“Khai sinh” Hợp tác xã sáng tạo nội dung số đầu tiên tại Việt Nam: Khi người làm nội dung không còn đi một mình

Giữa làn sóng bùng nổ của nền kinh tế sáng tạo và cuộc đua chuyển đổi số, TP.HCM vừa chứng kiến một dấu mốc đáng chú ý: mô hình Hợp tác xã dành cho ngành sáng tạo nội dung số chính thức ra mắt. Không chỉ đơn thuần là một tổ chức kết nối nghề nghiệp, đây được xem như bước thử nghiệm táo bạo cho một hệ sinh thái nơi các nhà sáng tạo, KOL, streamer, producer hay các đơn vị truyền thông có thể “đi cùng nhau” thay vì hoạt động rời rạc như trước.

Trong bối cảnh nghề sáng tạo nội dung đang phát triển nhanh nhưng cũng đầy áp lực cạnh tranh, câu chuyện về một mô hình Hợp tác xã cho lĩnh vực này nhanh chóng thu hút sự quan tâm của giới truyền thông lẫn cộng đồng creator trẻ.

Ông Nguyễn Thanh Hòa (Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TPHCM, trái ảnh) chúc mừng ông Bùi Quang Tinh Tú (Chủ tịch Hợp tác xã Sáng Tạo Nội Dung Số – C&C Co.op)

Khi “creator economy” cần một điểm tựa

Những năm gần đây, khái niệm “creator economy” – nền kinh tế nhà sáng tạo – không còn xa lạ tại Việt Nam. Chỉ với một chiếc điện thoại, một tài khoản mạng xã hội và ý tưởng đủ khác biệt, nhiều người trẻ đã có thể xây dựng thương hiệu cá nhân, kiếm doanh thu từ nội dung số và tạo ra sức ảnh hưởng lớn trên không gian mạng.

Tuy nhiên, phía sau sự hào nhoáng ấy lại là không ít vấn đề tồn tại: thiếu pháp lý rõ ràng, khó tiếp cận nhãn hàng lớn, thiếu kỹ năng quản trị nội dung chuyên nghiệp, cạnh tranh thiếu lành mạnh, vi phạm bản quyền hay áp lực “chạy view” bằng mọi giá.

Chính từ thực tế đó, mô hình Hợp tác xã sáng tạo nội dung số được kỳ vọng trở thành nơi kết nối nguồn lực, hỗ trợ pháp lý, đào tạo kỹ năng và xây dựng môi trường hoạt động bài bản hơn cho cộng đồng sáng tạo.

Theo thông tin từ sự kiện công bố, đây được xem là mô hình Hợp tác xã đầu tiên tại Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực sáng tạo nội dung số – một lĩnh vực vốn phát triển rất nhanh nhưng chưa có nhiều mô hình liên kết cộng đồng theo hướng chuyên nghiệp và bền vững.

Ông Lê Cao Sỹ, Chuyên gia về pháp lý, công tác tại Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, cố vấn chiến lược cấp cao tại Hợp tác xã sáng tạo nội dung số phát biểu

XEM THÊM>>Nhiều chương trình khuyến mãi hấp dẫn Chào mừng ngày Quốc tế Hợp tác xã

Không chỉ làm nội dung, mà còn xây dựng giá trị số

Điểm đáng chú ý của mô hình này nằm ở định hướng không chỉ tập hợp các creator nổi tiếng, mà còn mở rộng cho nhiều nhóm nghề liên quan như quay dựng, thiết kế, quản trị nền tảng, sản xuất podcast, livestream bán hàng hay truyền thông đa nền tảng.

Trong xu thế TP.HCM đặt mục tiêu trở thành đô thị sáng tạo, trung tâm kinh tế số và xã hội số của khu vực, sự xuất hiện của các mô hình liên kết mới trong ngành nội dung số được xem là bước đi phù hợp với chiến lược phát triển nguồn nhân lực sáng tạo chất lượng cao.

