với chỉ tiêu cũng như điều kiện thực tế của từng cơ sở giáo dục.
Theo thông tin từ Tuổi Trẻ, dự thảo thông tư được Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa ra lấy ý kiến đến hết ngày 1/11/2026. Do văn bản vẫn đang trong quá trình góp ý, phụ huynh và nhà trường cần theo dõi thông báo chính thức để cập nhật nội dung được thông qua, cũng như các hướng dẫn tuyển sinh cụ thể trong thời gian tới.
