Sinh viên dùng AI giải bài, giảng viên dùng AI chấm: 3 giới hạn cần biết
Thời gian qua, mạng xã hội liên tục xuất hiện những cuộc tranh luận về việc giảng viên dùng AI để chấm điểm, cũng như tình trạng sinh viên dùng AI để xử lý bài tập, tiểu luận. Thực tế này đang đặt ra câu hỏi lớn về ranh giới, đạo đức và phương pháp dạy – học tại các trường đại học trong kỷ nguyên AI trong giáo dục.
📑 Mục lục
-
Giảng viên dùng AI chấm điểm: Cần “dạy đúng” trong bối cảnh AI
-
Sinh viên dùng AI giải bài: Không được giao toàn bộ tư duy cho AI
-
3 giới hạn cần biết khi dùng AI trong giáo dục
Giảng viên dùng AI chấm điểm: Cần “dạy đúng” trong bối cảnh AI
ThS Lâm Hữu Khánh Phương – Giảng viên Khoa Kỹ thuật phần mềm, trường ĐH FPT
Theo ThS Lâm Hữu Khánh Phương – Giảng viên Khoa Kỹ thuật phần mềm, trường ĐH FPT, không phải môn học nào cũng nên cho phép sử dụng AI ở cùng một mức độ. Với những môn mà mục tiêu cốt lõi là rèn khả năng tư duy và giải quyết vấn đề, người học vẫn cần tự thực hiện những phần quan trọng.
Khi đó, hình thức đánh giá cũng có thể chuyển sang trao đổi trực tiếp hoặc vấn đáp để kiểm tra mức độ hiểu thực sự của sinh viên dùng AI.
Theo ThS Lâm Hữu Khánh Phương, sự khác biệt này đòi hỏi các cơ sở giáo dục phải thiết kế lại cách giao bài và đánh giá, thay vì áp dụng một quy định chung theo hướng “được dùng” hoặc “không được dùng” AI.
ThS Lâm Hữu Khánh Phương cho rằng, các cơ sở giáo dục phải thiết kế lại cách giao bài và đánh giá.
“Như vậy, về phía cơ sở giáo dục, chúng ta buộc phải thiết kế lại hình thức giao bài và hình thức đánh giá. Còn về phía người học, vấn đề nằm ở ý thức và trách nhiệm của chính các bạn”.
Trao đổi với phóng viên Sinh Viên Việt Nam, ThS Lâm Hữu Khánh Phương cho rằng, giảng viên dùng AI hỗ trợ là có thể, nhưng nó chỉ phù hợp với những công việc mang tính lặp lại, giúp giảng viên tiết kiệm thời gian. Tuy nhiên, phần đánh giá chuyên môn và phản hồi cho sinh viên vẫn cần vai trò của người dạy.
“Bởi bản chất của đánh giá không chỉ là cho điểm, mà còn là một quá trình giúp sinh viên học được thêm nhiều thứ. Kinh nghiệm chuyên môn, cách trình bày, những quy tắc cần tuân thủ… là những điều giảng viên mới hiểu rõ nhất”, thầy Phương chia sẻ.
Thầy Khánh Phương nhận định, phần thời gian tiết kiệm được nên được dành nhiều hơn cho những hoạt động đòi hỏi trao đổi và tương tác trực tiếp giữa người với người, từ đó nâng cao hiệu quả đào tạo.
Bên cạnh phương pháp dạy và học, việc sử dụng AI trong giáo dục còn đặt ra những yêu cầu mới về trách nhiệm, đạo đức và an toàn thông tin.
Sinh viên dùng AI giải bài: Không được giao toàn bộ tư duy cho AI
Nếu người dạy cần xác định rõ AI được sử dụng ở đâu, thì về phía người học, vấn đề nằm ở cách sử dụng công cụ mà không bỏ qua quá trình tư duy của bản thân.
“Nếu bạn dùng AI để tạo ra một kết quả nhưng kiến thức đó chưa thực sự tồn tại trong đầu bạn, thì khi gặp giảng viên trong một buổi đánh giá trực tiếp, điều đó sẽ bộc lộ rất rõ. Một số môn học khác có thể cho phép sử dụng AI ở một mức độ nhất định. Nhưng những phần quan trọng vẫn phải do sinh viên thực hiện. Ở những môn học có tính thực hành cao hơn, AI thậm chí có thể được tích hợp nhiều hơn vào quy trình.
Ở góc độ kinh tế, các bạn bỏ tiền và thời gian ra đi học. Điều các bạn cần nhận lại không chỉ là một điểm số, mà còn là kiến thức và năng lực để trưởng thành, để đáp ứng được yêu cầu tuyển dụng sau này.
Nếu tất cả bài tập thầy giao, các bạn đều đưa cho AI giải, rồi lại tiếp tục dùng AI để hoàn thành mọi thứ, thì phần lớn khoảng thời gian của cả giảng viên lẫn sinh viên đều bị lãng phí”, ThS Lâm Hữu Khánh Phương chia sẻ.
Ở góc nhìn khác, bà Lê Thị Ngọc Trâm – nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành nền tảng giáo dục Edtronaut AI cho rằng, người học không nên sử dụng AI theo cách đưa nguyên đề bài vào hệ thống rồi chờ một câu trả lời hoàn chỉnh. Thay vào đó, sinh viên dùng AI như một công cụ để mở rộng góc nhìn.
“Ví dụ, nếu bạn là một sinh viên Mỹ, bạn sẽ nhìn vấn đề này như thế nào? Một sinh viên Việt Nam sẽ nhìn ra sao? Một sinh viên châu Âu hay Trung Quốc sẽ có góc nhìn gì khác?”.
Xem thêm>> Trở thành người dẫn đầu trong công việc thời đại AI không chỉ là làm nhiều việc hơn.
3 giới hạn cần biết khi dùng AI trong giáo dục
Theo bà Lê Thị Ngọc Trâm, khi hầu như ai cũng có thể tiếp cận AI, sự khác biệt không nằm ở việc ai sử dụng được công cụ, mà ở khả năng đặt câu hỏi, thử nhiều cách tiếp cận và hình thành góc nhìn riêng.
“Khi còn đi học, mục tiêu đôi khi chỉ là hoàn thành một bài tập. Nhưng khi đi làm hoặc đi phỏng vấn, các bạn bước vào một môi trường cạnh tranh. Giả sử một công ty start-up đang tuyển một vị trí và có 5 – 10 ứng viên. Tất cả các bạn đều có AI, đều có thể yêu cầu AI làm cùng một dạng bài. Vậy sự khác biệt của bạn nằm ở đâu?
Bạn phải thử nhiều cách đặt câu lệnh khác nhau và đặt câu hỏi: Tôi có thể làm bài này như thế nào? So với những người khác, tôi có thể tạo ra một góc nhìn hay một cách tiếp cận khác ở đâu? Bản chất không phải để AI tư duy thay chúng ta, mà là chúng ta tư duy cùng AI để mở rộng cách nhìn của mình”, bà Lê Thị Ngọc Trâm chia sẻ.
Từ những góc nhìn trên, có thể thấy AI trong giáo dục không phải là câu chuyện “được dùng” hay “không được dùng”, mà là 3 giới hạn cần được xác định rõ: giới hạn về tư duy, giới hạn về đạo đức và giới hạn về trách nhiệm.