Không ít ý kiến cho rằng, thị trường sáng tạo nội dung hiện nay đang phát triển rất nhanh nhưng còn mang tính tự phát. Nhiều bạn trẻ nổi tiếng trên mạng xã hội nhưng lại thiếu kiến thức về pháp lý, hợp đồng quảng cáo, thuế hay quản trị thương hiệu cá nhân. Khi có một tổ chức đứng ra kết nối, hỗ trợ đào tạo và định hướng, ngành nghề này sẽ dần vận hành chuyên nghiệp hơn.

Đặc biệt, trong bối cảnh các nền tảng số thay đổi liên tục, việc creator hoạt động riêng lẻ dễ dẫn đến tình trạng “sớm nở tối tàn”. Một hệ sinh thái có tính liên kết sẽ giúp chia sẻ nguồn lực, kinh nghiệm và cơ hội phát triển lâu dài hơn.

Ban điều hành HTX gồm đại diện từ các doanh nghiệp truyền thông, công nghệ và tư vấn pháp lý.

Từ “làm nội dung để nổi tiếng” đến trách nhiệm với cộng đồng

Một trong những điểm được nhắc nhiều tại sự kiện là câu chuyện trách nhiệm xã hội của người làm nội dung số.

Hiện nay, chỉ một video ngắn cũng có thể tạo ra hiệu ứng lớn trên cộng đồng mạng. Điều đó đồng nghĩa với việc creator không chỉ là người giải trí mà còn có khả năng định hướng nhận thức, hành vi và xu hướng của công chúng, đặc biệt là giới trẻ.

Vì vậy, việc hình thành một cộng đồng sáng tạo có quy chuẩn nghề nghiệp, có bộ quy tắc ứng xử và định hướng nội dung tích cực được xem là điều cần thiết.

Nhiều chuyên gia cho rằng, ngành sáng tạo nội dung tại Việt Nam đang bước sang giai đoạn mới: không còn đơn thuần là “làm clip kiếm view”, mà đang dần trở thành một ngành kinh tế thực thụ với yêu cầu cao hơn về chất lượng, đạo đức nghề nghiệp và giá trị xã hội.

Sự kiện có sự tham dự của gần 100 đại biểu đến từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp, đơn vị công nghệ, truyền thông và cộng đồng sáng tạo nội dung.

Một mô hình mới, nhưng kỳ vọng không nhỏ

Thực tế, mô hình Hợp tác xã vốn quen thuộc trong nông nghiệp, thương mại hay dịch vụ. Nhưng khi áp dụng vào lĩnh vực sáng tạo nội dung số – nơi đề cao cá tính cá nhân và tính độc lập – đây rõ ràng là một thử nghiệm mới mẻ.

Dĩ nhiên, để mô hình này vận hành hiệu quả sẽ còn nhiều thách thức: cơ chế hoạt động, chia sẻ lợi ích, bảo vệ bản quyền, duy trì chất lượng nội dung hay tạo niềm tin với cộng đồng creator.

Tuy nhiên, việc một mô hình liên kết chính thức dành cho ngành sáng tạo nội dung số xuất hiện ngay tại TP.HCM vẫn là tín hiệu đáng chú ý. Nó cho thấy nghề sáng tạo nội dung đang dần được nhìn nhận nghiêm túc hơn, không chỉ là “nghề tay trái” hay cuộc chơi ngắn hạn trên mạng xã hội.

Trong thời đại mà mỗi chiếc điện thoại đều có thể trở thành một “đài phát sóng”, sự ra đời của Hợp tác xã sáng tạo nội dung số có lẽ không chỉ là câu chuyện của riêng giới creator. Đó còn là dấu hiệu cho thấy nền kinh tế sáng tạo tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển mình — nơi người làm nội dung bắt đầu nghĩ nhiều hơn đến giá trị lâu dài, tính chuyên nghiệp và trách nhiệm cộng đồng, thay vì chỉ những con số view hay lượt theo dõi nhất thời.