Thực tế, chống ngập ở TP.HCM không còn là câu chuyện riêng của những căn nhà thấp hơn mặt đường. Với các hộ dân sống tại khu vực thường xuyên ngập úng, mỗi mùa mưa đều kéo theo nỗi lo về tài sản, chi phí sửa chữa và sinh hoạt hằng ngày. Nhiều gia đình đã chủ động tìm cách chống ngập ở TP.HCM bằng những biện pháp riêng, nhưng hiệu quả vẫn chưa được như mong muốn.
Chống ngập ở TP.HCM: Nâng nền nhiều lần vẫn chưa hết lo
Việc nâng nền được nhiều gia đình xem là một trong những cách chống ngập ở TP.HCM cần thiết để hạn chế nước tràn vào nhà. Tuy nhiên, nếu mực nước tiếp tục dâng cao hoặc hệ thống thoát nước chưa đáp ứng được lượng nước mưa, việc nâng nền nhiều lần vẫn có thể không giải quyết triệt để tình trạng ngập.
Tại đường Linh Đông, phường Thủ Đức, nhiều hộ dân đã sinh sống lâu năm đang phải tìm đủ cách hạn chế nước tràn vào nhà. Khi mặt đường cao hơn nền nhà, việc chống ngập ở TP.HCM trở thành mối quan tâm thường xuyên của các gia đình mỗi khi mưa lớn.
Gia đình bà Diễm Châu, 54 tuổi, là một trong những trường hợp phải nhiều lần cải tạo nhà cửa để chống ngập. Theo chia sẻ của bà, căn nhà đã được nâng nền ba lần, với tổng mức nâng hơn 3 m so với nền cũ. Tính cả các hạng mục sửa chữa liên quan, số tiền gia đình bỏ ra đã vượt 100 triệu đồng.
Bà Châu cho biết khu vực trước đây cũng xảy ra ngập, nhưng mực nước chưa cao như hiện nay. Khoảng 5 năm trở lại đây, tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn, khiến gia đình quyết định tiếp tục nâng nền để hạn chế nước tràn vào.
Thế nhưng, việc nâng nền vẫn chưa thể giúp gia đình hoàn toàn yên tâm. Trong khoảng ba năm trở lại đây, bà phải lắp thêm hai tấm chắn nước ở cửa nhà. Một tấm cao khoảng 60 cm, tấm còn lại cao hơn 1 m. Do nước có lúc dâng cao và chảy mạnh, gia đình sử dụng sắt dày để làm chắn, với chi phí riêng cho hai tấm hơn 10 triệu đồng.
Theo lời bà Châu, vào những đợt ngập nặng, nước từng dâng đến ngang lưng quần. Một số căn nhà nằm sâu trong hẻm còn bị ngập cao hơn, buộc người dân phải dùng máy bơm để liên tục đưa nước ra ngoài.
Những khoản tiền dành cho nâng nền, sửa chữa và lắp tấm chắn cho thấy việc chống ngập đã trở thành gánh nặng kéo dài đối với một số hộ dân. Khi các biện pháp hiện có chưa giải quyết được triệt để tình trạng nước tràn vào nhà, người dân lại phải tiếp tục đầu tư thêm thiết bị và tìm cách bảo vệ tài sản.
Chống ngập ở TP.HCM, nhà dân nâng nền nhiều lần vẫn phải lắp tấm chắn nước.
Sống chung với ngập, người dân phải mua máy bơm và kê cao đồ đạc
Bên cạnh nâng nền, máy bơm cũng trở thành thiết bị hỗ trợ chống ngập ở TP.HCM được một số hộ dân chủ động chuẩn bị. Khi nước tràn vào, người dân phải theo dõi mực nước và vận hành máy để hạn chế ảnh hưởng đến đồ đạc. Dù vậy, giải pháp này đòi hỏi thời gian, công sức và phát sinh thêm chi phí điện, thiết bị.
Không riêng gia đình bà Châu, nhiều hộ dân tại các con hẻm trên đường Linh Đông cũng phải thay đổi cách sinh hoạt để thích nghi với tình trạng ngập. Một số căn nhà thấp hơn mặt đường khoảng nửa mét, khiến nước từ bên ngoài dễ dồn vào khi mưa lớn.
Bà Nguyễn Thị Kim Chi, 60 tuổi, đã sống tại khu vực này gần 40 năm. Theo bà, gia đình từng hai lần nâng nền nhà để hạn chế ngập. Riêng lần gần nhất, cách đây khoảng 5 năm, chi phí được bà ước tính tương đương một cây vàng. Dù vậy, mỗi khi mưa lớn, nước vẫn tràn vào khiến gia đình phải tìm thêm giải pháp.
Để chủ động xử lý, bà Chi mua lại một chiếc máy bơm cũ với giá khoảng 3 triệu đồng và luôn chuẩn bị sẵn trong nhà. Khi nước dâng, bà phải liên tục theo dõi tình hình, bật máy bơm rồi kiểm tra mực nước để quyết định có cần tiếp tục vận hành hay không.
