Ủng hộ Cục Điện ảnh HTV muốn tái định nghĩa thể loại tại Việt Nam
Việc một đài truyền hình lớn như HTV công bố dự án phim ngắn AI thu hút sự quan tâm của dư luận, nhất là trong bối cảnh Cục Điện ảnh yêu cầu các nền tảng khẩn trương kiểm tra thể loại này.
LỜI TÒA SOẠN
Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) đang kéo theo sự bùng nổ của phim ngắn AI trên nhiều nền tảng. Không ít bộ phim khai thác nội dung giật gân, tình tiết phi logic, nhân vật có ngoại hình và biểu cảm tương đồng nhưng vẫn thu hút lượng lớn người xem, đồng thời mang lại nguồn thu đáng kể từ quảng cáo và các gói đăng ký.
Khán giả và giới làm phim nhìn nhận phim ngắn AI như thế nào? Diễn viên thật có nguy cơ mất việc khi nhân vật AI ngày càng phổ biến? Cần làm gì để đưa phim ngắn AI vào khuôn khổ? Những câu hỏi này sẽ được giải đáp qua loạt bài của VietNamNet.
Ngày 25/9, Cục Điện ảnh ban hành văn bản yêu cầu các tổ chức, doanh nghiệp quản lý nền tảng truyền thông số, nền tảng trung gian và kho ứng dụng cung cấp phim tại Việt Nam khẩn trương kiểm tra phim, phim ngắn và các ứng dụng phổ biến phim trên hệ thống của mình.
Bốn ngày sau, Đài Phát thanh và Truyền hình TPHCM (HTV) cùng Hãng phim Truyền hình TPHCM (TFS) tổ chức họp báo công bố dự án phim ngắn AI Bãi săn, chuyển thể từ tiểu thuyết của Đại tá Nguyễn Đình Tú. Tại sự kiện, đại diện HTV cho biết đơn vị mong muốn thông qua sản phẩm này để “tái định nghĩa thể loại phim ngắn AI tại Việt Nam”.
VietNamNet đã có cuộc trao đổi với nhà báo Ngô Trần Thịnh, Trưởng Phòng Đa truyền thông, Trung tâm Tin tức HTV và đạo diễn Phạm Việt Phước, Giám đốc TFS, về thực trạng phim ngắn AI tại Việt Nam.
Phim trước tiên phải là sản phẩm văn hóa
– Vì sao HTV và TFS công bố dự án phim ngắn AI trong bối cảnh Cục Điện ảnh yêu cầu các nền tảng khẩn trương kiểm tra phim, phim ngắn nhằm ngăn chặn nội dung không đáp ứng điều kiện phổ biến? Đơn vị hưởng ứng chỉ đạo của Cục như thế nào?
Nhà báo Ngô Trần Thịnh cho biết dự án được khởi động từ tháng 7, trước thời điểm Cục Điện ảnh ban hành văn bản. Sau khi làm việc với đơn vị phụ trách công nghệ, CapCut và TFS, Tổng giám đốc HTV xác định triển khai dự án phim ngắn AI theo tiêu chuẩn về chất lượng và nội dung của một sản phẩm văn hóa.
Theo ông Thịnh, đây cũng là định hướng mà ê-kíp xác định ngay từ đầu, thay vì chờ đến khi có văn bản từ cơ quan quản lý mới thực hiện.
“Kịch bản chúng tôi lựa chọn phải bảo đảm chất lượng nghệ thuật, có thông điệp hướng thiện, nhân văn, đồng thời chứa đựng các yếu tố lịch sử và văn hóa Việt Nam. Những yếu tố này quyết định giá trị của sản phẩm, bất kể có sự can thiệp của công nghệ hay không”, ông Thịnh nói.
Theo Trưởng Phòng Đa truyền thông, Trung tâm Tin tức HTV, phim ngắn AI có thể tạo ra nhiều giá trị hơn chứ không chỉ quanh quẩn câu chuyện của “anh tổng tài, cô gái nghèo”. Ảnh minh họa
Chú thích: Theo nhà báo Ngô Trần Thịnh, phim ngắn AI có thể tạo ra nhiều giá trị hơn nếu được đầu tư đúng hướng, thay vì chỉ xoay quanh những câu chuyện quen thuộc.
Ông Thịnh cho biết HTV hoàn toàn đồng tình và ủng hộ việc Cục Điện ảnh tăng cường rà soát, kiểm tra phim ngắn AI, đặc biệt là chất lượng kịch bản.
Theo ông, phim ngắn giá rẻ đã xuất hiện từ nhiều năm trước, nhưng sự phát triển của AI đang khiến thể loại này bùng nổ mạnh hơn, đồng thời đặt ra nhiều thách thức trong việc kiểm soát nội dung.