Việc chống ngập cũng khiến gia đình phải sắp xếp lại gần như toàn bộ không gian sinh hoạt. Các thiết bị điện như tủ lạnh, máy giặt được kê lên cao nhằm giảm nguy cơ hư hỏng. Bộ ghế sofa được thay bằng ghế sắt, trong khi giường ngủ được xây cố định cao hơn nền nhà khoảng 1 m.
Đối với những hộ dân thường xuyên chịu ảnh hưởng, chống ngập ở TP.HCM không chỉ là nâng nền nhà mà còn bao gồm việc chuẩn bị máy bơm, lắp tấm chắn và sắp xếp lại đồ đạc. Dù tốn thêm chi phí, các biện pháp này vẫn chưa giúp nhiều gia đình hoàn toàn yên tâm.
Tuy nhiên, các giải pháp này chủ yếu giúp người dân ứng phó khi nước tràn vào, chứ không giải quyết tận gốc nguyên nhân gây ngập tại khu vực. Vì vậy, dù đã bỏ tiền nâng nền và mua thiết bị, nhiều gia đình vẫn phải sống trong tâm trạng lo lắng mỗi khi thời tiết chuyển xấu.
Máy bơm được chuẩn bị sẵn trong nhà, đồ đạc được kê cao để hạn chế thiệt hại khi ngập.
Nước ngập ảnh hưởng trực tiếp đến việc kinh doanh
Đối với các hộ buôn bán tại nhà, chống ngập ở TP.HCM còn gắn liền với việc bảo vệ hàng hóa và duy trì nguồn thu nhập. Tấm chắn nước có thể hạn chế một phần nước tràn vào, nhưng cũng gây bất tiện cho việc đi lại, giao hàng và tiếp đón khách.
Tại đường Đặng Thị Rành, phường Thủ Đức, tình trạng ngập còn gây khó khăn cho các hộ kinh doanh. Anh Chu Quỳnh, người buôn bán các mặt hàng phục vụ may vá như cúc áo, chỉ may và những vật dụng liên quan, cho biết gia đình đã sinh sống và làm ăn tại khu vực khoảng 10 năm.
Trước đây, khi nước ngập, gia đình anh vẫn cố gắng khắc phục bằng các biện pháp tạm thời. Tuy nhiên, tình trạng ngập trong mùa mưa năm nay khiến việc ứng phó trở nên khó khăn hơn. Để hạn chế nước tràn vào cửa hàng, gia đình phải xây một bức tường cao khoảng 30 cm tính từ mặt đường.
Theo anh Quỳnh, không ai muốn dựng một bức tường chắn ngay trước cửa nhà, bởi điều này gây bất tiện cho việc đi lại và tiếp cận cửa hàng. Tuy nhiên, trước nguy cơ nước tràn vào, gia đình đành chấp nhận phương án này để bảo vệ tài sản.
Trong đợt ngập vừa qua, một số đồ nghề và vật dụng phục vụ buôn bán của gia đình bị hư hỏng. Sau sự việc, mỗi khi thấy trời chuyển mưa, anh phải chủ động kê cao hàng hóa, di chuyển những mặt hàng dễ bị ảnh hưởng lên vị trí cao hơn và sắp xếp lại đồ đạc.
Với những hộ kinh doanh nhỏ, ngập úng có thể gây thiệt hại theo nhiều cách. Hàng hóa bị hư hỏng làm phát sinh chi phí thay thế, công việc có thể bị gián đoạn, trong khi các biện pháp chắn nước lại khiến việc ra vào cửa hàng bất tiện hơn.
Khi tình trạng này lặp lại qua nhiều mùa mưa, người dân không chỉ phải chi tiền sửa nhà mà còn phải dành thời gian, công sức để bảo vệ nguồn thu nhập. Đây là áp lực đáng kể đối với những gia đình phụ thuộc chủ yếu vào hoạt động kinh doanh tại nhà.
Tình trạng ngập cũng cho thấy bài toán chống ngập ở TP.HCM có liên quan trực tiếp đến sinh kế của người dân. Với những cửa hàng nhỏ, chỉ một lần nước tràn vào cũng có thể làm hư hỏng hàng hóa, ảnh hưởng đến hoạt động buôn bán và phát sinh chi phí sửa chữa.
Bức tường chắn nước trước cửa nhà của một hộ kinh doanh tại khu vực thường xuyên ngập.
Chưa đủ tiền nâng nền, có người phải thức trắng đêm canh nước
Không phải gia đình nào cũng có đủ điều kiện tài chính để đầu tư chống ngập ở TP.HCM bằng cách nâng nền hoặc cải tạo nhà cửa. Với những người có thu nhập hạn chế, việc mua máy bơm, làm tấm chắn và kê cao đồ đạc thường là lựa chọn trước mắt, trong khi các hạng mục sửa chữa lớn vẫn phải trì hoãn.
Anh Lê Xuân Thường, 32 tuổi, sống cùng gia đình tại khu vực đường Linh Đông, cho biết nền nhà hiện chỉ cao hơn mặt đường khoảng 10 cm. Mỗi khi mưa lớn, nước dâng khiến gia đình phải chủ động di chuyển đồ đạc và bảo vệ những vật dụng dễ hư hỏng.
Căn nhà đồng thời là nơi anh mở tiệm sửa xe để kiếm sống và chăm lo cho gia đình có chín thành viên, trong đó có ba con nhỏ. Theo anh Thường, thu nhập từ tiệm sửa xe khoảng 15 triệu đồng mỗi tháng. Khoản tiền này còn phải dành cho ăn uống, học hành của các con và những chi phí sinh hoạt khác.
Vì vậy, dù muốn nâng nền để hạn chế nước tràn vào, anh vẫn chưa thể thực hiện. Chi phí sửa chữa lớn có thể lên đến hàng trăm triệu đồng khi tính các hạng mục liên quan, vượt quá khả năng tài chính của gia đình ở thời điểm hiện tại.
Trước mắt, anh tự làm tấm chắn nước trước cửa, đồng thời thu dọn phụ tùng, dụng cụ sửa xe và kê cao các vật dụng cần thiết. Bởi nơi ở cũng là nơi làm việc, nếu đồ nghề hoặc phụ tùng bị hư hỏng, gia đình có thể vừa mất tài sản vừa bị ảnh hưởng đến việc kiếm sống.
Anh Thường cho biết những hôm mưa vào ban đêm, anh thường phải thức để theo dõi mực nước. Việc liên tục kiểm tra tình hình khiến gia đình khó có được giấc ngủ trọn vẹn, nhất là khi chưa thể đầu tư một giải pháp sửa chữa lâu dài.
Câu chuyện của anh cho thấy cùng chịu ảnh hưởng bởi ngập úng nhưng mỗi gia đình lại có điều kiện ứng phó khác nhau. Với người chưa đủ khả năng nâng nền, các biện pháp như làm tấm chắn, kê cao đồ đạc và bơm nước chỉ là phương án trước mắt, trong khi nỗi lo về chi phí sửa chữa vẫn còn đó.
Cần giải pháp chống ngập lâu dài thay vì để người dân tự xoay xở
Từ những trường hợp trên, có thể thấy việc chống ngập ở TP.HCM đang đặt ra nhiều khó khăn cho các hộ dân tại những khu vực thường xuyên bị ảnh hưởng. Người có điều kiện thì nâng nền, lắp tấm chắn hoặc mua máy bơm; người khó khăn hơn phải tự thu dọn đồ đạc và canh nước mỗi khi mưa lớn.
Các biện pháp tại từng hộ gia đình có thể giảm thiệt hại trong một số tình huống, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào độ cao nền nhà, mực nước, hướng dòng chảy và điều kiện thoát nước tại khu vực. Việc nâng nền riêng lẻ cũng cần được cân nhắc để tránh tạo ra chênh lệch cao độ bất lợi giữa nhà ở, mặt đường và những công trình liền kề.
Về lâu dài, công tác hạn chế ngập cần được xem xét đồng bộ, từ hệ thống thoát nước, khả năng tiêu thoát nước tại các điểm trũng đến việc rà soát cao độ đường và hạ tầng khu dân cư. Những khu vực thường xuyên xảy ra ngập cần được đánh giá cụ thể để xác định nguyên nhân và lựa chọn giải pháp phù hợp.
Đối với người dân, việc theo dõi cảnh báo thời tiết, kiểm tra hệ thống điện, kê cao thiết bị dễ hư hỏng và chuẩn bị phương án di chuyển khi nước dâng có thể giúp giảm một phần rủi ro. Tuy nhiên, các biện pháp tự bảo vệ không thể thay thế việc xử lý những bất cập về hạ tầng thoát nước.
Khi mỗi mùa mưa lại kéo theo chi phí sửa chữa, thiệt hại tài sản và những đêm mất ngủ, điều người dân mong muốn không chỉ là một tấm chắn cao hơn hay một chiếc máy bơm mạnh hơn, mà còn là giải pháp lâu dài để cuộc sống và công việc không tiếp tục bị đảo lộn bởi nước ngập.
Muốn chống ngập ở TP.HCM hiệu quả hơn, cần xem xét đồng bộ hệ thống thoát nước, cao độ mặt đường và những khu vực thường xuyên bị ngập. Các biện pháp tự bảo vệ của từng hộ gia đình có thể giảm thiệt hại trước mắt, nhưng không thể thay thế những giải pháp hạ tầng lâu dài.
Để chống ngập ở TP.HCM bền vững hơn, cần đánh giá nguyên nhân ngập tại từng khu vực thay vì chỉ dựa vào các biện pháp riêng lẻ của hộ dân. Việc cải thiện hệ thống thoát nước, xử lý các điểm trũng và rà soát cao độ đường cần được xem xét phù hợp với điều kiện thực tế.
Từ thực tế các hộ dân phải liên tục nâng nền, mua máy bơm và dựng tấm chắn, có thể thấy nhu cầu chống ngập ở TP.HCM không chỉ dừng lại ở việc ứng phó với một trận mưa. Người dân cần những giải pháp có hiệu quả lâu dài để giảm chi phí phát sinh và hạn chế những xáo trộn trong cuộc sống.
<<Xem thêm>>