“Phim ngắn AI là một thể loại mới mẻ, có sức hấp dẫn và những nét thú vị riêng. Chúng tôi muốn góp phần đưa phim ngắn AI trở lại đúng hướng và không giấu tham vọng thực hiện những dự án về lịch sử trong tương lai”, ông Thịnh chia sẻ.
Lịch sử Việt Nam có nhiều sự kiện và trận đánh lớn gắn với những nhân vật như Ngô Quyền, Trần Hưng Đạo. Nếu thực hiện theo phương thức sản xuất truyền thống, việc tái hiện những trận đánh quy mô lớn có thể đòi hỏi kinh phí rất cao.
Trong khi đó, AI mở ra khả năng tái hiện các câu chuyện lịch sử với phương thức sản xuất linh hoạt hơn, qua đó đưa những giá trị lịch sử đến gần với khán giả trẻ.
“Đây là con đường chúng tôi đang từng bước theo đuổi. Phim ngắn AI hoàn toàn có thể tạo ra nhiều giá trị hơn, thay vì chỉ quanh quẩn những câu chuyện như anh tổng tài, cô gái nghèo”, ông Thịnh nói.
HTV muốn tái định nghĩa phim ngắn AI
– HTV và TFS tự tin vào thế mạnh nào khi tuyên bố muốn “tái định nghĩa thể loại phim ngắn AI tại Việt Nam”?
Đạo diễn Phạm Việt Phước cho rằng cần xác định rõ Bãi săn là sản phẩm chính thức, được HTV và TFS thực hiện như một quá trình trải nghiệm nghiêm túc với thể loại phim ngắn AI.
Theo ông, cụm từ “tái định nghĩa” đề cập đến tiêu chuẩn về nội dung và chất lượng trong bối cảnh phim ngắn AI đang được sản xuất tràn lan, với nhiều sản phẩm có chất lượng thấp và nội dung thiếu kiểm soát.
“Thể loại nào cũng vậy, phim trước tiên phải là một sản phẩm văn hóa, chứ không đơn thuần là sản phẩm công nghệ hay thương mại được tạo ra để kiếm tiền”, đạo diễn Phạm Việt Phước nhấn mạnh.
Theo ông, một bộ phim không chỉ đáp ứng nhu cầu giải trí tức thời mà còn có khả năng tác động đến nhận thức, góp phần định hình văn hóa của khán giả trong dài hạn.
Nhà báo Ngô Trần Thịnh (phải): Không ê-kíp nào làm phim có thể nói “không” với công nghệ. Nhưng điều quan trọng nhất của một bộ phim vẫn là cảm xúc của người xem. Ảnh: NVCC
Chú thích: Nhà báo Ngô Trần Thịnh cho rằng công nghệ có thể hỗ trợ quá trình sản xuất, nhưng cảm xúc của khán giả vẫn là yếu tố quan trọng nhất đối với một bộ phim.
Nhà báo Ngô Trần Thịnh cho biết HTV lựa chọn hợp tác với các đối tác sở hữu công nghệ AI của Trung Quốc, đồng thời ứng dụng những nền tảng do tập đoàn ByteDance phát triển như Seedance và CapCut.
HTV cũng đã cử đội ngũ sang một số đài truyền hình tại Trung Quốc, trong đó có đài Hồ Nam, để tìm hiểu và học hỏi kinh nghiệm.
“Chúng tôi tự tin về mặt công nghệ và sẽ tập trung tối đa vào chất lượng nội dung. Nếu có tiền, bạn hoàn toàn có thể bỏ ra hàng trăm triệu đồng mua token AI để tự làm phim. Tuy nhiên, sự khác biệt nằm ở chỗ chúng tôi có đạo diễn, ê-kíp sản xuất, bản quyền và bộ phận kiểm định chất lượng”, ông Thịnh cho biết.
Vấn đề không nằm ở thể loại mà ở con người
– Phim ngắn AI thường bị xem là “phim rác” do những vấn đề như tranh cãi bản quyền dữ liệu, hình ảnh phi logic, lỗi raccord, thiếu tính nguyên bản và cách thể hiện thiếu cảm xúc. Ê-kíp khắc phục những hạn chế này như thế nào?
Đạo diễn Phạm Việt Phước cho rằng những hạn chế kể trên không nhất thiết xuất phát từ bản thân công nghệ mà còn phụ thuộc vào cách con người sử dụng công nghệ.
Theo ông, áp lực lợi nhuận, tiến độ sản xuất hoặc mong muốn giảm chi phí có thể khiến một số ê-kíp bỏ qua các tiêu chuẩn cần thiết.
“Vấn đề không nằm ở thể loại mà nằm ở cách con người lựa chọn sử dụng nó. Phim ngắn AI ra đời từ những phát minh và nghiên cứu của con người, vì vậy sự tồn tại của nó cũng có những lý do nhất định”, ông Phước nhận định.
Nhà báo Ngô Trần Thịnh cho biết HTV không đặt mục tiêu tiết kiệm chi phí bằng mọi giá khi sản xuất Bãi săn. Ê-kíp sẵn sàng đầu tư cho việc sử dụng công nghệ và chỉnh sửa sản phẩm.
“Phát hiện lỗi ở đâu, chúng tôi sửa ở đó. Có bản tốt nhất mới phát hành”, ông Thịnh nói.
Ông dẫn chứng trong quá trình hoàn thiện Bãi săn, ê-kíp phát hiện một cảnh có một từ bị sai chính tả và phải mất hai đêm để chỉnh sửa.
Ngoài Seedance và CapCut, ê-kíp còn sử dụng nhiều công cụ AI khác để hỗ trợ xây dựng câu lệnh (prompt) cho kịch bản. Theo ông Thịnh, việc chuẩn hóa câu lệnh giúp hạn chế sai lệch giữa các khung hình và nâng cao tính nhất quán của sản phẩm.
Chú thích: Hậu trường quá trình sản xuất phim ngắn AI Bãi săn của HTV và TFS.
“Với người trong nghề, không đạo diễn nào chấp nhận một bộ phim có những lỗi sai cơ bản được phát hành. Câu lệnh nào chưa đạt thì chúng tôi viết lại cho đến khi đạt yêu cầu”, ông Thịnh nói.
Sẵn sàng đối mặt với phản ứng của dư luận
– Công bố phim ngắn AI với tư cách sản phẩm chính thức của đài, ê-kíp chuẩn bị thế nào trước những phản ứng trái chiều từ dư luận?
Nhà báo Ngô Trần Thịnh cho biết HTV từng đối mặt với những phản ứng tương tự khi thử nghiệm công nghệ mới.
Khoảng 3 năm trước, khi ChatGPT mới xuất hiện và trí tuệ nhân tạo bắt đầu nhận được sự quan tâm lớn, HTV đã thử nghiệm sử dụng ChatGPT để hỗ trợ viết bản tin về AI cho một chương trình liên quan đến công nghệ.
Theo ông, mọi thử nghiệm mới đều đi kèm rủi ro. Với Bãi săn, việc lựa chọn một kịch bản thuộc thể loại kỳ ảo, giả tưởng và được chuyển thể từ tiểu thuyết của một tác giả hoạt động trong quân đội cũng là quyết định được ê-kíp cân nhắc kỹ.
Đạo diễn Phạm Việt Phước cho biết dự án có đội ngũ chuyên gia cố vấn và tham mưu cho từng nội dung chuyên môn.
“Nguyên tắc của chúng tôi là phải làm được thì mới phát hành. Nếu không đạt yêu cầu thì thôi”, ông Phước nói.
Chú thích: Đạo diễn Phạm Việt Phước, Giám đốc Hãng phim Truyền hình TPHCM (TFS), cho biết ê-kíp chỉ phát hành sản phẩm khi đáp ứng yêu cầu về chất lượng.
Phim ngắn AI có đe dọa việc làm của diễn viên?
– Tại Trung Quốc, AI được cho là một trong những nguyên nhân khiến nhiều diễn viên phim ngắn mất cơ hội việc làm. Liệu điều này có trở thành tương lai của thị trường phim Việt Nam?
Nhà báo Ngô Trần Thịnh cho biết sau khi HTV đăng thông tin về dự án Bãi săn, một số diễn viên đã bình luận rằng họ lo ngại AI có thể khiến mình mất việc.
Theo ông, AI hiện nay đã có thể tạo ra những cảnh đông người, cảnh đường phố hoặc các bối cảnh mà trước đây phải huy động nhiều diễn viên quần chúng.
Tuy nhiên, ông cho rằng những diễn viên có năng lực chuyên môn và bản sắc riêng vẫn có nhiều cơ hội để tiếp tục phát triển.
Bên cạnh đó, AI hiện phù hợp hơn với những thể loại cần nhiều bối cảnh, kỹ xảo hoặc cảnh hành động, viễn tưởng vốn đòi hỏi chi phí sản xuất cao. Trong khi đó, công nghệ này chưa chắc mang lại lợi thế kinh tế đối với các bộ phim tình cảm hoặc tâm lý xã hội.
“Số tiền mua token AI có thể tốn kém hơn nhiều so với việc quay hai diễn viên thật trong một bối cảnh đơn giản, chưa kể thời gian và công sức để viết prompt”, ông Thịnh phân tích.
Theo ông, trong tương lai, các ê-kíp làm phim khó có thể hoàn toàn đứng ngoài công nghệ.
“Hiện tại, tôi tin không ê-kíp nào làm phim có thể nói ‘không’ với công nghệ. Nhưng điều quan trọng nhất của một bộ phim vẫn là cảm xúc mà nó mang lại cho người xem”, ông Thịnh nhấn mạnh.
